Quảng Ngãi: Tái cấu trúc, định hình lại ngành thủy sản

Hiệu quả chưa tương xứng với tiềm năng

Sau sáp nhập, tỉnh Quảng Ngãi sở hữu không gian phát triển đặc thù khi kết nối vùng biển Duyên hải Nam Trung Bộ với khu vực Bắc Tây Nguyên. Đây là điều kiện thuận lợi để phát triển đa dạng các loại hình thủy sản, từ khai thác biển, nuôi trồng nước mặn, nước lợ đến nuôi trồng nước ngọt tại các hồ chứa.

Theo báo cáo, toàn tỉnh hiện có 211 hồ chứa thủy lợi, với tổng dung tích gần 487 triệu m3 nước, tạo nền tảng quan trọng để phát triển nuôi trồng theo hướng đa vùng sinh thái. Nhờ đó, những năm qua ngành thủy sản duy trì mức tăng trưởng bình quân khoảng 3,5%/năm; cơ cấu sản xuất từng bước chuyển dịch theo hướng tích cực.

Tuy nhiên, kết quả đạt được vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Hạ tầng hậu cần nghề cá còn thiếu đồng bộ, đặc biệt là hệ thống cảng cá, khu neo đậu tránh trú bão và dịch vụ cung ứng. Bên cạnh đó, liên kết chuỗi giá trị còn lỏng lẻo, sản xuất phân tán khiến hiệu quả chưa cao.

Ngoài ra, áp lực từ các quy định quốc tế về chống khai thác IUU cũng ngày càng gia tăng, đòi hỏi ngành thủy sản phải thay đổi mạnh mẽ cả về phương thức khai thác lẫn tổ chức sản xuất.

Đáng chú ý, khu vực Kon Tum (cũ) vẫn chủ yếu phát triển thủy sản quy mô nhỏ lẻ, mang tính tự phát. Việc khai thác mặt nước hồ chứa chưa hiệu quả, trong khi thiếu cơ sở chế biến và thị trường tiêu thụ ổn định, dẫn đến tiềm năng lớn nhưng chưa chuyển hóa thành giá trị kinh tế tương xứng.

Trao đổi với Báo Công Thương, ông Hồ Trọng Phương, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Ngãi cho rằng, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là tổ chức sản xuất còn phân tán, thiếu liên kết và chưa khai thác hết lợi thế liên vùng sau sáp nhập. “Nếu không có định hướng tổng thể, ngành thủy sản khó tạo được bước đột phá trong giai đoạn tới”- ông Phương nhấn mạnh.

Giảm số lượng, tăng chất lượng

Ông Hồ Trọng Phương cho biết, lĩnh vực khai thác thủy hải sản sẽ được tái cơ cấu theo hướng giảm số lượng tàu, nâng cao hiệu quả và tuân thủ các quy định quốc tế, đặc biệt là chống khai thác IUU. Đồng thời, tỉnh sẽ ưu tiên phát triển nuôi trồng theo chuỗi liên kết, gắn với chế biến sâu nhằm nâng cao giá trị gia tăng.

Theo định hướng, đến năm 2030, ngành thủy sản tỉnh đặt mục tiêu tăng trưởng 4–5%/năm, tổng sản lượng đạt khoảng 284.547 tấn, giá trị sản xuất hơn 9.000 tỷ đồng và kim ngạch xuất khẩu đạt 25 triệu USD. Điểm nhấn là sự chuyển dịch cơ cấu rõ nét, giảm dần cường lực khai thác, tăng tỷ trọng nuôi trồng và chế biến.

Nuôi trồng thủy sản được xác định là trụ cột, với định hướng mở rộng diện tích lên 2.530 ha, phát triển khoảng 2.500 lồng nuôi biển, sản lượng đạt hơn 17.500 tấn. Song song đó, các chuỗi liên kết từ nuôi trồng đến chế biến, tiêu thụ sẽ được hình thành, bảo đảm an toàn thực phẩm và nâng cao chất lượng sản phẩm.

Để hiện thực hóa những định hướng đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã trình UBND tỉnh Quảng Ngãi chủ trương xây dựng “Đề án phát triển thủy sản bền vững giai đoạn 2026–2030, định hướng đến năm 2045”. Mục tiêu là khai thác hiệu quả tiềm năng liên vùng, đồng thời tái cấu trúc toàn ngành theo hướng hiện đại, bền vững.

Ngành nông nghiệp tỉnh Quảng Ngãi cũng đặt rõ mục tiêu, trong lĩnh vực chế biến, tỉnh định hướng nâng công suất các nhà máy lên khoảng 30.000 tấn/năm, thúc đẩy chế biến sâu, đa dạng hóa sản phẩm và phát triển kinh tế tuần hoàn nhằm giảm thiểu chất thải, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên.

Cùng với đó, hệ thống dịch vụ hậu cần nghề cá sẽ được đầu tư đồng bộ. Dự kiến, các cảng cá trên địa bàn sẽ đạt khả năng tiếp nhận khoảng 950 lượt tàu/ngày, với sản lượng bốc dỡ hơn 150.000 tấn/năm, góp phần nâng cao hiệu quả khai thác và bảo quản sau thu hoạch.

“Tầm nhìn đến năm 2045, ngành thủy sản Quảng Ngãi sẽ phát triển theo hướng hiện đại, bền vững, với cơ cấu chuyển dịch rõ nét, đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế của tỉnh”- ông Phương khẳng định.

Liên quan đến đề án, ông Đỗ Tâm Hiển, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi đã ký văn bản thống nhất chủ trương xây dựng và giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì triển khai, hoàn thiện, trình UBND tỉnh xem xét trước ngày 30/11/2026. Tổng kinh phí xây dựng đề án dự kiến khoảng 2,6 tỷ đồng từ ngân sách tỉnh.