Tin Khu Vực
Ngày 11/9, góp ý về đồ án quy hoạch tổng thể TP. Hồ Chí Minh, PGS.TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam đánh giá, dự thảo quy hoạch có chất lượng tốt, có thể định hình thành phố trong tương lai. Tuy nhiên, ông đề nghị tiếp tục hoàn thiện theo hướng tăng tính linh hoạt, tránh tạo ra những ràng buộc trong quá trình triển khai.
Quy hoạch phải “rất động, rất mở”
Theo PGS.TS Trần Đình Thiên, với một đồ án quy hoạch hơn 1.300 trang, nội dung càng chi tiết càng dễ dẫn đến quy hoạch cứng. Trong khi đó, tầm nhìn 100 năm đặt ra yêu cầu phải tính đến những biến động khó dự báo. “Quy hoạch TP. Hồ Chí Minh phải cần một quan điểm ‘rất động, rất mở’”, ông Thiên nói.
Theo ông, TP. Hồ Chí Minh là đô thị có độ mở và hội nhập cao, trong khi Việt Nam cũng là nền kinh tế có độ mở lớn. Bối cảnh thế giới biến động nhanh, tính bất ổn cao, do đó cách tiếp cận quy hoạch không thể quá cứng nhắc. Cùng với việc xác định rõ chân dung và định hình các chức năng của thành phố, quy hoạch cần bảo đảm khả năng điều chỉnh trước những thay đổi của thời đại. Nếu không, chính quy hoạch có thể trở thành yếu tố ràng buộc quá trình phát triển.
PGS.TS Trần Đình Thiên phát biểu tại hội thảo.
PGS.TS Trần Đình Thiên cũng lưu ý TP. Hồ Chí Minh cần xác định lợi thế theo hướng tổ hợp, thay vì tách rời từng chức năng. Theo ông, ba cấu phần gồm công nghiệp, công nghệ cao tại Bình Dương; đô thị cảng biển, du lịch tại Bà Rịa - Vũng Tàu và trung tâm dịch vụ, thương mại, tài chính tại TP. Hồ Chí Minh cũ - có thể tạo thành lợi thế cộng hưởng.
Đáng chú ý, ông Trần Đình Thiên đề nghị đồ án làm rõ hơn phương án xử lý các khu công nghiệp, khu chế xuất đã cũ về thời hạn và công nghệ. Theo ông, TP. Hồ Chí Minh mở rộng có nhiều khu công nghiệp hình thành từ trước, một số khu đã bộc lộ những vấn đề về công nghệ, không gian và kết nối với đô thị.
Ông dẫn trường hợp Khu chế xuất Tân Thuận và cho rằng cần tính toán phương án chuyển đổi các khu công nghiệp cũ, gắn khu công nghiệp với đô thị công nghiệp, bảo đảm sự đồng bộ giữa nơi sản xuất, nơi ở và các dịch vụ phục vụ người lao động.
Một nội dung khác được PGS.TS Trần Đình Thiên lưu ý là chuyển đổi mô hình tăng trưởng. Theo ông, thành phố đang hướng tới mô hình dựa nhiều hơn vào công nghệ cao, nhưng quá trình này trong 10-15 năm tới vẫn đòi hỏi nhu cầu vốn lớn. Do đó, vai trò của trung tâm tài chính tại TP. Hồ Chí Minh cần được đẩy mạnh để hỗ trợ chuyển giao vốn và công nghệ cho quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng.
Đề án quy hoạch tổng thể TP. Hồ Chí Minh được trưng bày, lấy ý kiến tại hội thảo.
Đối với doanh nghiệp, ông cho rằng, quy hoạch cần đặt vấn đề hình thành các chuỗi sản phẩm riêng của TP. Hồ Chí Minh, gắn với những chức năng như trung tâm trung chuyển quốc tế, trung tâm tài chính quốc tế. Theo ông, nếu không hình thành được những chuỗi sản phẩm có khả năng chinh phục thị trường thế giới, doanh nghiệp Việt Nam sẽ khó có nền tảng để phát triển gắn với các chức năng mới của thành phố.
Cần những dự án đầu tư “không hối tiếc"
Góp ý về đồ án, TS. Võ Trí Thành, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh, Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách của Thủ tướng Chính phủ đánh giá, TP. Hồ Chí Minh đã thực hiện công tác lập quy hoạch nghiêm túc, khoa học; nội dung trình bày lần này đầy đủ và hoàn thiện hơn so với những lần trước.
Theo ông, quy hoạch là kỳ vọng cho tương lai, nhưng đồng thời cũng là sự lựa chọn trong bối cảnh nhiều biến số có thể thay đổi nhanh. Vì vậy, tính chất thị trường trong đồ án cần được thể hiện rõ hơn. “Nhà nước không thể làm tất cả”, ông Võ Trí Thành lưu ý, đồng thời đề nghị quy hoạch tăng tính thị trường trong việc xác định các động lực và phương thức phát triển.
TS. Võ Trí Thành, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh phát biểu tại hội thảo.
Ông cũng cho rằng, yếu tố di sản và văn hóa cần được thể hiện rõ hơn trong đồ án. Cùng với việc phát triển hạ tầng, cần đánh giá tác động của các công trình, tuyến giao thông đối với các khu vực có giá trị di sản, từ đó xác định phương án ứng xử phù hợp.
Một vấn đề được TS. Võ Trí Thành nhấn mạnh là lựa chọn những “dự án đầu tư không hối tiếc” trong tầm nhìn dài hạn. Theo ông, TP. Hồ Chí Minh cần xác định những công trình có giá trị sử dụng và ý nghĩa phát triển trong thời gian rất dài, nhất là các công trình phục vụ những nhu cầu cơ bản của người dân như giáo dục, y tế.
Tuy nhiên, ông cũng lưu ý bài toán dư thừa hạ tầng tại một số quốc gia cho thấy quy hoạch cần tính đến khả năng thích ứng, chuyển đổi công năng và sử dụng đa chức năng của các công trình.
Quy hoạch 10 vùng quản trị phát triển TP. Hồ Chí Minh trưng bày tại hội nghị.
Ở tầm nhìn 20-25 năm, TS. Võ Trí Thành cho rằng, TP. Hồ Chí Minh cần gắn tăng trưởng với chuyển dịch cơ cấu kinh tế, hướng tới trở thành mô hình phát triển của cả nước. Theo ông, khả năng chống chịu của thành phố cần được đặt cùng với các công trình có giá trị dài hạn, thích ứng với biến đổi khí hậu, tự chủ chiến lược và tự chủ công nghệ. TP. Hồ Chí Minh cũng cần xác định rõ khả năng tự chủ trong các nhóm công nghệ chiến lược đã được lựa chọn.
Về doanh nghiệp, TS. Võ Trí Thành cho rằng, đồ án cần làm rõ hơn vai trò dẫn dắt của các doanh nghiệp lớn và cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ phát triển, từ đó hình thành các doanh nghiệp đầu đàn có năng lực cạnh tranh. Theo ông, mục tiêu của quy hoạch không chỉ là tạo ra những công trình lớn, mà phải góp phần hình thành lực lượng doanh nghiệp đủ năng lực dẫn dắt và cạnh tranh trên thị trường quốc tế.
Quy hoạch tổng thể TP. Hồ Chí Minh nhằm cụ thể hóa các định hướng tại Nghị quyết số 09-NQ/TW ngày 19/5/2026 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển TP. Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên mới, trong đó tổ chức lại không gian phát triển theo mô hình đa trung tâm; gắn phát triển đô thị với giao thông công cộng; khai thác hiệu quả không gian ngầm, không gian sông nước, biển, đảo và không gian tầng thấp, tầng cao.