PGS.TS Nguyễn Viết Thông: Đột phá, hành động - mệnh lệnh vì khát vọng

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, PGS.TS Nguyễn Viết Thông - Nguyên Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương, nguyên Tổng Thư ký Hội đồng lý luận Trung ương đã nhấn mạnh tinh thần "làm đến cùng", phát huy đại đoàn kết toàn dân tộc và bảo đảm tăng trưởng hai con số để hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước.

Hành động quyết liệt

- Thưa ông, một trong những thông điệp mạnh mẽ nhất từ Đại hội XIV là tinh thần "Nói ít - Làm nhiều - Làm đến cùng". Ông nhìn nhận thế nào về ý nghĩa và yêu cầu thực tiễn của tinh thần này trong giai đoạn phát triển mới của đất nước?

PGS.TS Nguyễn Viết Thông: Vì sao phải nhấn mạnh điều đó? Bởi nhìn lại văn kiện các kỳ đại hội đều thẳng thắn chỉ ra một khuyết điểm mang tính cố hữu là khâu tổ chức thực hiện nghị quyết chưa thật tốt. Nghị quyết đúng, trúng nhưng khi đi vào cuộc sống còn chậm, uể oải.

Đại hội XIV với cách tiếp cận và tư duy mới xác định không thể để tình trạng này kéo dài. Lần đầu tiên trong 14 kỳ đại hội có chương trình hành động thực hiện Nghị quyết với 12 nhóm nhiệm vụ và 272 đề án, nhiệm vụ cụ thể.

Tinh thần xuyên suốt là khắc phục bằng được hạn chế lâu nay trong tổ chức thực hiện. Không có lý do gì để Nghị quyết đúng, trúng nhưng khi triển khai lại chậm chạp. Đã đưa cuộc sống vào Nghị quyết thì phải có trách nhiệm đưa Nghị quyết vào cuộc sống. Đây là bước chuyển mạnh về nhận thức và quyết tâm chính trị của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân.

Tinh thần này đang được triển khai trong thực tế. Đơn cử, Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia sau hơn 1 năm thực hiện đã bước đầu cho thấy hiệu quả thực tiễn.

Tiếp đó là Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân. Thời điểm ban hành nghị quyết, cả nước có khoảng 940.000 doanh nghiệp tư nhân; sau 8 tháng triển khai, con số đã tăng lên 1,1 triệu doanh nghiệp. Đây là minh chứng cho chuyển động từ nhận thức sang hành động.

Lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo

- Tư duy "lấy dân làm gốc" là sợi chỉ đỏ xuyên suốt lịch sử Đảng, tại Đại hội XIV quan điểm đó đã được phát triển và hoàn thiện như thế nào để trở thành "hạ tầng mềm" vững chắc, thưa ông?

PGS.TS Nguyễn Viết Thông: Trong suốt chiều dài lịch sử cách mạng, đặc biệt qua 40 năm Đổi mới, một bài học xuyên suốt được khẳng định là "dân là gốc". Vì vậy, mọi chủ trương, chính sách phải dựa vào Nhân dân, phát huy sức mạnh của Nhân dân và thực hiện đầy đủ phương châm "6 dân": dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng.

Văn kiện Đại hội XIV tiếp tục nhấn mạnh và làm sâu sắc hơn quan điểm này. Nhân dân không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà là chủ thể của công cuộc đổi mới, là chủ thể đưa đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới. Thành tựu đổi mới phải thuộc về Nhân dân và mọi người dân đều phải được thụ hưởng, không ai bị bỏ lại phía sau.

Tinh thần đó được thể hiện cụ thể trong cách tiếp cận chính sách. Người dân ở miền núi, vùng sâu, vùng xa, trong đó có trẻ em phải được bảo đảm điều kiện học tập tương đương với các khu vực khác. Chủ trương xây dựng 100 trường phổ thông nội trú liên cấp ở các xã biên giới đất liền là một minh chứng cho định hướng nâng cao cơ hội tiếp cận giáo dục cho người dân ở địa bàn khó khăn.

Văn kiện cũng nhấn mạnh việc lấy sự hài lòng của Nhân dân làm "thước đo" đánh giá cán bộ và hiệu quả thực thi chính sách. Khi người dân hài lòng đó là minh chứng cho việc chủ trương đã đi vào cuộc sống.

Bên cạnh đó, cách tiếp cận đối với các giai tầng xã hội được cụ thể hóa hơn. Từ công nhân, nông dân, trí thức, phụ nữ, cựu chiến binh, cựu công an nhân dân đến đồng bào dân tộc, tôn giáo, vai trò của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể đều được đặt trong tổng thể phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc với chính sách phù hợp từng đối tượng.

Tinh thần đổi mới đặt ra yêu cầu rõ ràng: phát triển phải vì Nhân dân, nâng cao đời sống Nhân dân. Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nhắc rằng: "Chính sách của Đảng và Chính phủ là phải hết sức chăm nom đến đời sống của Nhân dân. Nếu dân đói, Đảng và Chính phủ có lỗi; nếu dân rét, Đảng và Chính phủ có lỗi; nếu dân dốt, Đảng và Chính phủ có lỗi; nếu dân ốm là Đảng và Chính phủ có lỗi".

Tinh thần đó hôm nay vẫn còn nguyên giá trị. Nếu bước vào kỷ nguyên phát triển mới mà người dân không hạnh phúc, không được bảo đảm điều kiện sống tốt hơn thì đó là trách nhiệm của Đảng, Nhà nước, Mặt trận và các tổ chức trong hệ thống chính trị.

Nâng cao vị thế quốc gia

- Văn kiện và nghị quyết Đại hội XIV đã xác định mục tiêu phát triển giai đoạn 2026 - 2030. Trong đó, mục tiêu đề ra là giai đoạn này sẽ tăng trưởng bình quân hai con số, năm 2030 trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; hiện thực hóa tầm nhìn đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao. Theo ông, thông điệp lớn nhất toát lên từ những mục tiêu này là gì?

PGS.TS Nguyễn Viết Thông: Đại hội XIV đã thông qua mục tiêu tổng quát cùng hệ thống chỉ tiêu cụ thể về kinh tế, xã hội và môi trường. Trong đó, chỉ tiêu kinh tế quan trọng hàng đầu là tốc độ tăng trưởng bình quân giai đoạn 2026-2030 đạt trên 10% mỗi năm.

Đây là lần đầu tiên trong các kỳ Đại hội, Đảng ta đề ra mục tiêu tăng trưởng ở mức cao như vậy. Con số này thể hiện sự đột phá, khát vọng phát triển mạnh mẽ và quyết tâm chính trị lớn.

Cơ sở để tin tưởng nằm ở định hướng phát triển toàn diện trên 12 lĩnh vực chủ yếu đã được xác định trong Văn kiện. Trọng tâm là xây dựng mô hình tăng trưởng mới dựa trên năng suất, chất lượng, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia và khoa học công nghệ. Giáo dục đào tạo, khoa học công nghệ, văn hóa cùng các lĩnh vực khác đều được xác định là nguồn lực và động lực cho tăng trưởng bền vững.

Thực tiễn năm 2025 cho thấy, dù bối cảnh quốc tế và khu vực có nhiều bất ổn, xung đột thương mại diễn biến phức tạp cùng với những khó khăn trong nước, đặc biệt thiên tai tại một số địa phương, nền kinh tế vẫn đạt mức tăng trưởng 8,02%. Đây là kết quả trong điều kiện nhiều thách thức cho thấy dư địa và tiềm năng tăng trưởng còn lớn nếu các giải pháp được triển khai đồng bộ và hiệu quả.

Bên cạnh đó, một số địa phương như Hải Phòng, Quảng Ninh đã duy trì mức tăng trưởng hai con số trong những năm gần đây, khẳng định mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số ở cấp quốc gia là khả thi khi có quyết tâm chính trị cao và cách làm phù hợp.

Việc đặt mục tiêu tăng trưởng trên 10% còn gắn với các mốc phát triển chiến lược. Đến năm 2030, kỷ niệm 100 năm thành lập Đảng; đến năm 2045, kỷ niệm 100 năm Quốc khánh. Nếu không đạt tốc độ tăng trưởng cao trong những năm tới, các mục tiêu này sẽ khó hiện thực hóa.

Do đó, tăng trưởng trên 10% vừa là mục tiêu kinh tế trọng yếu vừa là điều kiện then chốt để hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước, tiến tới xây dựng Việt Nam giàu mạnh và nâng cao vị thế quốc gia trên trường quốc tế.

Xin cảm ơn ông!

Đại hội XIV đã tạo nên một luồng sinh khí mới, khơi dậy mạnh mẽ lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết và niềm tin của toàn Đảng, toàn dân. Mục tiêu nhiệm kỳ đặt ra rất cao, rất lớn song lịch sử dân tộc và 96 năm xây dựng, trưởng thành của Đảng đã chứng minh rằng: Khi ý Đảng hòa quyện với lòng dân, khi quyết tâm chính trị được chuyển hóa thành hành động cụ thể, chúng ta hoàn toàn có thể biến những mục tiêu tưởng như khó khăn thành hiện thực.