Nợ toàn cầu lập kỷ lục 348.000 tỷ USD do chi tiêu công gia tăng

Theo báo cáo Giám sát Nợ Toàn cầu của Viện Tài chính Quốc tế (IIF) vừa được công bố, tổng nợ toàn cầu đã tăng thêm gần 29.000 tỷ USD trong năm 2025, lên mức cao kỷ lục 348.000 tỷ USD. Đây là mức tăng nhanh nhất kể từ giai đoạn đại dịch COVID-19.

Nợ công gia tăng, thị trường vốn duy trì ổn định

Khu vực chính phủ tiếp tục đóng vai trò chủ đạo trong đà gia tăng này, với mức đóng góp hơn 10.000 tỷ USD, chủ yếu do nhu cầu chi tiêu công gia tăng. Trong đó, Mỹ, Trung Quốc và khu vực đồng Euro chiếm khoảng ba phần tư tổng mức tăng. 

IIF nhận định, chu kỳ nợ toàn cầu đang có sự chuyển dịch đáng kể. Nếu như giai đoạn trước, nợ hộ gia đình và doanh nghiệp là động lực chính thì hiện nay, nợ công toàn cầu đang giữ vai trò dẫn dắt. Xu hướng này làm gia tăng mức độ phụ thuộc của hệ thống tài chính vào chính sách tài khóa và khả năng huy động vốn của các chính phủ.

Tính theo quy mô nền kinh tế, tổng nợ toàn cầu giảm nhẹ xuống khoảng 308% trong năm 2025, chủ yếu nhờ điều chỉnh tại các nền kinh tế phát triển. Tuy nhiên, tại các nền kinh tế mới nổi, tỷ lệ này tiếp tục tăng và vượt mức 235% GDP, phản ánh áp lực nợ vẫn chưa được cải thiện rõ rệt.

Giám đốc phụ trách thị trường và chính sách toàn cầu của IIF Emre Tifti cho rằng, điều kiện tài chính thuận lợi sẽ hỗ trợ huy động nguồn vốn cho ưu tiên của các quốc gia. Trong đó có quốc phòng và các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo. Tuy nhiên, xu hướng này cũng làm gia tăng lo ngại về mức độ sử dụng đòn bẩy tài chính và nguy cơ mất cân đối tại một số phân khúc thị trường.

Áp lực nợ gia tăng

Bên cạnh đó, cơ cấu nợ toàn cầu tiếp tục ghi nhận sự gia tăng của nợ chính phủ. Tính đến cuối năm 2025, nợ công toàn cầu đạt khoảng 106.700 tỷ USD, tăng mạnh so với năm trước. 

Tại các nền kinh tế phát triển, tổng nợ đạt khoảng 231.700 tỷ USD. Các thị trường mới nổi ghi nhận mức khoảng 116.600 tỷ USD, đều là những con số cao kỷ lục. 

Theo đó, sự dịch chuyển trong cơ cấu nợ khiến bảng cân đối tài chính toàn cầu trở nên thận trọng hơn trước biến động của lãi suất. Điều này đòi hỏi các quốc gia cần theo dõi chặt chẽ diễn biến thị trường và có giải pháp điều hành phù hợp nhằm bảo đảm ổn định vĩ mô.

Hoạt động phát hành trái phiếu chính phủ tiếp tục diễn ra sôi động. Ngay trong tháng 1/2026, thị trường ghi nhận một trong những giai đoạn phát hành lớn nhất từ trước đến nay, khi nhiều quốc gia đẩy mạnh huy động vốn để đáp ứng nhu cầu chi tiêu ngân sách. Trong bối cảnh đó, lực cầu của nhà đầu tư vẫn duy trì tích cực, góp phần hỗ trợ thị trường vận hành ổn định.

Khu vực doanh nghiệp cũng duy trì hoạt động huy động vốn ở mức cao, đặc biệt là thị trường trái phiếu chất lượng cao tại Mỹ. Nhiều tập đoàn công nghệ và công nghiệp lớn tiếp tục đóng vai trò dẫn dắt, tạo động lực cho thị trường vốn phát triển.

Mặc dù nợ toàn cầu tăng mạnh, khả năng giảm áp lực nợ thông qua tăng trưởng kinh tế vẫn còn hạn chế. Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) dự báo tăng trưởng toàn cầu năm 2026 đạt khoảng 3,3%, trong đó các nền kinh tế phát triển tăng khoảng 1,8% và các nền kinh tế mới nổi trên 4%. Mức tăng này được đánh giá là ổn định, nhưng chưa đủ mạnh để nhanh chóng làm giảm tỷ lệ nợ.

Trong bối cảnh đó, áp lực đáo hạn nợ đang gia tăng. IIF ước tính, các nền kinh tế mới nổi sẽ phải đối mặt với hơn 9.000 tỷ USD nợ đến hạn trong năm 2026. Các nền kinh tế phát triển cũng có hơn 20.000 tỷ USD trái phiếu và khoản vay đến hạn, đặt ra yêu cầu lớn về tái cấp vốn.

Khối lượng nợ đến hạn lớn, cùng với nhu cầu vay mới ở mức cao, đang tạo ra áp lực không nhỏ đối với thị trường tài chính. Tuy nhiên, trong ngắn hạn, nhu cầu đầu tư vẫn được duy trì, góp phần giúp hoạt động huy động vốn diễn ra tương đối ổn định.

Trong thời gian tới, nợ toàn cầu được dự báo tiếp tục duy trì ở mức cao, khi nhu cầu chi tiêu cho phát triển, an ninh và chuyển đổi kinh tế vẫn lớn. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về tăng cường kỷ luật tài khóa, nâng cao hiệu quả đầu tư công và củng cố nền tảng ổn định kinh tế vĩ mô, qua đó góp phần bảo đảm phát triển bền vững của kinh tế thế giới.