“Nóng” vấn đề quản lý nguồn phóng xạ

Ngày 7/1, tại Hà Nội, Bộ Khoa học và Công nghệ (KHCN) tổ chức họp báo thường kỳ Quý IV/2015. Buổi họp báo được tổ chức nhằm cung cấp thông tin cho báo chí về kết quả hoạt động của Bộ KHCN trong năm 2015 nói chung và Quý IV nói riêng. Đây cũng là dịp để Bộ KHCN trả lời trực tiếp những vấn đề báo chí và dư luận quan tâm trong thời gian gần đây.
Thứ trưởng Bộ KHCN Phạm Công Tạc chủ trì buổi họp báo

Thứ trưởng Bộ KHCN Phạm Công Tạc dự và chủ trì buổi họp báo. Tham dự buổi họp báo còn có đại diện một số đơn vị chức năng của Bộ; các đơn vị báo chí thuộc Bộ KH&CN cùng đại diện gần 40 cơ quan thông tấn, báo chí.

Theo Bộ KHCN, năm 2015 là một năm đầy sôi động của KHCN. Hàng loạt các sự kiện quan trọng đã diễn ra, đánh dấu những thành tựu phát triển, ứng dụng KHCN trong nhiều lĩnh vực như: giáo dục, y tế, quốc phòng,… Việc triển khai các chương trình, đề án quốc gia về KHCN tiếp tục được chú trọng thực hiện.

Đặc biệt, trong Quý IV/2015, Bộ KHCN đã tổ chức rất nhiều hoạt động, sự kiện. Bên cạnh công tác xây dựng cơ chế, chính sách, pháp luật về KHCN, Bộ KHCN đã phối hợp với các đơn vị liên quan hoàn thành và trình Chính phủ ban hành nhiều văn bản quan trọng như: Đề án Tái cơ cấu ngành KHCN đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030 gắn với chuyển đổi mô hình tăng trưởng góp phần phát triển kinh tế; Thông tư liên tịch số 27/2015/TTLT/BKHCN-BTC ngày 30/12/2015 quy định khoán chi thực hiện nhiệm vụ KHCN sử dụng ngân sách nhà nước; Thông tư số 23/2015/TT-BKHCN ngày 13/11/2015 Quy định việc nhập khẩu máy móc, thiết bị, dây chuyền công nghệ đã qua sử dụng;…

Đây cũng là thời điểm diễn ra rất nhiều sự kiện lớn như: Hội nghị sơ kết 5 năm thực hiện Chiến lược Phát triển KHCN giai đoạn 2011 – 2015 và Tổng kết công tác năm 2015, phương hướng, nhiệm vụ năm 2016; Hội nghị Giám đốc Sở KHCN toàn quốc năm 2015; Khánh thành Trung tâm nghiên cứu chuyển giao công nghệ và giám định công nghệ tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc; Trình diễn và kết nối cung - cầu công nghệ khu vực Nam Bộ năm 2015; Khởi công Dự án Trung tâm đào tạo cán bộ quản lý KHCN của Lào; Khai trương VSV Corner theo mô hình thung lũng Silicon Việt Nam; UNESCO công nhận 2 Trung tâm Quốc tế về Toán học và Vật lý của Việt Nam là Trung tâm dạng 2; Khởi động xét tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh và Giải thưởng Nhà nước về KHCN; Hội nghị giao ban ba Khu Công nghệ cao quốc gia; Tổng kết thanh tra chuyên đề năm 2015; Đánh giá 10 năm triển khai thực hiện Chỉ thị 50/CT-TW về Công nghệ sinh học;…

Bộ KHCN xác định năm 2016 sẽ tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, đồng bộ tổ chức, cơ chế quản lý, cơ chế hoạt động KHCN; hướng trọng tâm hoạt động KHCN vào phục vụ công nghiệp hóa, hiện đại hóa, chuyển đổi mô hình tăng trưởng, góp phần tăng nhanh năng suất, chất lượng, hiệu quả, sức cạnh tranh của nền kinh tế và hội nhập kinh tế quốc tế. Tiếp tục tập trung thúc đẩy việc chuyển đổi tổ chức KHCN sang cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm, phát triển doanh nghiệp KHCN, hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ, thúc đẩy phát triển thị trường KHCN, đưa KHCN bám sát và phục vụ trực tiếp cho các ngành, các lĩnh vực trọng điểm của đất nước…

Toàn cảnh buổi họp báo

Tại buổi họp báo, ngoài các vấn đề về tốc độ triển khai Quỹ đổi mới công nghệ quốc gia, việc chuyển đổi tổ chức KHCN sang cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm, dự án kính Mắt Thần… thì vấn đề được báo giới quan tâm nhất đó là liên quan đến sự cố mất nguồn phóng xạ xảy ra tại Bắc Kạn gần đây.

Trước vấn đề này, Bộ KHCN phản hồi, nguồn phóng xạ bị mất là nguồn Cs-137 (loại nguồn kín, mã hiệu CS-137DT, do Trung Quốc sản xuất) có hoạt độ là 4,5 mCi. Nguồn phóng xạ được sử dụng để đo mức nhằm điều khiển tự động xả Clinker trong nhà máy xi măng của Công ty Cổ phần xi măng Bắc Kạn DATC (Công ty DATC).

Theo phân loại của Quy chuẩn Việt Nam 6:2010/BKHCN về phân nhóm và phân loại nguồn phóng xạ, nguồn phóng xạ Cs-137 thuộc nhóm số V (nhóm V là nguồn phóng xạ có tỷ số hoạt độ tổng cộng trên hoạt độ riêng nhỏ hơn 0,01. Đối với nguồn phóng xạ này, tỷ số trên là 0,0016). Theo tài liệu của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA), nguồn loại này không nguy hiểm cho con người, cũng như không người nào có thể bị tổn thương bởi nguồn phóng xạ này khi tiếp xúc gần.

Ngay khi nhận được Báo cáo số 343/SKHCN-KHCN của Sở KHCN Bắc Kạn về sự cố mất nguồn phóng xạ Cs-137 tại Công ty DATC, Bộ KHCN đã cử Đoàn công tác do Cục trưởng Cục An toàn bức xạ và hạt nhân đến làm việc với các cơ quan chuyên môn của tỉnh Bắc Kạn để hỗ trợ công tác tìm kiếm và xử lý các vấn đề liên quan. Đồng thời, Bộ KHCN cũng đã có Công điện số 158/CĐ-BKHCN gửi Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Kạn để chỉ đạo công tác ứng phó sự cố mất nguồn phóng xạ tại địa phương.

Ngày 21/12/2015, Bộ KHCN đã có báo cáo Thủ tướng Chính phủ về sự cố mất nguồn phóng xạ nêu trên và đề xuất, kiến nghị với Thủ tướng Chính phủ một số giải pháp để khắc phục các hạn chế về công tác quản lý an ninh nguồn phóng xạ của các cơ sở sử dụng nguồn phóng xạ trong cả nước, cũng như chỉ đạo Cục An toàn Bức xạ và hạt nhân tăng cường công tác thông tin tuyên truyền về an toàn bức xạ và an ninh nguồn phóng xạ. Trước mắt, sẽ ưu tiên cho công tác tìm kiếm, thu hồi và sau đó là xử lý trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân có liên quan theo quy định của pháp luật.

Quỳnh Nga