Quảng Ngãi: Du lịch trở thành động lực cho kinh tế nông thôn

Từ làm nông sang làm du lịch

Trong quá trình xây dựng nông thôn mới, nhiều địa phương của tỉnh Quảng Ngãi đã và đang lựa chọn phát triển du lịch nông thôn như một hướng đi chiến lược nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng nông nghiệp, sinh thái và văn hóa bản địa. Không chỉ góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn, du lịch cộng đồng còn tạo sinh kế ổn định, nâng cao thu nhập cho người dân, đặc biệt là phụ nữ và lao động tại chỗ.

Một trong những mô hình tiêu biểu cho hướng đi này là du lịch cộng đồng rừng ngập mặn bàu Cá Cái (thôn Thuận Phước, xã Vạn Tường). Trước đây, đời sống người dân nơi đây chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp nhỏ lẻ và lao động tại các khu công nghiệp, thu nhập thiếu ổn định. Khái niệm làm du lịch từng được xem là xa lạ với phần lớn người dân địa phương.

Bước ngoặt đến khi Hợp tác xã du lịch cộng đồng bàu Cá Cái được thành lập. Từ đó, nhiều phụ nữ trong thôn mạnh dạn tham gia làm hướng dẫn viên, vận hành homestay, chế biến ẩm thực và chèo xuồng phục vụ du khách tham quan rừng ngập mặn.

Bà Phùng Thị Kim Loan, Giám đốc Hợp tác xã du lịch cộng đồng bàu Cá Cái cho biết, hiện Hợp tác xã có hơn 60 thành viên, trong đó 50% là nữ. “Nhờ phát triển du lịch, thu nhập của các thành viên được cải thiện rõ rệt thông qua các hoạt động chèo xuồng, lưu trú homestay, hướng dẫn trải nghiệm, ẩm thực và bán các sản phẩm địa phương. Từ đầu năm đến nay, hợp tác xã đã đón khoảng 30 đoàn khách và hơn 6.000 lượt khách vãng lai”, bà Loan thông tin.

Để vận hành hiệu quả, hợp tác xã đã thành lập 8 nhóm chuyên trách, bao gồm: nông nghiệp hữu cơ, phân loại rác thải, chỉnh trang cảnh quan, homestay, chèo xuồng, ẩm thực và hướng dẫn trải nghiệm. Mô hình này không chỉ giúp chuyên môn hóa từng khâu dịch vụ mà còn nâng cao ý thức bảo vệ môi trường, gìn giữ cảnh quan sinh thái.

Để định hình và xây dựng thương hiệu cho du lịch bàu Cá Cái, chính quyền địa phương đã tích cực đồng hành cùng người dân. Theo đó, 20 hộ gia đình được hỗ trợ cải tạo nhà cửa phục vụ homestay; hệ thống biển chỉ dẫn, bãi đỗ xe, điểm dừng chân và cảnh quan được đầu tư đồng bộ.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Ngãi, chương trình phát triển du lịch nông thôn trong xây dựng nông thôn mới đã tạo bước chuyển mạnh mẽ về nhận thức và tư duy phát triển kinh tế nông thôn. Chương trình góp phần quan trọng trong việc chuyển từ tư duy làm nông sang làm du lịch, từ sản xuất đơn giá trị sang phát triển kinh tế nông thôn tích hợp đa giá trị.

Đến nay, toàn tỉnh Quảng Ngãi có 16 điểm du lịch được UBND tỉnh công nhận theo Luật Du lịch, do cộng đồng quản lý.

Cần tháo gỡ nút thắt hạ tầng, vốn và nhân lực

Bên cạnh những kết quả tích cực, phát triển du lịch nông thôn tại Quảng Ngãi vẫn đối mặt không ít khó khăn. Công tác quy hoạch ở một số địa phương còn thiếu trọng tâm, nhiều mô hình phát triển tự phát, quy mô nhỏ, sản phẩm du lịch thiếu bản sắc và mang tính mùa vụ.

Hạ tầng kỹ thuật chưa đáp ứng yêu cầu phát triển, đường giao thông nhỏ hẹp, thiếu bãi đỗ xe, nhà vệ sinh công cộng, các cơ sở lưu trú còn hạn chế. Nguồn nhân lực làm du lịch chủ yếu là lao động tại chỗ, chưa được đào tạo bài bản, hạn chế về kỹ năng phục vụ và quản lý.

Anh Đoàn Phú Việt Nam, Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp - Dịch vụ và Du lịch cộng đồng Bình Thành (xã Phước Giang) cho biết, làm du lịch là quá trình dài hơi. Ngay từ khi thành lập, hợp tác xã xác định những năm đầu chủ yếu là đầu tư, cố gắng giảm lỗ qua từng năm, phải đến năm thứ 4 hoặc thứ 5 mới có thể hy vọng hòa vốn.

Theo anh Nam, hợp tác xã hiện thiếu nguồn vốn để đầu tư cải tạo vườn cây ăn quả, đường sá, nhà vệ sinh phục vụ du khách. Trong khi đó, hạ tầng địa phương còn nhiều hạn chế, xe du lịch lớn khó tiếp cận, chưa có bãi đỗ xe, nhà vệ sinh công cộng và cơ sở lưu trú. “Hợp tác xã không có nhiều tiềm lực, trong khi chính sách hỗ trợ của địa phương chưa cụ thể, chủ yếu mới dừng ở mức khích lệ tinh thần”, anh Nam chia sẻ.

Ông Đỗ Tâm Hiển, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi cho biết, tỉnh đang xác định phát triển du lịch nông thôn là hướng đi quan trọng nhằm khai thác các giá trị đặc trưng về nông nghiệp, làng nghề, văn hóa và môi trường sinh thái. Mục tiêu là chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn theo hướng tích hợp đa giá trị, bao trùm và bền vững, góp phần thực hiện hiệu quả chương trình xây dựng nông thôn mới.

Thời gian tới, Quảng Ngãi sẽ tập trung phát triển các mô hình và điểm đến du lịch nông nghiệp, nông thôn phù hợp với quy hoạch và lợi thế từng địa phương; gắn với sản phẩm OCOP, tiềm năng nông nghiệp, cảnh quan sinh thái và văn hóa truyền thống. “Đồng thời, tỉnh chú trọng hình thành hệ thống sản phẩm du lịch dựa trên liên kết chuỗi giá trị giữa du lịch và nông nghiệp, tăng tính trải nghiệm cho du khách”, ông Hiển nói.

Theo ông Hiển, thời gian tới, tỉnh Quảng Ngãi sẽ tập trung phát triển các mô hình và điểm đến du lịch nông nghiệp, nông thôn phù hợp với quy hoạch và lợi thế của từng địa phương. Những mô hình này hướng đến sự đặc sắc, chất lượng, gắn với sản phẩm du lịch mang dấu ấn vùng miền. Qua đó, khai thác hiệu quả nguồn lực từ sản phẩm OCOP, tiềm năng nông nghiệp, cảnh quan sinh thái và văn hóa truyền thống của khu vực nông thôn.

“Quảng Ngãi chú trọng hình thành hệ thống sản phẩm du lịch dựa trên liên kết chuỗi giá trị giữa du lịch và nông nghiệp, đồng thời tăng tính trải nghiệm để đáp ứng nhu cầu của du khách. Ngoài ra, việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực được xem là nhiệm vụ then chốt. Nâng cao năng lực cho lực lượng này sẽ giúp khai thác tối đa tiềm năng du lịch của từng địa phương và hình thành mạng lưới tư vấn chất lượng”, ông Hiển nói thêm.

Quảng Ngãi hiện có 16 điểm du lịch cộng đồng được UBND tỉnh công nhận theo Luật Du lịch. Du lịch nông thôn đang trở thành hướng phát triển kinh tế bền vững, gắn với xây dựng nông thôn mới và nâng cao thu nhập cho người dân.