Ô nhiễm rác thải nhựa đại dương:Nước mắt của biển và hành động của chúng ta - Bài 1

Ô nhiễm rác thải nhựa là một trong những mối đe dọa lớn nhất đối với môi trường biển và đại dương trên toàn thế giới trong đó có Việt Nam.
Giải pháp nào cho ô nhiễm rác thải nhựa tại Việt Nam Giải quyết rác thải nhựa đại dương: Cần một thỏa thuận toàn cầu

Nước mắt của biển

Theo Báo cáo của Tổ chức Quốc tế về Bảo tồn thiên nhiên (WWF) về thực trạng rác thải nhựa đại dương, hiện rác thải nhựa đã xuất hiện ở cả những vùng xa xôi nhất và những vùng nguyên sinh của trái đất như vùng băng Bắc Cực và trong các loài cá sinh sống tại khu vực sâu nhất của đại dương là Rãnh Mariana. Báo cáo này được tổng hợp từ hơn 2.000 công trình nghiên cứu riêng về những tác động tiêu cực của rác thải nhựa đối với các đại dương, đa đạng sinh học và sinh thái biển.

Cũng theo báo cáo này, mỗi năm có khoảng từ 19 đến 23 triệu tấn rác thải nhựa đổ ra biển, trong đó, phần lớn là sản phẩm nhựa dùng 1 lần. Rác này chiếm tới 60% nguyên nhân gây ô nhiễm đại dương.

Các nghiên cứu cho thấy, rác thải nhựa trong đại dương có nguồn gốc từ đất liền, bị cuốn theo những dòng chảy từ các đô thị, do tràn cống, xả rác, chất thải từ các hoạt động công nghiệp và xây dựng...

Ô nhiễm nhựa trên đại dương cũng bắt nguồn từ ngành đánh bắt cá, các hoạt động hàng hải và nuôi trồng thủy sản. Dưới tác động của bức xạ tia cực tím, gió, dòng chảy và các yếu tố tự nhiên khác, nhựa bị phân hủy thành các hạt nhỏ được gọi là hạt vi nhựa hoặc nano nhựa. Kích thước nhỏ khiến chúng dễ dàng bị các sinh vật biển vô tình ăn phải.

Ô nhiễm nhựa đại dương đã tác động đến sự sống của các loài sinh vật biển như rùa biển, cá voi, chim biển, cá, rạn san hô và vô số loài sinh vật biển và môi trường sống khác.

Trên thực tế, các nhà khoa học ước tính rằng hơn một nửa số rùa biển trên thế giới và gần như mọi loài chim biển trên Trái đất đã ăn nhựa trong suốt cuộc đời của chúng. Ô nhiễm nhựa cũng ảnh hưởng đến cảnh quan của những bãi biển đẹp trên toàn thế giới, ngay cả ở những vùng xa xôi như đảo san hô Midway.

Báo cáo của WWF cho biết, 88% các loài sinh vật biển mà tổ chức này nghiên cứu bị ảnh hưởng bởi sự ô nhiễm nhựa rất nghiêm trọng. Ít nhất có 2.144 loài phải sống trong môi trường ô nhiễm nhựa. Báo cáo cũng dự đoán sản lượng nhựa sẽ tăng gấp đôi vào năm 2040, khiến lượng rác thải nhựa trên đại dương tăng gấp 4 lần. Hiện mỗi năm có khoảng 14 triệu tấn rác thải nhựa trôi ra đại dương.

Một trong những lý do khiến ô nhiễm nhựa vẫn là một vấn đề nan giải đơn giản bởi, rác thải nhựa bị phân hủy thành những hạt nhựa nhỏ hơn gọi là hạt vi nhựa mà được xác định là nguồn gây ô nhiễm môi trường.

Tại Việt Nam, với hơn 3.260 km đường bờ biển (chưa kể bờ các đảo) trải dài theo hướng Bắc –Nam, trung bình cứ 100 km2 đất liền có 1 km bờ biển. Dọc bờ biển còn có 114 cửa sông, trung bình 20 km có một cửa sông và hơn 50 vịnh, đầm phá. Đây là điều kiện thuận lợi cho phát triển, song cũng luôn tiềm ẩn ô nhiễm rác thải.

Ô nhiễm rác thải nhựa đại dương: Nước mắt của biển và hành động của chúng ta - Bài 1: Khi đại dương lên tiếng
Rác thải nhựa tại khu vực bờ biển Hải Hậu - Nam Định

Theo báo cáo của Ngân hàng Thế giới, ước tính có khoảng 3,1 triệu tấn chất thải nhựa được thải ra trên đất liền hàng năm ở Việt Nam. Ít nhất 10% trong số chất thải chưa được quản lý tốt này bị rò rỉ vào đường thủy.

Điều này, khiến Việt Nam trở thành một trong năm nước gây ô nhiễm nhựa đại dương hàng đầu trên thế giới. Tổ chức này đã đề xuất Việt Nam cần giải quyết tình trạng ô nhiễm rác thải nhựa thông qua sự kết hợp giữa các công cụ chính sách và cơ chế tài khóa.

Cần có những giải pháp mang tính toàn cầu

Tại Hội nghị quốc tế về kinh tế đại dương bền vững và thích ứng biến đổi khí hậu, diễn ra vào tháng 5/2022 Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Biển và Hải đảo Việt Nam Phạm Thu Hằng, khẳng định: “Ô nhiễm rác thải nhựa, đặc biệt là ô nhiễm rác thải nhựa đại dương, đã trở thành vấn đề cấp bách ở phạm vi quốc gia, khu vực và toàn cầu. Giảm thiểu chất thải từ nhựa đã trở thành yêu cầu cấp bách ngay lúc này”.

Tuy nhiên, điều đáng nói đây là vấn đề quốc tế, nên cần phải có cách tiếp cận quốc tế. Trong khi đó, những nỗ lực của các quốc gia và các khu vực trong thời gian qua chưa đủ để giảm lượng rác thải nhựa ra môi trường.

Nguyên nhân là do các công cụ quốc tế để giải quyết rác thải nhựa bao gồm phạm vi chưa đủ đối với các nguồn chính gây ô nhiễm nhựa, miễn trừ và thiếu các tiêu chuẩn thực thi…Điều này để lại hạn chế cho mỗi quốc gia vì hệ thống pháp luật, hoàn cảnh và năng lực môi trường khác nhau.

Ngoài ra sự hợp tác thiếu hiệu quả và sự tham gia không đầy đủ của các quốc gia vào các sáng kiến khu vực và quốc tế. Điều này sẽ để lại những lỗ hổng trong các nỗ lực toàn cầu và khu vực đối với việc giải quyết ô nhiễm nhựa đại dương, và thực tế rằng ô nhiễm nhựa đại dương là một vấn đề xuyên biên giới. Đó còn chưa kể đến thiếu cơ chế báo cáo, giám sát và đánh giá chung về ô nhiễm nhựa…

Do vậy, một thỏa thuận chung toàn cầu nhằm giải quyết những vấn đề trên đã được Tổ chức quốc tế về Bảo tồn thiên nhiên (WWF) đề xướng. Cùng với nhiều quốc gia trên thế giới, hiện Việt Nam đã hoàn thiện Dự thảo Kế hoạch triển khai Quyết định số 1407/QĐ-TTg phê duyệt Đề án Việt Nam chủ động chuẩn bị và tham gia xây dựng Thỏa thuận toàn cầu về ô nhiễm nhựa đại dương.

Đồng thời, Việt Nam cũng đã và đang ngày càng hoàn thiện các cơ chế, chính sách, pháp luật nhằm nâng cao công tác bảo vệ môi trường nói chung và giảm thiểu ô nhiễm rác thải nhựa dùng một lần nói riêng thông qua các hoạt động sản xuất, tiêu dùng bền vững, xây dựng nền kinh tế tuần hoàn.

Bắt đầu từ chính sách

Giống với các nước trên thế giới, hình thức tái chế sơ cấp, thứ cấp và tứ cấp được áp dụng rộng rãi tại Việt Nam, nhưng khả năng kiểm soát ô nhiễm thứ cấp còn hạn chế. Việt Nam hiện đang có nhiều chính sách khuyến khích nhằm đẩy mạnh việc tái sử dụng và tạo ra các vật liệu thay thế nhựa có nguồn gốc sinh học hoặc có thể phân hủy sinh học.

Đối với vấn đề ô nhiễm chất thải nhựa và rác thải nhựa đại dương đã được Chính phủ Việt Nam đặc biệt quan tâm và nỗ lực giải quyết thông qua việc đổi mới căn bản chính sách về bảo vệ môi trường. Điển hình như việc thông qua Luật Bảo vệ môi trường sửa đổi; trong đó, luật hóa các nội dung liên quan đến chất thải nhựa như quản lý, tái sử dụng, tái chế, xử lý và phát triển mô hình kinh tế tuần hoàn về nhựa.

Xác định rõ, biển và đại dương là nguồn sống, không gian sinh tồn vô cùng quan trọng của con người và là nền tảng cơ bản cho phát triển bền vững. Với nhận thức trên, Việt Nam đã ban hành Kế hoạch hành động quốc gia về quản lý rác thải nhựa đại dương đến năm 2030; Chương trình quốc gia về sản xuất và tiêu dùng bền vững đến năm 2020, tầm nhìn 2030; triển khai thực hiện Đề án Việt Nam chủ động chuẩn bị và tham gia xây dựng Thỏa thuận toàn cầu về ô nhiễm nhựa đại dương. Gần đây nhất, Việt Nam đã tham gia Chương trình đối tác hành động toàn cầu về nhựa tại Việt Nam và đặt mục tiêu đến năm 2030 giảm 75% rác thải nhựa đại dương…

Và trong lộ trình hướng tới mục tiêu áp đặt lệnh cấm lưu thông các sản phẩm ống hút nhựa, túi nhựa khó phân hủy sinh học và hộp đựng thực phẩm tại Nghị định 08/2022/NĐ-CP của Chính phủ, quy định một số điều của Luật Bảo vệ môi trường 2020 liên quan đến quản lý chất thải nhựa cũng đã có những quy định rõ bắt đầu từ ngày 1/1/2026, Việt Nam sẽ ngừng sản xuất cũng như nhập khẩu túi nhựa không phân hủy sinh học có kích thước nhỏ hơn 50cm x 50cm và độ dày dưới 50 µm phục vụ tiêu dùng trong nước. Nghị định cũng yêu cầu giảm dần việc sản xuất và nhập khẩu các sản phẩm SUP khác, cho đến khi tất cả bị cấm vào năm 2031.

Ô nhiễm rác thải nhựa đại dương: Nước mắt của biển và hành động của chúng ta - Bài 1: Khi đại dương lên tiếng
Tiêu dùng xanh, không sử dụng túi nilong một lần khó phân hủy sẽ góp phần giảm thiểu rác thải nhựa ra môi trường

Tiếp theo, Chính phủ Việt Nam cũng đã ban hành Nghị định 45/2022/NĐ-CP về quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường có hiệu lực từ 25/8/2022. Dù chưa áp dụng xử phạt hành vi không phân loại rác tại nguồn. Nhưng với việc ban hành Nghị định sẽ góp phần nâng cao công tác tuyên truyền đến người dân nhằm thay đổi hành vi, lối sống và thói quen tiêu dùng của người dân.

Và trong tháng 6/2022, Chính phủ Việt Nam cũng đã giao cho Bộ Tài nguyên và Môi trường chủ trì phối hợp với các đơn vị liên quan để xây dựng kế hoạch quốc gia về kinh tế tuần hoàn. Điều này không những sẽ góp phần làm giảm đáng kể lượng rác thải nhựa ra môi trường đồng thời còn biến rác thải nhựa thành những nguồn tài nguyên quý giá quay trở lại phục vụ cho phát triển kinh tế-xã hội.

Thu Hường
Bạn thấy bài viết này thế nào?
Kém Bình thường ★ ★ Hứa hẹn ★★★ Tốt ★★★★ Rất tốt ★★★★★
Bài viết cùng chủ đề: ô nhiễm nhựa

Có thể bạn quan tâm

Tin mới nhất

Thời tiết hôm nay ngày 18/4/2024: Bắc Bộ sáng sớm có mưa, ngày nắng nóng

Thời tiết hôm nay ngày 18/4/2024: Bắc Bộ sáng sớm có mưa, ngày nắng nóng

Dự báo thời tiết hôm nay ngày 18/4/2024: Ngày Giỗ Tổ Hùng Vương, Bắc Bộ sáng sớm cục bộ có mưa, mưa rào rải rác, ngày nắng, có nơi nắng nóng gay gắt.
Cuộc thi viết về Bảo vệ môi trường trên địa bàn TP. Hà Nội sẽ diễn ra đến tháng 11/2024

Cuộc thi viết về Bảo vệ môi trường trên địa bàn TP. Hà Nội sẽ diễn ra đến tháng 11/2024

Năm nay, Báo Kinh tế và Đô thị tiếp tục phối hợp với Sở Tài nguyên và Môi trường Hà Nội tổ chức Cuộc thi viết về Bảo vệ môi trường trên địa bàn TP. Hà Nội.
Thời tiết hôm nay ngày 17/4/2024: Bắc Bộ tiếp tục nắng nóng, nhiệt độ cao nhất trên 39 độ

Thời tiết hôm nay ngày 17/4/2024: Bắc Bộ tiếp tục nắng nóng, nhiệt độ cao nhất trên 39 độ

Dự báo thời tiết hôm nay ngày 17/4/2024: Bắc Bộ tiếp tục tăng nhiệt nắng nóng, nắng nóng gay gắt trên cả nước, nhiệt độ cao nhất trên 39 độ.
Thương mại tín chỉ carbon: Doanh nghiệp cần chuẩn bị tâm thế sẵn sàng

Thương mại tín chỉ carbon: Doanh nghiệp cần chuẩn bị tâm thế sẵn sàng

Tín chỉ carbon rừng là chứng nhận có thể giao dịch thương mại và thể hiện quyền phát thải một tấn khí CO2 hoặc một tấn khí CO2 tương đương.
Thời tiết hôm nay ngày 16/4/2024: Tây Bắc Bộ nắng nóng đặc biệt gay gắt trên 39 độ

Thời tiết hôm nay ngày 16/4/2024: Tây Bắc Bộ nắng nóng đặc biệt gay gắt trên 39 độ

Dự báo thời tiết hôm nay ngày 16/4/2024: Tây Bắc Bộ nắng nóng đặc biệt gay gắt, có nơi trên 39 độ. Tây Nguyên và Nam Bộ duy trì hình thái nắng nóng gay gắt.

Tin cùng chuyên mục

Giải pháp nào cho rác thải nhựa từ hoạt động thương mại điện tử?

Giải pháp nào cho rác thải nhựa từ hoạt động thương mại điện tử?

Chiều 15/4/2024, tại Hà Nội, Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM) đã tổ chức Hội thảo "Rác thải nhựa từ thương mại điện tử - Thực trạng và giải pháp".
Thời tiết hôm nay ngày 15/4/2024: Ba miền Bắc, Trung, Nam nắng nóng

Thời tiết hôm nay ngày 15/4/2024: Ba miền Bắc, Trung, Nam nắng nóng

Dự báo thời tiết hôm nay ngày 15/4/2024: Ba miền Bắc Bộ, Trung Bộ và Nam Bộ nắng nóng gay gắt với nền nhiệt cao nhất có nơi trên 38 độ.
Hà Nội: Chủ động phòng ngừa, xử lý vi phạm trong lĩnh vực môi trường

Hà Nội: Chủ động phòng ngừa, xử lý vi phạm trong lĩnh vực môi trường

Năm 2023, các cơ quan chức năng TP. Hà Nội đã thành lập 90 đoàn kiểm tra, xử lý vi phạm hành chính 1.474 cơ sở vi phạm về môi trường.
Lan tỏa thông điệp “Khát vọng xanh” đến cộng đồng

Lan tỏa thông điệp “Khát vọng xanh” đến cộng đồng

Ngày 13/4, Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam tổ chức Chương trình “Phú Thọ - Khát vọng xanh” tại Khu di tích lịch sử Đền Hùng, tỉnh Phú Thọ.
Thời tiết hôm nay ngày 14/4/2024: Bắc Bộ, Nam Bộ nắng nóng trên 38 độ

Thời tiết hôm nay ngày 14/4/2024: Bắc Bộ, Nam Bộ nắng nóng trên 38 độ

Dự báo thời tiết hôm nay ngày 14/4/2024: Bắc Bộ nắng nóng cục bộ, Nam Bộ duy trì hình thái thời tiết nắng gắt với nền nhiệt cao nhất có nơi trên 38 độ.
Thời tiết hôm nay ngày 13/4/2024: Bắc Bộ nhiệt độ gia tăng, Nam Bộ nắng nóng gay gắt

Thời tiết hôm nay ngày 13/4/2024: Bắc Bộ nhiệt độ gia tăng, Nam Bộ nắng nóng gay gắt

Dự báo thời tiết hôm nay ngày 13/4/2024: Bắc Bộ nhiệt độ gia tăng thời tiết oi nóng, Nam Bộ nắng nóng gay gắt, nhiệt độ cao nhất trên 38 độ.
Thúc đẩy sự phát triển ngành tái chế rác thải nhựa tại Việt Nam

Thúc đẩy sự phát triển ngành tái chế rác thải nhựa tại Việt Nam

Sáng 12/4, tại Hà Nội, chương trình “Giải pháp đổi mới tuần hoàn nhựa 2024” đã chính thức được phát động.
Thời tiết hôm nay ngày 12/4/2024: Bắc Bộ nắng nóng trở lại, nhiệt độ cao nhất 35 độ

Thời tiết hôm nay ngày 12/4/2024: Bắc Bộ nắng nóng trở lại, nhiệt độ cao nhất 35 độ

Dự báo thời tiết hôm nay ngày 12/4/2024: Bắc Bộ nắng nóng quay trở lại, nền nhiệt tăng dần, có nơi trên 35 độ. Nam bộ tiếp tục nắng nóng gay gắt.
Tìm giải pháp giao dịch vật liệu nhựa và dệt may thứ cấp qua nền tảng thương mại điện tử

Tìm giải pháp giao dịch vật liệu nhựa và dệt may thứ cấp qua nền tảng thương mại điện tử

Chiều ngày 11/4, tại Hà Nội, UNDP Việt Nam đã tổ chức hội thảo tham vấn “Giao dịch vật liệu nhựa và dệt may thứ cấp qua nền tảng thương mại điện tử”.
Thời tiết hôm nay ngày 11/4/2024: Bắc Bộ mưa nhỏ, Nam Bộ nắng nóng đạt đỉnh 38 độ

Thời tiết hôm nay ngày 11/4/2024: Bắc Bộ mưa nhỏ, Nam Bộ nắng nóng đạt đỉnh 38 độ

Dự báo thời tiết hôm nay ngày 11/4/2024: Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ đêm và sáng sớm có mưa nhỏ, nền nhiệt tăng. Nam Bộ nắng nóng gay gắt đạt đỉnh 38 độ.
Phổ biến Nghị định thực hiện Công ước cấm phát triển, sản xuất, tàng trữ, sử dụng vũ khí hoá học

Phổ biến Nghị định thực hiện Công ước cấm phát triển, sản xuất, tàng trữ, sử dụng vũ khí hoá học

Bộ Công Thương tổ chức Hội nghị phổ biến Nghị định 33/2024/NĐ-CP quy định thực hiện Công ước cấm phát triển, sản xuất, tàng trữ, sử dụng vũ khí hoá học.
Khởi động chương trình “TCP - Hành trình vì một Việt Nam xanh”

Khởi động chương trình “TCP - Hành trình vì một Việt Nam xanh”

Nhằm hướng đến mục tiêu trồng 2.700 cây xanh, ngày 10/4 tại tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu đã diễn ra lễ khởi động chương trình “TCP- Hành trình vì một Việt Nam xanh”.
Phát triển công nghiệp môi trường: Cần quyết liệt để hoàn thành mục tiêu

Phát triển công nghiệp môi trường: Cần quyết liệt để hoàn thành mục tiêu

Cùng với sự phát triển của các ngành công nghiệp, vấn đề về môi trường đang ngày càng được quan tâm không chỉ ở Việt Nam mà trên toàn thế giới.
Thời tiết hôm nay ngày 10/4/2024: Bắc Bộ mưa nhỏ, Nam Bộ nắng nóng

Thời tiết hôm nay ngày 10/4/2024: Bắc Bộ mưa nhỏ, Nam Bộ nắng nóng

Dự báo thời tiết hôm nay ngày 10/4/2024: Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có mưa nhỏ, nền nhiệt tăng nhẹ. Nam Bộ tiếp tục nắng nóng gay gắt.
Thời tiết hôm nay ngày 9/4/2024: Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ đêm và sáng trời lạnh

Thời tiết hôm nay ngày 9/4/2024: Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ đêm và sáng trời lạnh

Dự báo thời tiết hôm nay ngày 9/4/2024: Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có mưa, mưa nhỏ rải rác, đêm và sáng trời lạnh, vùng núi có nơi trời rét. Nam Bộ nắng nóng.
Thời tiết hôm nay ngày 8/4/2024: Miền Bắc mưa rải rác, miền Nam nắng nóng

Thời tiết hôm nay ngày 8/4/2024: Miền Bắc mưa rải rác, miền Nam nắng nóng

Dự báo thời tiết hôm nay ngày 8/4/2024: Miền Bắc duy trì trạng thái đêm mưa nhỏ, ngày mưa rào rải rác, miền Nam tiếp tục nắng nóng gay gắt.
Bài 2: Đảm bảo sản xuất xanh, giảm phát thải

Bài 2: Đảm bảo sản xuất xanh, giảm phát thải

Trong quá trình chuyển đổi nền kinh tế từ "nâu" sang "xanh", nhiều doanh nghiệp của Quảng Ninh đã triển khai các giải pháp nhằm giảm giảm phát thải.
Thời tiết hôm nay ngày 7/4/2024: Miền Bắc xuất hiện mưa nhỏ và sương mù

Thời tiết hôm nay ngày 7/4/2024: Miền Bắc xuất hiện mưa nhỏ và sương mù

Dự báo thời tiết hôm nay ngày 7/4/2024: Do ảnh hưởng của không khí lạnh yếu miền Bắc có mưa nhỏ vài nơi, trời dịu mát. Tây Nguyên, Nam Bộ tiếp tục nắng nóng.
Bài 1: Tạo bước chuyển biến mới, mang tính đột phá

Bài 1: Tạo bước chuyển biến mới, mang tính đột phá

Tỷ trọng sản xuất công nghiệp ở Quảng Ninh chiếm gần 52% tổng sản phẩm trên địa bàn,do vậy để đảm bảo sản xuất xanh, nhiều giải pháp được triển khai.
Thời tiết hôm nay ngày 6/4/2024: Bắc Bộ, Trung Bộ đêm và sáng sớm mưa nhỏ

Thời tiết hôm nay ngày 6/4/2024: Bắc Bộ, Trung Bộ đêm và sáng sớm mưa nhỏ

Dự báo thời tiết hôm nay ngày 6/4/2024: Bắc Bộ và Trung Bộ đêm và sáng sớm mưa nhỏ, sương mù rải rác, sau chuyển mưa vài nơi. Nam Bộ tiếp tục nắng nóng.
Xem thêm
Mobile VerionPhiên bản di động