Quốc hội thông qua phương án phân bổ ngân sách trung ương năm 2027

Rà soát dự toán thu, nguồn thu từ đất

Chiều 9/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, Quốc hội tiến hành biểu quyết dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng; 100% đại biểu có mặt tham gia biểu quyết tán thành.

Trước khi biểu quyết, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết Chính phủ đã báo cáo tiếp thu, giải trình đầy đủ ý kiến của các vị đại biểu Quốc hội đối với các nội dung phân bổ ngân sách trung ương năm 2027. Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng báo cáo làm rõ thêm một số vấn đề lớn đã được tiếp thu, giải trình để chỉnh lý, hoàn thiện dự thảo Nghị quyết trình Quốc hội xem xét, thông qua.

Về ý kiến đề nghị rà soát dự toán thu ngân sách nhà nước bảo đảm chính xác, lưu ý tính khả thi của nguồn thu sử dụng đất, khắc phục tình trạng xây dựng dự toán không sát, Bộ trưởng cho biết dự toán thu ngân sách nhà nước năm 2027 được xây dựng trong bối cảnh tình hình chính trị, kinh tế thế giới có những biến động rất khó lường.

Việc xây dựng dự toán đã bám sát các mục tiêu tăng trưởng kinh tế, các quy định của pháp luật về thu và quản lý thu ngân sách nhà nước, với mức tăng khoảng 9,1% so với năm 2026, không có yếu tố phát sinh các chính sách thu mới tạo sức ép cho doanh nghiệp và người nộp thuế.

Với dự toán thu tiền sử dụng đất, Bộ trưởng nêu đúng như ý kiến của nhiều vị đại biểu Quốc hội, khoản thu này có tính bất định từ tác động của khó khăn thị trường hiện nay. Tiếp thu ý kiến đại biểu, dự thảo Nghị quyết đã quy định nguyên tắc việc triển khai các dự án từ nguồn thu này phải phù hợp với tiến độ thu thực tế, bảo đảm tập trung, tránh dàn trải, dở dang.

Thời gian tới, Chính phủ sẽ tiếp tục rà soát các nguồn thu, sử dụng hợp lý, hiệu quả các nguồn thu từ đất, đồng thời đẩy mạnh các nguồn thu khác, nhất là các nguồn thu từ hoạt động sản xuất kinh doanh của nền kinh tế, bảo đảm cơ cấu thu ngày càng bền vững hơn.

Giải ngân thấp, dự toán chưa phân bổ lớn

Về bố trí kinh phí và giải ngân chi khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Chính phủ đồng tình với ý kiến của nhiều vị đại biểu Quốc hội đã chỉ ra thực trạng giải ngân còn thấp.

Tổng nguồn cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số năm 2026 là 104,4 nghìn tỷ đồng, gồm số chuyển nguồn từ năm 2025 sang là 9,4 nghìn tỷ đồng và dự toán giao năm 2026 là 95.000 tỷ đồng. Đến nay, tỷ lệ giải ngân đạt 42,4% so với dự toán đã phân bổ, không bao gồm số giải ngân trong các lĩnh vực quốc phòng, an ninh.

Mức giải ngân này còn thấp so với tiến độ giải ngân nguồn ngân sách nhà nước nói chung do một số nguyên nhân như đặc thù khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đòi hỏi cao về chuyên môn, hàm lượng trí tuệ; các dự án công nghệ thông tin, chuyển đổi số, phần mềm đòi hỏi phải cụ thể với độ chính xác rất cao.

Về quy mô chi tăng nhanh từ năm 2025 đến nay, bên cạnh các nguyên nhân nêu trên, Chính phủ cũng thẳng thắn nhìn nhận một số hạn chế xuất phát từ nguyên nhân chủ quan trong tổ chức thực hiện. Đó là còn lúng túng trong việc xác định phạm vi, nội dung chi; chất lượng xây dựng dự toán không cao. Các đơn vị khi được giao kinh phí chưa triển khai ngay được do chưa kịp hoàn thiện thủ tục phê duyệt dự án, thay đổi thiết kế; việc xác định tính chất nguồn là đầu tư hay thường xuyên cũng chưa phù hợp.

Dự thảo Nghị quyết đã giao Bộ Khoa học và Công nghệ khẩn trương rà soát, phân bổ chi khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số bảo đảm không trùng lặp, đáp ứng yêu cầu theo Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị.

Trong điều hành, để khắc phục tình trạng chậm thực hiện, Chính phủ sẽ quyết liệt chỉ đạo Bộ Khoa học và Công nghệ nghiên cứu đề xuất các cơ chế đặc thù, rút gọn thủ tục trong sử dụng nguồn vốn; tập trung hoàn thiện định mức kinh tế kỹ thuật, cơ chế giám sát, đánh giá, kiểm định chất lượng; đẩy mạnh khoán chi tới sản phẩm cuối cùng, quản lý theo kết quả đầu ra theo Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo năm 2025.

Về ý kiến cho rằng dự toán ngân sách trung ương chưa phân bổ lớn, đề nghị quyết định cụ thể thời gian phân bổ các khoản chưa phân bổ chi tiết, theo báo cáo của Chính phủ, khi xây dựng phương án phân bổ ngân sách trung ương năm 2027, để bảo đảm hiệu quả sử dụng vốn, kỷ luật, kỷ cương tài chính ngân sách nhà nước, Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Tài chính rà soát cụ thể từng nội dung, nhiệm vụ, chương trình, dự án đủ điều kiện giao dự toán đầu năm.

Các nhiệm vụ dành nguồn nhưng chưa phân bổ cũng được rà soát kỹ lưỡng theo đúng quy định của pháp luật, đều là các nhiệm vụ thực sự cần thiết phải bố trí nguồn để tổ chức thực hiện trong năm. Trong đó, chi đầu tư công 242.000 tỷ đồng; chi đầu tư phát triển khác 47,2 nghìn tỷ đồng; chi thường xuyên 165,6 nghìn tỷ đồng; chi cải cách tiền lương 80.000 tỷ đồng; chi Chương trình Mục tiêu quốc gia 29.000 tỷ đồng và một số mục chi khác.

Tiếp thu ý kiến đại biểu, dự thảo Nghị quyết đã quy định giao Chính phủ chỉ đạo khẩn trương hoàn thành các điều kiện, thủ tục cần thiết, làm cơ sở quyết định bổ sung kinh phí cho các bộ, cơ quan trung ương, bổ sung có mục tiêu hỗ trợ cho các địa phương từ nguồn dự toán chi ngân sách trung ương chưa phân bổ chi tiết. Chính phủ sẽ tập trung triển khai theo đúng Nghị quyết của Quốc hội.

Đối với đề nghị quy định rõ thời gian Chính phủ phân bổ chi tiết, Chính phủ sẽ nghiên cứu, quy định trong dự án Luật Ngân sách nhà nước hợp nhất đang trình Quốc hội tại Kỳ họp này, để làm rõ nội hàm và thời hạn phân bổ của dự toán chưa phân bổ chi tiết theo hướng vừa phù hợp với thực tiễn, vừa tăng cường kỷ luật, kỷ cương tài chính, để thực hiện từ năm ngân sách 2027.

Về dự thảo Nghị quyết, Chính phủ đã phối hợp với các cơ quan của Quốc hội rà soát, hoàn thiện cả về nội dung, kỹ thuật văn bản, số liệu và phụ lục chi tiết kèm theo, bảo đảm đầy đủ, chính xác, đúng các chủ trương, kết luận của Đảng, Nhà nước và quy định của pháp luật.