Petrovietnam và Petronas: Hơn 3 thập kỷ hợp tác năng lượng chiến lược

Từ ‘viên gạch lịch sử’ mang tính biểu tượng

Từ những giọt dầu khai thác chung dưới đáy biển sâu cho đến tầm nhìn về một mạng lưới năng lượng xanh xuyên quốc gia, hành trình hợp tác, gắn kết bền chặt giữa Tập đoàn Công nghiệp – Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) và Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Malaysia (Petronas) là minh chứng sống động cho sự tin cậy và khát vọng vươn mình của hai quốc gia.

Ngược dòng thời gian về những năm cuối của thập niên 80, khi ngành công nghiệp dầu khí khu vực bắt đầu tìm kiếm những động lực phát triển mới, mối quan hệ bền chặt giữa Petrovietnam và Petronas đã được xây dựng trên một nền tảng mang tính bước ngoặt: Lô PM3 CAA. Đây không chỉ là một dự án thông thường mà đã trở thành một dự án hợp tác dầu khí mang tính biểu tượng tại khu vực chồng lấn giữa Việt Nam và Malaysia.

Ngày 16/2/1989 đã đi vào lịch sử khi Hợp đồng Chia sản phẩm (PSC) Lô PM3 CAA chính thức được ký kết trên cơ sở Thỏa thuận Thương mại giữa hai Chính phủ. Vào thời điểm đó, bản hợp đồng này đã mở ra một mô hình hợp tác cùng khai thác tài nguyên xuyên biên giới hiếm có trong khu vực, được định hình vững chắc dựa trên nguyên tắc phân chia công bằng và cùng khai thác tài nguyên chung. Đến năm 1992, hoạt động dầu khí tại khu vực chính thức được triển khai với sự tham gia của các nhà thầu, đánh dấu những bước chân đầu tiên trong hành trình hợp tác hiện thực hóa khát vọng chinh phục biển khơi...

Sự phối hợp chặt chẽ giữa các nhà thầu, đặc biệt là vai trò hạt nhân giữa Petrovietnam và Petronas, không chỉ đảm bảo việc khai thác tài nguyên một cách tối ưu và hiệu quả mà còn xây dựng nên một mô hình hợp tác xuyên biên giới mẫu mực trên trường quốc tế. Hiệu quả của mô hình này không nằm trên giấy, mà hiển hiện qua những đóng góp khổng lồ cho nền kinh tế thực. Trong đó, Lô PM3 CAA đã và đang làm nhiệm vụ cung cấp nguồn khí ổn định cho Cụm công nghiệp Khí – Điện – Đạm Cà Mau, vốn được biết đến là một trong những dự án trọng điểm quốc gia về năng lượng của Việt Nam.

Dự án này không chỉ mang ý nghĩa sống còn, đóng góp quan trọng vào an ninh năng lượng của vùng Tây Nam Bộ, mà còn góp phần trực tiếp hình thành nên một hệ sinh thái công nghiệp hoàn chỉnh, khép kín từ khâu khai thác khí ngoài khơi đến sản xuất điện và phân bón phục vụ nông nghiệp. Thành công rực rỡ của PM3 CAA còn được thể hiện rõ nét ở khả năng điều phối linh hoạt lượng khí theo từng mùa, qua đó tối ưu hóa sản lượng khai thác, hạn chế tối đa tình trạng dư thừa hoặc thiếu hụt năng lượng, đặc biệt là trong các giai đoạn cao điểm sản xuất.

Đến nay, trải qua 30 năm ròng rã vận hành, dự án không chỉ mang lại nguồn thu ngân sách lớn cho cả hai phía mà còn là minh chứng đanh thép nhất cho hiệu quả của mô hình hợp tác năng lượng xuyên biên giới. Hơn thế nữa, hiệu quả từ dự án khổng lồ này đã tạo ra một không gian mở, điều kiện thuận lợi để Petrovietnam và Petronas cùng nhau chia sẻ kinh nghiệm, kỹ thuật, các quy trình vận hành giàn khai thác và xử lý khí ngoài khơi.

Đến nay, qua 30 năm vận hành dự án không chỉ mang lại nguồn thu lớn cho cả hai phía mà còn chứng minh hiệu quả của mô hình hợp tác năng lượng xuyên biên giới. Việc Petrovietnam và Petronas ký Thỏa thuận nguyên tắc chính gia hạn Hợp đồng Chia sản phẩm dầu khí Lô PM3 CAA thêm 20 năm tiếp tục cho thấy quyết tâm duy trì và mở rộng hợp tác lâu dài giữa hai bên, tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư tiếp tục hoạt động khai thác dầu khí; hướng tới mục tiêu tối ưu khai thác tài nguyên hiện có, đồng thời mở ra cơ hội thăm dò các tầng sâu hơn, kết nối với các mỏ lân cận.

Nếu như Lô PM3 CAA là viên gạch nền tảng hợp tác ban đầu đặt nền móng cho sự hợp tác bền chặt Petrovietnam và Petronas thì trong những năm gần đây, mối quan hệ này đã không ngừng được củng cố, vượt ra khỏi những giới hạn ban đầu. Hợp tác giờ đây đã mở rộng, phát triển toàn diện và bao trùm cả chuỗi giá trị dầu khí, chính thức vượt khỏi phạm vi khai thác truyền thống để hướng tới những chân trời mới.

Ở lĩnh vực thượng nguồn - khâu "xương sống" của công nghiệp dầu khí, Petronas Carigali (một công ty con của Petronas) đã và đang tích cực tham gia vào nhiều Hợp đồng Chia sản phẩm (PSC) khác tại Việt Nam, bên cạnh "người anh cả" Lô PM3 CAA. Sự hiện diện của họ tại Lô 46/02, hay Lô 01 & 02 với vai trò là nhà đầu tư mang trong mình năng lực tài chính hùng hậu, kinh nghiệm vận hành quốc tế và công nghệ hiện đại đã gia tăng đáng kể sức mạnh khai thác. Không dừng lại ở các mỏ đang khai thác, Petronas cũng từng dấn thân, có mặt trong giai đoạn thăm dò đầy rủi ro tại một số lô khác như khu vực Hàm Rồng - Thái Bình và Lô 102 - 106. Những bước đi này thể hiện rõ ràng sự quan tâm chiến lược, dài hạn đối với thị trường dầu khí Việt Nam.

Tuy nhiên, bức tranh năng lượng toàn cầu đang thay đổi, và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) đang trở thành "chìa khóa" của kỷ nguyên chuyển tiếp. Đón đầu xu hướng này, Petronas hiện đang đứng vững với vị thế là một trong những nhà cung cấp LNG lớn nhất thế giới, sở hữu sản lượng khổng lồ hơn 33 triệu tấn/năm, cùng mạng lưới đối tác toàn cầu và một hệ sinh thái khí hóa lỏng hiện đại bậc nhất.

Tại Việt Nam, nơi đang trong giai đoạn phát triển, việc đẩy mạnh đầu tư vào các dự án điện khí LNG quy mô lớn như Nhơn Trạch 3 - 4, Long An 1 - 2, hay Bạc Liêu... là một bài toán mang tính chiến lược. Sự gặp gỡ giữa nguồn cung khổng lồ của Petronas và nhu cầu năng lượng cấp thiết của Việt Nam mở ra cơ hội rất lớn để hai bên tiến tới hợp tác theo các hợp đồng trung và dài hạn.

Nhưng hợp tác giữa hai tập đoàn quốc gia chưa bao giờ chỉ dừng lại ở khía cạnh thương mại mua bán đơn thuần, Petronas còn tích cực chuyển giao, chia sẻ những kinh nghiệm quý báu về xây dựng hạ tầng khí, thiết kế cảng LNG nổi và cố định, cũng như các phương pháp quản lý rủi ro vận hành phức tạp. Những kinh nghiệm "xương máu" này đóng vai trò then chốt, góp phần giúp Petrovietnam hoàn thiện nhanh chóng chuỗi giá trị khí – LNG dẫu còn non trẻ nhưng đầy tiềm năng của mình.

Đến nâng tầm mở ra ‘chân trời’ hợp tác mới

Từ những nền tảng hợp tác bền chặt được bồi đắp qua bao năm tháng, đến năm 2023, mối quan hệ này đã bước sang một trang mới. Petrovietnam và Petronas đã đặt bút ký biên bản hợp tác (Memorandum of Cooperation - MoC), đánh dấu một cột mốc quan trọng mới trong quan hệ đối tác. Bản ghi nhớ này cụ thể hóa việc hai tập đoàn sẽ không chỉ bó hẹp trong lĩnh vực dầu khí truyền thống mà sẽ mở rộng hợp tác sang cả lĩnh vực năng lượng tái tạo. Cả Petrovietnam và Petronas đều nhất quán hướng tới sự hợp tác lâu dài và sâu rộng hơn trong tiến trình chuyển dịch năng lượng toàn cầu.

Tiếp tục hiện thực hóa các cam kết đã ký, ngày 22/5/2026, Petrovietnam và Petronas đã chính thức tổ chức cuộc Đối thoại chiến lược, một sự kiện bản lề đánh dấu bước phát triển mới trong quan hệ hợp tác giữa hai tập đoàn năng lượng hàng đầu khu vực.

Bức tranh hợp tác nay đã được mở rộng tối đa. Các lĩnh vực trọng tâm không chỉ còn là thăm dò, khai thác dầu khí, hay phát triển hạ tầng khí và LNG mà đã vươn tới khâu chế biến - hạ nguồn, năng lượng tái tạo và hydrogen, các giải pháp giảm phát thải, công nghệ thu giữ carbon (CCS/CCUS), chuyển đổi số và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Phát biểu tại sự kiện, Tổng Giám đốc Petrovietnam Lê Mạnh Cường đã khẳng định: Petronas luôn là đối tác chiến lược quan trọng của Petrovietnam. Ông nhấn mạnh định hướng nâng tầm hợp tác theo hướng bền vững, hiệu quả và thực chất hơn trong giai đoạn phát triển mới của hai tập đoàn. Cuộc Đối thoại chiến lược lần này là minh chứng rõ nét, tiếp tục khẳng định quyết tâm của Petrovietnam trong việc mở rộng hợp tác quốc tế, nâng cao năng lực cạnh tranh. Tất cả nhằm hiện thực hóa mục tiêu to lớn: đưa Petrovietnam trở thành Tập đoàn Công nghiệp – Năng lượng hàng đầu khu vực, vươn tới danh sách danh giá Fortune Global 500 vào năm 2030. Việc đưa năng lượng tái tạo, hydrogen, cùng các giải pháp giảm phát thải (CCS/CCUS) vào danh mục hợp tác trọng tâm đã cho thấy cam kết vô cùng mạnh mẽ của cả hai bên trong quá trình chuyển đổi năng lượng, hướng thẳng tới việc thực hiện các mục tiêu phát thải ròng bằng 0.

Chưa dừng lại ở đó, trong buổi làm việc cấp cao với Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng, ông Tengku Muhammad Taufik - Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Tập đoàn Dầu khí quốc gia Malaysia (Petronas) - đã một lần nữa nhắc lại Bản ghi nhớ hợp tác (MOU) năm 2023, đồng thời khẳng định coi đây là nền tảng quan trọng thúc đẩy hợp tác song phương thời gian qua. Nhìn nhận từ những kết quả tích cực đã gặt hái được, Petronas cam kết sẽ phối hợp với Petrovietnam để nghiên cứu, nâng cấp khuôn khổ hợp tác hiện nay lên thành một thỏa thuận hợp tác chiến lược toàn diện hơn trong lĩnh vực năng lượng, qua đó tạo "đường băng" thuận lợi thúc đẩy các dự án hợp tác dài hạn giữa hai nước.

Chủ tịch Petronas khẳng định mỗi quốc gia ASEAN đều nắm giữ những lợi thế riêng biệt trong lĩnh vực năng lượng. Nếu như Việt Nam có tiềm năng to lớn về lọc hoá dầu, năng lượng tái tạo và đặc biệt là điện gió ngoài khơi, thì Malaysia lại có thế mạnh vượt trội về khai thác dầu khí, cung cấp LNG và nhiên liệu diesel. Sự bổ trợ này là cơ sở vững chắc để phía Malaysia khẳng định sẵn sàng tăng cường hợp tác với Việt Nam nói chung và Petrovietnam nói riêng trong việc chia sẻ thông tin, trao đổi kinh nghiệm quản lý, cũng như công tác đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực kỹ thuật ngành năng lượng.

Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng (nguyên Chủ tịch Hội đồng thành viên Petrovietnam - người đã có nhiều năm đồng hành và gắn bó với quá trình hợp tác với Petronas) đánh giá cao vai trò, kinh nghiệm dạn dày của Petronas trong các lĩnh vực dầu khí, LNG và năng lượng mới. Bộ trưởng Bộ Công Thương khẳng định Việt Nam luôn sẵn sàng tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất cho các hoạt động hợp tác năng lượng giữa doanh nghiệp hai nước, đảm bảo trên cơ sở hài hòa lợi ích, tuân thủ nghiêm ngặt quy định pháp luật và bám sát định hướng phát triển năng lượng của Việt Nam.

Trao đổi về dự án hợp tác điện gió ngoài khơi Việt Nam - Malaysia - Singapore (VMS), Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng đánh giá cao các sáng kiến thúc đẩy kết nối năng lượng và hợp tác chuyển đổi năng lượng trong khu vực ASEAN. Bộ trưởng cho biết Việt Nam sẵn sàng xem xét và lựa chọn phương án hợp tác hiệu quả, khả thi nhất trên cơ sở bảo đảm hiệu quả kinh tế, an ninh năng lượng, phù hợp với quy hoạch phát triển điện lực quốc gia cũng như lợi ích hài hòa giữa các bên tham gia.

Bộ trưởng cũng nhấn mạnh hợp tác năng lượng tiếp tục là một trong những trụ cột quan trọng trong quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện Việt Nam - Malaysia, đồng thời khuyến khích Petronas mở rộng đầu tư, tham gia sâu hơn vào các dự án năng lượng mới tại Việt Nam; góp phần thúc đẩy kết nối năng lượng khu vực và tăng cường hợp tác kinh tế giữa hai nước trong bối cảnh chuyển đổi năng lượng hiện nay.

Trải qua hành trình hơn 3 thập kỷ đã "dệt" lên mối quan hệ hợp tác bền chặt giữa Petrovietnam và Petronas cực kỳ ổn định và hiệu quả. Sự hợp tác này được mở rộng không chỉ ở khâu thăm dò - khai thác đầy mồ hôi và nước biển, mà còn lan tỏa sang các lĩnh vực công nghệ cao, đón đầu tương lai như LNG, năng lượng tái tạo và ứng dụng công nghệ giảm phát thải CO2. Sự chuyển dịch này hoàn toàn phù hợp với xu thế chuyển dịch năng lượng tất yếu của thế giới cũng như chiến lược mở rộng lĩnh vực hoạt động của cả hai bên.

Petrovietnam và Petronas, từ những ngày đầu bỡ ngỡ là bạn đồng hành cùng nhau khai thác tài nguyên nơi biển khơi sóng gió. Nay, cả hai đã trưởng thành và trở thành đối tác chiến lược toàn diện, gánh vác sứ mệnh cùng kiến tạo nên tương lai năng lượng mới cho cả khu vực. Hơn 30 năm hợp tác không chỉ là những con số lợi nhuận khô khan mà là minh chứng hào hùng cho sự tin cậy, tôn trọng và cùng nhau phát triển.