Tin Khu Vực 
Những "nút thắt" doanh nghiệp cần lưu ý
Trong nỗ lực ổn định giá cả thực phẩm và đảm bảo an ninh lương thực trước mùa đóng cửa đánh bắt, Bộ Nông nghiệp Philippines ban hành Thông tư DC số 12 ngày 6/3/2026 hướng dẫn thực hiện việc cấp Giấy chứng nhận nhu cầu nhập khẩu 250.000 tấn cá và các sản phẩm thủy sản. Giấy chứng nhận nhu cầu nhập khẩu (Certificate of Necessity to Import - CNI là loại giấy tờ đặc thù của Bộ Nông nghiệp Philippines nhằm xác nhận việc sản xuất trong nước không đủ và cần phải nhập khẩu).
Liên quan đến chính sách này, chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương, ông Lê Phú Cường, Tham tán thương mại, Thương vụ Việt Nam tại Philippines cho biết, chính sách của Philippines đưa ra trong bối cảnh sản lượng đánh bắt nội địa của Philippines dự báo sẽ giảm nhẹ do các yếu tố thời tiết và quy định bảo tồn biển định kỳ. Việc mở hạn ngạch này không chỉ nhằm lấp đầy khoảng trống nguồn cung tại các chợ truyền thống mà còn là công cụ để Chính phủ Philippines kiềm chế lạm phát nhóm hàng thực phẩm.
Việc mở hạn ngạch nhập thủy sản không chỉ nhằm lấp đầy khoảng trống nguồn cung tại các chợ truyền thống mà còn là công cụ để Chính phủ Philippines kiềm chế lạm phát nhóm hàng thực phẩm. Ảnh: Hưng Nguyên
Theo hướng dẫn mới nhất, cơ cấu phân bổ hạn ngạch năm nay có sự điều chỉnh đáng kể. Khoảng 80% lượng hạn ngạch (tương đương 200.000 tấn) sẽ được phân bổ cho các nhà nhập khẩu thương mại có đăng ký. 20% còn lại dành cho các hiệp hội, hợp tác xã đánh bắt cá nhằm giúp các đơn vị này duy trì chuỗi cung ứng ngay cả khi tàu thuyền không ra khơi. Việc cấp giấy phép kiểm dịch và vệ sinh an toàn thực phẩm nhập khẩu (SPSIC) sẽ bắt đầu từ 1/8/2026 .
Khác với các đợt CNI trước đây thường tập trung chủ yếu vào cá nục (Galunggong), danh mục lần này bao quát hơn 60 loại thủy hải sản, từ các loại cá phổ biến như cá nục (scad), cá thu (mackerel), cá mồi (sardines) đến các loại thủy sản cao cấp hơn như tôm, mực, bạch tuộc, cá hồi... Đây là cơ hội lớn cho các doanh nghiệp Việt Nam vốn có thế mạnh đa dạng về mặt hàng từ cá tra, cá nục, cá thu đến mực và bạch tuộc đông lạnh.
Tuy nhiên, cơ hội luôn đi kèm với thách thức. Philippines đang siết chặt các tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc. Đặc biệt, tất cả các lô hàng nhập khẩu theo diện CNI đều phải tuân thủ nghiêm ngặt quy trình kiểm dịch thực vật và vệ sinh an toàn thực phẩm (SPSIC).
Để tận dụng tối đa cơ hội này và tránh các rủi ro pháp lý tại cảng, Tham tán thương mại Lê Phú Cường khuyến nghị, doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản Việt Nam cần đặc biệt lưu ý 3 "điểm nóng" sau:
Một là, lỗi phổ biến nhất khiến các doanh nghiệp bị phạt nặng hoặc buộc phải tái xuất hàng là thời điểm hàng rời cảng. Quy định của Philippines rất khắt khe: ngày hàng rời cảng đi tuyệt đối không được trước ngày cấp giấy phép SPSIC. Doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản cần phối hợp chặt chẽ với đối tác nhập khẩu tại Philippines để đảm bảo chứng từ này đã sẵn sàng trước khi container lăn bánh xuống tàu.
Hai là, Philippines đã tăng cường năng lực kiểm tra tại các cửa khẩu trọng điểm như Manila và Davao. Các lô hàng đông lạnh phải duy trì ổn định ở nhiệt độ âm 18 độ C. Nhãn mác trên bao bì phải thể hiện đầy đủ bằng tiếng Anh các thông tin về: nhà máy sản xuất (phải nằm trong danh sách được Philippines cấp phép), mã lô hàng, ngày sản xuất và hạn sử dụng rõ ràng.
Ba là, đối với các mặt hàng khai thác tự nhiên, việc cung cấp đầy đủ Chứng nhận đánh bắt theo quy định về chống khai thác bất hợp pháp (IUU) là điều kiện tiên quyết. Các cơ quan chức năng Philippines đang thực hiện hậu kiểm rất kỹ lưỡng đối với các dòng cá nục và cá thu từ khu vực ASEAN.
Chuẩn bị đầy đủ "giấy thông hành"
Ngoài ra, ông Lê Phú Cường cũng khuyến nghị, các doanh nghiệp xuất khẩu cần lưu ý về bao bì và nhãn mác, cụ thể nhãn mác phải có tiếng Anh. Các thông tin bắt buộc bao gồm: tên nhà nhập khẩu, quốc gia xuất xứ, mã lô hàng (Lot/Batch code), hướng dẫn nhiệt độ bảo quản và hạn sử dụng. Bao bì phải là loại dùng cho thực phẩm, không tái sử dụng và có độ bền chịu được kéo căng trong quá trình vận chuyển lạnh.
"Do lượng hạn ngạch được chia cho các đơn vị Philippines, doanh nghiệp Việt nên sớm kết nối với các đối tác truyền thống tại Manila, Cebu hoặc Davao để xác nhận họ đã đăng ký được bao nhiêu quota trong tổng số 250.000 tấn này.
Các doanh nghiệp cần tận dụng ưu đãi thuế bằng cách sử dụng chứng nhận xuất xứ (C/O Form D) để hưởng mức thuế suất ưu đãi trong khuôn khổ Hiệp định ATIGA",thương vụ khuyến nghị.
Philippines đang thắt chặt giám sát để chống gian lận thương mại. Mọi sai khác về trọng lượng, chủng loại so với SPSIC đều có thể dẫn đến việc lưu kho kéo dài, phát sinh chi phí bến bãi cực lớn tại các cảng như Manila hay Cagayan de Oro.
Các doanh nghiệp có thể liên hệ với Thương vụ Việt Nam tại Philippines để nhận danh sách các nhóm sản phẩm cụ thể và hỗ trợ kết nối với nhà nhập khẩu uy tín.
Việc Philippines mở hạn ngạch 250.000 tấn là tín hiệu rất tích cực cho ngành thủy sản Việt Nam trong năm 2026. Tuy nhiên, trong bối cảnh Philippines đang tăng cường giám sát để chống gian lận thương mại và bảo vệ người tiêu dùng, sự chuẩn bị kỹ lưỡng về hồ sơ pháp lý và chất lượng sản phẩm sẽ là "giấy thông hành" quan trọng nhất để doanh nghiệp Việt giữ vững vị thế tại thị trường này.
Thương vụ khuyến nghị, đối với các mặt hàng khai thác tự nhiên, việc cung cấp đầy đủ Chứng nhận đánh bắt theo quy định về chống khai thác bất hợp pháp (IUU) là điều kiện tiên quyết. Các cơ quan chức năng Philippines đang thực hiện hậu kiểm rất kỹ lưỡng đối với các dòng cá nục và cá thu từ khu vực ASEAN.