Quốc hội thông qua 2 Luật về quân sự, quốc phòng

Đồng bộ, thống nhất công tác phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt

Tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, chiều 23/8, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh, Quốc hội đã biểu quyết, thông qua Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật về quân sự, quốc phòng.

Trước khi biểu quyết, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Đại tướng Phan Văn Giang thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý các dự thảo Luật.

Đối với Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, Bộ trưởng, Đại tướng Phan Văn Giang cho biết, dự thảo Luật đã được chỉnh lý theo hướng quy định nguyên tắc kế thừa pháp luật chuyên ngành, không đặt ra thủ tục quản lý, cấp phép, khai báo, báo cáo, kiểm tra, thanh tra, giám sát trùng lặp; thông tin, dữ liệu đã có được kế thừa, sử dụng và chỉ yêu cầu bổ sung khi chưa đầy đủ, không chính xác hoặc cần xác minh. Các yêu cầu về thể chế hoá đầy đủ nghĩa vụ của điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên và nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc đã được thể hiện tại các Điều của dự thảo Luật.

Về phạm vi điều chỉnh, dự án Luật đã được Chính phủ thông qua, bảo đảm đồng bộ và không chồng chéo với pháp luật chuyên ngành. Về đối tượng áp dụng, tiếp thu ý kiến của đại biểu Quốc hội, Chính phủ đã chỉ đạo rà soát, chỉnh lý Điều 2 của dự thảo Luật, bổ sung nhóm “tổ chức, cá nhân khác có liên quan đến phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt”.

Quy định này nhằm bao quát tổ chức, cá nhân không hiện diện tại Việt Nam nhưng có mối liên hệ pháp lý trực tiếp với hoạt động, giao dịch thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật. Việc bổ sung nhóm đối tượng nêu trên không đồng nghĩa với việc mặc nhiên mở rộng phạm vi áp dụng pháp luật hoặc áp dụng chế tài ngoài lãnh thổ.

Đối với tổ chức, cá nhân không hiện diện tại Việt Nam hoặc hành vi được thực hiện ngoài lãnh thổ Việt Nam, kể cả hành vi hướng tới hoặc gây hậu quả đối với Việt Nam, việc xem xét, áp dụng biện pháp và xử lý được thực hiện khi có căn cứ xác lập thẩm quyền tài phán theo pháp luật Việt Nam và điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Ngay sau nội dung báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt với 473/474 tổng số đại biểu Quốc hội tham gia biểu quyết tán (đạt 99,5%). Luật có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1/7/2027.

Ban chỉ huy quân sự cấp xã là đơn vị thường trực của Quân đội

Tương tự, đối với dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật về quân sự, quốc phòng, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Đại tướng Phan Văn Giang khẳng định, việc sửa đổi các luật để phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, phù hợp với yêu cầu xây dựng quân đội tinh, gọn mạnh, cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ cách mạng trong tình hình mới.

Căn cứ Quy chế số 01-QC/TW ngày 8/4/2026 của Ban Chấp hành Trung ương ban hành Quy chế làm việc của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị và Ban Bí thư khóa XIV, quy định: “Chính sách và tổ chức đối với lực lượng vũ trang thuộc thẩm quyền của Bộ Chính trị” (khoản 4 Điều 4) và Kết luận số 143/KL-UBTVQH16 ngày 29/7/2026 về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật về quân sự, quốc phòng: “Nghiên cứu bố trí Chính trị viên Ban chỉ huy quân sự cấp xã là sĩ quan chính quy để phù hợp với chủ trương đưa sĩ quan về cơ sở và thực hiện chế độ một người chỉ huy, gắn với chế độ chính ủy, chính trị viên”; ngày 1/8/2026, Quân ủy Trung ương có Công văn số 795-CV/QUTW về việc điều chỉnh, bổ sung chức danh Chính trị viên Ban chỉ huy quân sự xã, phường, đặc khu là sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam, báo cáo Bộ Chính trị xem xét, cho ý kiến chỉ đạo và đã được Bộ Chính trị thông qua tại Phiên họp ngày 14/8/2026.

Trên cơ sở đó, Luật đã bổ sung chức danh Chính trị viên Ban chỉ huy quân sự cấp xã là sĩ quan; đồng thời rà soát và chỉnh lý nội dung tại các điều luật liên quan để đảm bảo đồng bộ, thống nhất. 

Theo Kết luận số 234-KL/TW ngày 10/01/2026 của Bộ Chính trị về Đề án điều chỉnh tổ chức biên chế Ban chỉ huy quân sự xã, phường, đặc khu đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới đã xác định cơ cấu, tổ chức Ban chỉ huy quân sự cấp xã gồm: “Chỉ huy trưởng, Phó Chỉ huy trưởng, Chính trị viên phó, Trợ lý (tác huấn, quân lực, chính trị…) là sĩ quan” và quy định: “Chức danh Chính trị viên Ban chỉ huy quân sự cấp xã do đồng chí Bí thư Đảng ủy cấp xã kiêm nhiệm”.

Thực hiện kết luận nêu trên, Bộ Quốc phòng đã thành lập Ban chỉ huy quân sự cấp xã là đơn vị thường trực của Quân đội, được tổ chức tương đương cấp Tiểu đoàn và bố trí Chính trị viên phó Ban chỉ huy quân sự cấp xã là thực hiện đúng Kết luận số 234-KL/TW.

Mặt khác, nhiệm vụ công tác đảng, công tác chính trị trong Quân đội nhân dân Việt Nam, trong đó có cấp xã là nội dung rất quan trọng trong hoạt động lãnh đạo của Đảng nhằm giữ vững và tăng cường sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng đối với nhiệm vụ quân sự, quốc phòng, lực lượng dân quân tự vệ, dự bị động viên.

Cùng với đó, xây dựng cấp ủy, tổ chức đảng trong sạch, vững mạnh, xây dựng tổ chức chỉ huy, tổ chức quần chúng vững mạnh, nâng cao tinh thần cảnh giác, ý thức trách nhiệm, lập trường tư tưởng, bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, lối sống, ý chí quyết tâm trong thực hiện nhiệm vụ được giao cho cán bộ sĩ quan, quân nhân, lực lượng dân quân tự vệ, dự bị động viên đi vào nền nếp, thực chất, có chiều sâu, nâng cao chất lượng, kết quả tham mưu lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện nhiệm vụ quân sự, quốc phòng địa phương; giúp cấp ủy, chính quyền cấp xã xử lý nhanh chóng, chính xác các tình huống quốc phòng, an ninh ngay từ cơ sở, không để bị động, bất ngờ.

Vì vậy, Luật đã quy định chức vụ Chính trị viên phó Ban chỉ huy quân sự cấp xã nhằm phù hợp với tình hình thực hiện nhiệm vụ của Ban chỉ huy quân sự cấp xã và để bảo đảm sắp xếp, kiện toàn đầy đủ chức vụ, chức danh cán bộ chính trị ở các cấp trong Quân đội.

Ngay sau nội dung báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý các dự thảo Luật, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật về quân sự, quốc phòng với 472/474 tổng số đại biểu Quốc hội tham gia biểu quyết tán thành (đạt 99,5%). Luật có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1/9/2026.

Bộ Quốc phòng đã thành lập Ban chỉ huy quân sự cấp xã là đơn vị thường trực của Quân đội, được tổ chức tương đương cấp Tiểu đoàn và bố trí Chính trị viên phó Ban chỉ huy quân sự cấp xã là thực hiện đúng Kết luận số 234-KL/TW.