Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc: FTA Index phải là công cụ quản trị hội nhập

Phát biểu tại Lễ công bố Bộ chỉ số đánh giá kết quả thực hiện các Hiệp định thương mại tự do của các địa phương năm 2025 (FTA Index 2025) chiều 18/8, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc nhấn mạnh yêu cầu chuyển mạnh từ đo lường, đánh giá sang hành động, coi FTA Index là công cụ quan trọng phục vụ quản trị hội nhập kinh tế quốc tế.

Theo Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc, Lễ công bố FTA Index 2025 là sự kiện có ý nghĩa quan trọng, khẳng định sự chủ động, tích cực và những nỗ lực của các địa phương trong thực thi các FTA, hỗ trợ và đồng hành cùng doanh nghiệp hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, thực chất và hiệu quả hơn.

Phó Thủ tướng chúc mừng các địa phương đã thực hiện tốt FTA và được vinh danh tại Lễ công bố, đồng thời cho rằng Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới, với yêu cầu tăng trưởng nhanh, bền vững hơn, dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, nâng cao năng suất và sức mạnh của cộng đồng doanh nghiệp.

Hội nhập phải tạo ra kết quả thực chất

Theo Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc, hội nhập kinh tế quốc tế trong giai đoạn mới cần có những bước chuyển quan trọng. Hội nhập không chỉ mở ra cơ hội thị trường mà còn phải tạo động lực thúc đẩy cải cách, hoàn thiện thể chế và đổi mới mô hình tăng trưởng.

“Không chỉ dừng lại ở các thỏa thuận, cam kết mà còn phải cụ thể hóa, lượng hóa và triển khai các FTA thành kết quả, sản phẩm thực chất”, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc nhấn mạnh.

Theo đó, việc thực thi các FTA cần tạo thêm động lực mở rộng không gian phát triển cho từng ngành, lĩnh vực, vùng và địa phương, đồng thời góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và vị thế quốc gia.

Phó Thủ tướng Thường trực cho biết, Chính phủ thường xuyên rà soát việc thực hiện không chỉ các FTA mà cả những cam kết quốc tế được lãnh đạo Đảng, Nhà nước Việt Nam ký kết trong quá trình đối ngoại. Việc giám sát, rà soát quá trình triển khai các cam kết nhằm nâng cao hơn nữa hiệu quả thực hiện những thỏa thuận đã ký kết với các đối tác.

Đây cũng là nội dung nhằm triển khai các định hướng lớn của Đảng về giải phóng mọi nguồn lực phát triển, nâng cao năng lực tự chủ, tự cường và sức cạnh tranh của nền kinh tế, trong đó có các nghị quyết về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; hội nhập quốc tế trong tình hình mới; đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật; phát triển kinh tế tư nhân; đường lối đối ngoại và phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài.

Đề cập FTA Index, Phó Thủ tướng Thường trực cho rằng năm 2025 là năm đầu tiên Bộ chỉ số được công bố, đặt nền móng quan trọng để đo lường năng lực tổ chức thực thi và hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng các FTA của các địa phương.

Bước sang năm thứ hai, yêu cầu đặt ra không chỉ là tiếp tục chấm điểm, xếp hạng mà quan trọng hơn là biến kết quả đo lường thành hành động cụ thể, tạo chuyển biến thực chất trong quản trị, điều hành và năng lực cạnh tranh của từng địa phương.

“FTA Index năm 2025 cần được nhìn nhận không chỉ là một bộ chỉ số chuyên ngành mà là một công cụ quan trọng để quản trị hội nhập kinh tế quốc tế”, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc lưu ý.

Theo Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc, thông qua phản ánh từ doanh nghiệp và kết quả thực hiện tại các địa phương, FTA Index phải chỉ rõ nơi nào đang làm tốt, nơi nào còn hạn chế và điểm nghẽn đang nằm ở đâu, từ thể chế, thủ tục, thông tin, hạ tầng, chất lượng nguồn nhân lực đến sự phối hợp giữa các cơ quan. Đặc biệt, Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu mỗi phát hiện từ FTA Index phải gắn với một giải pháp cụ thể, một cơ quan chịu trách nhiệm và một thời hạn khắc phục cụ thể.

Phó Thủ tướng Thường trực đánh giá cao Bộ Công Thương, các Bộ, ngành, địa phương và cơ quan liên quan đã tích cực phối hợp xây dựng FTA Index 2025; đồng thời cảm ơn Chính phủ Australia đã hỗ trợ xây dựng Trang thông tin điện tử FTA Index.

Việc tiếp tục hoàn thiện phương pháp đánh giá, tăng cường dữ liệu và lắng nghe tiếng nói của doanh nghiệp sẽ giúp Bộ chỉ số ngày càng khách quan, tin cậy và hữu ích hơn trong công tác chỉ đạo, điều hành của Chính phủ và các địa phương.

Từ kết quả FTA Index 2025 và những yêu cầu mới đặt ra trong tiến trình phát triển, hội nhập của đất nước, Phó Thủ tướng Thường trực đề nghị các cấp, các ngành, các địa phương tập trung thực hiện ba nhiệm vụ trọng tâm.

Thứ nhất, coi thực thi FTA là một bộ phận hữu cơ của chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, là một chỉ tiêu quan trọng đánh giá năng lực điều hành và khả năng hội nhập của địa phương, chứ không chỉ là nhiệm vụ riêng của ngành Công Thương hay ngành Ngoại giao.

Mỗi địa phương cần đưa việc thực thi FTA vào chương trình điều hành phát triển kinh tế - xã hội, gắn với trách nhiệm của người đứng đầu; xây dựng chương trình hành động sau công bố FTA Index, lựa chọn những điểm nghẽn lớn để xử lý dứt điểm. Đồng thời, gắn thực thi FTA với thu hút đầu tư có chọn lọc, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, đào tạo nhân lực chất lượng cao và nâng cao năng lực của doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Thứ hai, các Bộ, ngành Trung ương tiếp tục hoàn thiện thể chế, đơn giản hóa thủ tục hành chính và đẩy mạnh chia sẻ dữ liệu. Theo Phó Thủ tướng Thường trực, cần xây dựng hệ thống thông tin FTA đồng bộ, dễ tiếp cận, từng bước ứng dụng trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ doanh nghiệp tra cứu cam kết, quy tắc xuất xứ, tiêu chuẩn thị trường và cảnh báo rủi ro.

Cơ quan quản lý cần chuyển mạnh từ phổ biến thông tin chung sang cung cấp dịch vụ hỗ trợ theo nhu cầu cụ thể của từng doanh nghiệp, từng ngành hàng và từng địa phương.

Phó Thủ tướng Thường trực đề nghị Bộ Công Thương tiếp tục đàm phán để ký kết các FTA thế hệ mới với các quốc gia, khu vực; đồng thời phối hợp với các cơ quan liên quan tiếp tục hoàn thiện FTA Index theo hướng ổn định, minh bạch và có khả năng so sánh, đối chứng.

“Không coi đây là một sự kiện thường niên công bố hằng năm mà phải xây dựng một hệ sinh thái số FTA quốc gia với hệ thống thông tin, dữ liệu được theo dõi, cập nhật thường xuyên, kịp thời ghi nhận những mô hình hay, cách làm tốt để nhân rộng và chỉ rõ những hạn chế, vướng mắc kéo dài để có cơ chế đôn đốc, tháo gỡ đến cùng”, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc yêu cầu.

Doanh nghiệp phải là trung tâm của thực thi FTA

Nhiệm vụ thứ ba được Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc nhấn mạnh là cộng đồng doanh nghiệp phải trở thành trung tâm, chủ thể của quá trình thực thi và tận dụng hiệu quả các FTA. Phó Thủ tướng Thường trực cho rằng, quá trình đàm phán để ký kết các FTA đòi hỏi nhiều nỗ lực, nhưng sau khi FTA được ký kết, việc tận dụng các cam kết và lợi thế từ các hiệp định vẫn chưa đạt như kỳ vọng. Vì vậy, đây cần được xác định là một điểm yếu cần tập trung khắc phục trong thời gian tới.

Nhà nước có trách nhiệm kiến tạo môi trường, tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, trong khi doanh nghiệp phải chủ động đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng quản trị, xây dựng thương hiệu, đáp ứng các tiêu chuẩn xanh, tiêu chuẩn lao động, truy xuất nguồn gốc và những yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Các hiệp hội ngành hàng cũng cần phát huy vai trò kết nối, dẫn dắt và tổ chức các hệ sinh thái hợp tác để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu.

Phó Thủ tướng Phạm Gia Túc nhấn mạnh, mục tiêu cuối cùng của FTA Index không phải tạo thêm một bảng xếp hạng hay một bộ chỉ số đánh giá chuyên ngành, mà hướng tới nâng cao chất lượng quản trị, năng lực thực thi và khả năng phát triển, hội nhập của các địa phương.

“Mỗi chỉ số phải dẫn đến một hành động cụ thể. Mỗi cam kết quốc tế phải được chuyển hóa thành nguồn lực, động lực phát triển địa phương, đất nước. Mỗi cơ hội thị trường phải góp phần tạo thêm những doanh nghiệp mạnh, những việc làm tốt, sản phẩm có giá trị gia tăng cao và năng lực cạnh tranh bền vững cho nền kinh tế”, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc nêu rõ.

Với tinh thần đó, Phó Thủ tướng tin tưởng FTA Index sẽ ngày càng trở thành công cụ hữu hiệu thúc đẩy quản trị hội nhập, khơi thông các nguồn lực phát triển, góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Việt Nam giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc.

Tại Lễ công bố FTA Index 2025, Bộ Công Thương chính thức khai trương Trang thông tin điện tử FTA Index với sự tham dự của Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân, Đại sứ Australia tại Việt Nam Gillian Bird và đại diện Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) Scott Roberts.

Trang thông tin điện tử FTA Index được xây dựng với sự hỗ trợ của Chính phủ Australia, hướng tới cung cấp nền tảng số để doanh nghiệp tra cứu nhanh chỉ số FTA của địa phương. Đồng thời, đây là công cụ hỗ trợ cơ quan quản lý theo dõi tiến độ cải cách và thực thi các cam kết FTA của các địa phương, Bộ, ngành. Việc đưa Trang thông tin điện tử FTA Index vào hoạt động được kỳ vọng tăng khả năng tiếp cận dữ liệu, hỗ trợ doanh nghiệp và cơ quan quản lý khai thác kết quả FTA Index, qua đó góp phần thúc đẩy cải thiện chất lượng thực thi các FTA tại địa phương.