Nồi bánh chưng sưởi ấm Tết Việt nơi xứ lạnh

Giữ trọn hương Tết Việt

Trong tâm thức người Việt, tết Nguyên đán không chỉ là thời khắc chuyển giao năm cũ sang năm mới, mà còn là dịp đoàn tụ, gìn giữ những giá trị truyền thống của gia đình và dân tộc.
Trong số các phong tục ngày Tết, gói bánh chưng được xem là nét văn hóa đặc trưng, gắn liền với câu chuyện về nguồn cội và tinh thần sum vầy. Chiếc bánh vuông vức, được gói từ gạo nếp, đậu xanh, thịt lợn và lá dong, không chỉ là món ăn truyền thống trên mâm cỗ đầu năm, mà còn là biểu tượng của đất trời, của lòng biết ơn tổ tiên và khát vọng no đủ, bình an trong năm mới. Mỗi dịp cuối tháng Chạp, hình ảnh cả gia đình quây quần bên nồi bánh chưng, cùng nhau gói bánh, canh lửa suốt đêm đã trở thành ký ức Tết không thể thiếu trong đời sống của nhiều thế hệ người Việt.

Những ngày giáp Tết, căn bếp nhỏ của gia đình chị Trần Thị Thanh Nga, hiện đang sống và làm việc ở thành phố Tambov (Liên bang Nga) lại trở nên rộn ràng hơn thường lệ. Trên chiếc bàn gỗ, lá dong được rửa sạch, xếp ngay ngắn bên cạnh thau gạo nếp trắng, đậu xanh đãi vỏ và những miếng thịt ba chỉ được ướp tiêu, hành. Mùi nếp mới quyện với hương lá, hương gia vị khiến không gian như ấm lên giữa cái lạnh buốt của mùa đông nước Nga.

Chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương, chị Nga cho hay, dù cuộc sống nơi xứ người bận rộn, nhưng cứ đến cuối tháng Chạp, chị lại cố gắng thu xếp công việc để chuẩn bị gói bánh chưng. Với chị, đó không chỉ là món ăn ngày Tết, mà còn là cách để giữ gìn nếp nhà, giữ lại hương vị quê hương cho gia đình.

“Ở đây không đông người Việt, nên nguyên liệu phải nhờ bạn bè ở thủ đô Moscow gửi xuống hoặc đặt mua từ trước. Không được như ở quê, nhưng chỉ cần có nồi bánh chưng trong bếp là thấy Tết đã về rồi”, chị Nga cho biết.

Những ngày này, căn bếp của chị Nga không chỉ có riêng gia đình, mà còn là nơi tụ họp của vài người Việt trong khu vực. Mỗi người mang đến một ít nguyên liệu, người rửa lá, người vo gạo, người thái thịt, rồi cùng nhau ngồi gói bánh. Tiếng cười nói xen lẫn mùi thơm của nếp và khói bếp khiến không khí trở nên ấm cúng, xua tan phần nào cái lạnh ngoài trời.

Theo chị Nga, Tết không thể thiếu nồi bánh chưng. Dù ở xa quê hàng nghìn km, việc tự tay gói bánh chưng vẫn là cách để giữ lại hương vị Tết và kết nối với gia đình, cội nguồn.

“Ở Nga, không khí Tết không rõ ràng như ở Việt Nam. Không có đào, không có mai, không có chợ Tết nhộn nhịp. Vì thế, mỗi khi đến cuối tháng Chạp, tôi lại cố gắng chuẩn bị nguyên liệu để gói vài chiếc bánh chưng”, chị Nga chia sẻ.

Sưởi ấm trái tim người xa xứ

Với gia đình chị Nga, việc gói bánh chưng còn mang ý nghĩa giáo dục cho con cái. Con chị sinh ra và lớn lên ở Nga, quen với trường lớp, bạn bè và môi trường văn hóa Nga. Vì thế, chị luôn cố gắng giữ những phong tục truyền thống để con hiểu về quê hương.

“Tôi muốn con biết Tết Việt Nam có những gì. Cháu rất thích được phụ mẹ buộc lạt, xếp lá. Nhiều lúc làm chưa khéo, bánh bị lệch, nhưng cả nhà vẫn cười vui. Đó là những kỷ niệm mà tôi nghĩ sau này con sẽ nhớ mãi”, chị Nga nói.

Dù cuộc sống ở Nga khá bận rộn, nhưng cứ đến Tết, người Việt lại tìm cách tụ họp. Có thể chỉ là một bữa cơm nhỏ, một nồi bánh chưng, vài món ăn quen thuộc, nhưng cũng đủ để mọi người cảm nhận không khí đoàn viên.

“Ở xa quê, mỗi dịp Tết là một lần nhớ nhà nhiều hơn. Nhớ cảnh cả gia đình quây quần bên nồi bánh, nhớ mùi khói bếp, nhớ tiếng cười của người thân... Vì thế, khi tự tay gói bánh chưng ở đây, tôi có cảm giác như đang mang một phần quê hương sang Nga”, chị Nga bày tỏ.

Khi những chiếc bánh chưng được vớt ra, ép nước và đặt lên bàn, mâm cơm Tết nơi xứ lạnh cũng trở nên trọn vẹn hơn. Dù không có hoa đào, không có pháo hoa, nhưng chỉ cần có đĩa bánh chưng xanh, bát canh măng nóng và vài món ăn truyền thống, gia đình chị vẫn cảm nhận rõ không khí Tết.

Đối với chị Nga, chiếc bánh chưng không chỉ là món ăn, mà còn là sợi dây kết nối với quê hương, giúp những người con xa xứ giữ được bản sắc, truyền lại cho thế hệ sau và nhắc nhở rằng, dù ở nơi đâu, Tết Việt vẫn luôn hiện hữu.

Giữa cái lạnh của mùa đông, nồi bánh chưng trong căn bếp nhỏ của gia đình chị Nga không chỉ tỏa hơi ấm, mà còn sưởi ấm những trái tim xa quê, mang theo hương vị Tết Việt đến giữa lòng nước Nga. Mỗi chiếc bánh được gói ghém cẩn thận, buộc lạt vuông vức không chỉ chứa đựng nếp, đậu, thịt, mà còn chất chứa nỗi nhớ quê, ký ức gia đình và niềm mong mỏi về một năm mới bình an.

Với chị Nga và nhiều người Việt tại Tambov, nồi bánh chưng không chỉ là một phong tục, mà còn là điểm tựa tinh thần giữa cuộc sống nơi xứ lạnh. Đó là cách để mỗi người giữ lại một góc Tết trong căn bếp nhỏ, để dù ở nơi đâu, hương vị Tết Việt vẫn luôn hiện diện, ấm áp và trọn vẹn.

Đối với nhiều gia đình Việt ở nước ngoài, gói bánh chưng không chỉ là chuẩn bị món ăn ngày Tết, mà còn là cách giữ gìn bản sắc văn hóa và truyền lại nếp nhà cho thế hệ sau.