Trong suốt hành trình đưa hàng Việt Nam ra thế giới, điều đọng lại sâu sắc nhất không chỉ là những con số xuất khẩu hay các hợp đồng thương mại mà đó còn là sự ghi nhận chân thành của cộng đồng doanh nghiệp, hiệp hội ngành hàng đối với hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài. Với nhiều doanh nghiệp, Thương vụ không đơn thuần là cơ quan đại diện thương mại, mà thực sự là điểm tựa trong những bước đi đầu tiên vào thị trường quốc tế và trong cả những thời điểm khó khăn nhất khi đối mặt với rào cản thương mại.
Chủ động ứng phó từ cảnh báo sớm
Thời gian qua, Bộ Công Thương cùng Cục Phòng vệ thương mại, Cục Xuất nhập khẩu và hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài đã tích cực hỗ trợ doanh nghiệp ứng phó với các vụ việc điều tra thương mại quốc tế. Những cảnh báo sớm từ cơ quan quản lý và Thương vụ giúp doanh nghiệp có thêm thời gian chuẩn bị hồ sơ, rà soát số liệu, xây dựng phương án ứng phó và hạn chế rủi ro khi các thị trường lớn gia tăng điều tra phòng vệ thương mại.
Theo ông Ngô Sỹ Hoài, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam, Bộ Công Thương, Cục Phòng vệ thương mại, Cục Xuất nhập khẩu và hệ thống Thương vụ Việt Nam tại nước ngoài đã đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong hỗ trợ doanh nghiệp ứng phó với các vụ điều tra thương mại quốc tế.
Đáng chú ý, sản phẩm gỗ dán của Việt Nam đang bị Bộ Thương mại Hoa Kỳ điều tra chống bán phá giá và chống trợ cấp với mức thuế sơ bộ rất cao. Trong quá trình này, Cục Phòng vệ thương mại và Thương vụ Việt Nam tại Hoa Kỳ đã hướng dẫn hiệp hội, doanh nghiệp cung cấp thông tin, số liệu, chuẩn bị hồ sơ, tham gia điều trần, phản biện và phối hợp với các cơ quan liên quan làm việc với phía Hoa Kỳ.
Sự hỗ trợ ấy không chỉ dừng ở việc cung cấp thông tin, Thương vụ còn là đầu mối giúp hiệp hội và doanh nghiệp nắm bắt diễn biến vụ việc, chuẩn bị nội dung cần thiết và tham gia các bước làm việc với cơ quan điều tra. Từ góc nhìn của ngành gỗ, sự chủ động, kịp thời và chuyên nghiệp của Bộ Công Thương cùng hệ thống Thương vụ đã góp phần bảo vệ quyền lợi chính đáng của ngành gỗ Việt Nam.
Không chỉ Hoa Kỳ, hệ thống Thương vụ Việt Nam tại nhiều thị trường như Mexico, Nga, Ấn Độ... còn thường xuyên hỗ trợ kết nối doanh nghiệp với đối tác nước ngoài, thúc đẩy đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, giảm sự phụ thuộc vào một thị trường đơn lẻ.
Chính phủ cũng như các đơn vị thuộc Bộ Công Thương và hệ thống Thương vụ đã tích cực triển khai những biện pháp phòng vệ thương mại để bảo vệ các ngành hàng sản xuất trong nước. Khi công cụ phòng vệ thương mại được kích hoạt đúng lúc, một số ngành hàng như thép, gỗ, mật ong, mía đường trong thời gian qua đã có thêm điều kiện tháo gỡ khó khăn, lấy lại thị trường, cải thiện sản lượng bán hàng cũng như doanh thu và lợi nhuận.
Để hạn chế nguy cơ rơi vào “tầm ngắm” điều tra phòng vệ thương mại của các nước, theo TS. Nguyễn Minh Phong, Thành viên Hội đồng Tư vấn Kinh tế, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, doanh nghiệp cần thay đổi tư duy quản trị và vận hành. Việc mua bán hàng hóa phải được thực hiện với hóa đơn, chứng từ rõ ràng; đồng thời cần ứng dụng công nghệ số để quản lý, truy xuất nguồn gốc nguyên phụ liệu theo thời gian thực. Đây là cơ sở để doanh nghiệp tự tin khai báo và chứng minh nguồn gốc xuất xứ khi bị điều tra.
Ở phía cơ quan quản lý, các đơn vị chức năng của Bộ Công Thương cũng cần tiếp tục thể hiện rõ hơn vai trò bảo vệ sản xuất trong nước, rà soát hệ thống pháp luật và tăng cường phối hợp giữa các cấp, ngành để tạo sức mạnh liên kết, hỗ trợ doanh nghiệp ứng phó hiệu quả với các vụ kiện phòng vệ thương mại từ nước ngoài.
Từ một vụ điều tra cụ thể đến yêu cầu nâng cao năng lực quản trị của doanh nghiệp, câu chuyện của ngành gỗ cho thấy, phòng vệ thương mại không còn là vấn đề chỉ xuất hiện khi một vụ kiện đã bắt đầu. Cảnh báo sớm, chuẩn bị từ trước và có sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, hiệp hội, doanh nghiệp và Thương vụ đang trở thành một phần quan trọng trong hành trình giữ thị trường cho hàng Việt.
Những cánh cửa mở từ kết nối thị trường
Theo ông Nguyễn Trung Chính, Founder & CEO Công ty TNHH Nonla Viet Nam Global, sự hỗ trợ của Thương vụ Việt Nam tại Malaysia đã góp phần giúp Công ty TNHH Nonla Viet Nam Global đưa Aodai Coffee và NONLA Coffee vào hệ thống siêu thị AEON tại Malaysia.
Thông qua kết nối tại Triển lãm Halal quốc tế Malaysia năm 2025 (MIHAS 2025), doanh nghiệp có cơ hội giới thiệu sản phẩm với đối tác, nhà phân phối và người tiêu dùng Malaysia. Từ những kết nối này, Aodai Coffee từng bước đáp ứng các yêu cầu về chất lượng, an toàn thực phẩm, bao bì, nhãn mác và năng lực cung ứng để có mặt trên kệ AEON Malaysia.
Ông Chính nhấn mạnh, để thâm nhập hệ thống phân phối hiện đại của nước ngoài, doanh nghiệp không chỉ phải đáp ứng các tiêu chuẩn nghiêm ngặt về chất lượng, an toàn thực phẩm, bao bì, nhãn mác và năng lực cung ứng, mà còn cần có sự hỗ trợ trong việc kết nối đối tác, nắm bắt nhu cầu thị trường và xúc tiến thương mại. Đây là những nội dung mà hệ thống Thương vụ đã đồng hành, hỗ trợ doanh nghiệp trong suốt quá trình tiếp cận thị trường.
Thành công của Aodai Coffee tại Malaysia không chỉ mở ra cơ hội cho riêng doanh nghiệp mà còn cho thấy hiệu quả của sự phối hợp giữa doanh nghiệp và hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài trong việc đưa hàng hóa Việt Nam thâm nhập các hệ thống phân phối lớn. Đây cũng là nền tảng để doanh nghiệp tiếp tục mở rộng thị trường xuất khẩu trong thời gian tới, góp phần đưa nhiều sản phẩm mang bản sắc Việt Nam đến với người tiêu dùng quốc tế.
Theo bà Đặng Mai Nhi, đại diện Công ty Food Force, sự đồng hành của Thương vụ và Đại sứ quán Việt Nam tại Nhật Bản đã tạo thêm niềm tin và động lực để doanh nghiệp kiên trì theo đuổi mục tiêu đưa thực phẩm Việt Nam chinh phục thị trường Nhật Bản.
Tại Nhật Bản, Công ty Food Force đã phối hợp với Thương vụ và Đại sứ quán Việt Nam trong quá trình đưa nước mắm truyền thống và các nguyên liệu thực phẩm Việt Nam vào hệ thống Matsuya. Hành trình kéo dài gần một năm với nhiều vòng thử nghiệm, đánh giá và đàm phán. Trước khi mở rộng trên toàn hệ thống, món “Cơm thịt heo phong cách cơm tấm Việt Nam” sử dụng nước mắm truyền thống Việt Nam được thử nghiệm tại 57 nhà hàng Matsuya từ ngày 15/4/2025.
Bên cạnh những nỗ lực của doanh nghiệp, sự hỗ trợ tích cực của Thương vụ và Đại sứ quán Việt Nam tại Nhật Bản có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Chính sự đồng hành đó đã giúp doanh nghiệp có thêm cơ hội kết nối, từng bước hiện thực hóa mục tiêu đưa nguyên liệu thực phẩm Việt Nam vào chuỗi nhà hàng lớn của Nhật Bản.
Sau gần một năm thử nghiệm và nhiều lần đàm phán, từ ngày 26/8/2025, món cơm tấm cùng nước mắm truyền thống Việt Nam sẽ được phục vụ tại toàn bộ 1.112 nhà hàng thuộc hệ thống Matsuya - một trong những chuỗi nhà hàng ăn nhanh lớn nhất Nhật Bản. Đây là lần đầu tiên nguyên liệu thực phẩm Việt Nam được đưa vào món ăn chính thức của hệ thống này, đánh dấu một cột mốc mới trong hành trình đưa hương vị Việt Nam ra thế giới.
Kết quả này tiếp tục khẳng định hiệu quả của sự phối hợp giữa doanh nghiệp với hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài trong việc kết nối thị trường, hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam mở rộng xuất khẩu. Đây cũng là động lực để doanh nghiệp tiếp tục đưa nhiều sản phẩm mang hương vị Việt Nam đến với các thị trường quốc tế trong thời gian tới.
Tại Philippines, bà Lê Thị Giàu, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Cổ phần Thực phẩm Bình Tây Food cảm ơn sự đồng hành của Bộ Công Thương, Cục Xúc tiến thương mại, Đại sứ quán Việt Nam tại Philippines và đặc biệt là Thương vụ Việt Nam tại Philippines. Theo bà, sự hỗ trợ không chỉ về chuyên môn, kết nối đối tác, xúc tiến thương mại mà còn tạo động lực, giúp doanh nghiệp tự tin hơn khi bước vào thị trường quốc tế.
Qua ba lần tham gia các hội chợ tại Philippines, Bình Tây Food đều nhận được sự đồng hành gần gũi, tận tâm và trách nhiệm của Thương vụ Việt Nam tại Philippines. Cán bộ Thương vụ thường xuyên có mặt tại hội chợ, thăm hỏi doanh nghiệp, hỗ trợ kết nối và giới thiệu sản phẩm Việt Nam với các đối tác quốc tế.
Đặc biệt, tại Hội chợ ở Iloilo năm 2026, trong thời điểm Philippines chịu ảnh hưởng của cơn bão lớn, mưa gió kéo dài, việc đi lại gặp nhiều khó khăn, cán bộ Thương vụ vẫn có mặt trong suốt những ngày diễn ra hội chợ, đồng hành và hỗ trợ các doanh nghiệp Việt Nam kết nối với đối tác địa phương.
Theo đại diện Bình Tây Food, sự đồng hành đó giúp doanh nghiệp thêm vững tin khi tiếp cận thị trường mới. Mỗi sản phẩm được giới thiệu tại Philippines không chỉ mang thương hiệu Bình Tây Food mà còn góp phần giới thiệu hàng hóa, văn hóa và ẩm thực Việt Nam tới bạn bè quốc tế.
Tại Trung Đông, nhờ sự phối hợp giữa Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và Thương vụ Việt Nam tại UAE đã hỗ trợ LuLu Group International góp phần duy trì nguồn cung nông sản Việt Nam cho thị trường. Trong bối cảnh vận tải biển quốc tế có nguy cơ gián đoạn, chi phí logistics tăng và thời gian giao hàng thiếu ổn định, LuLu Group International đã triển khai các chuyến bay charter (chuyến bay thuê chuyến) chuyên biệt cho hàng nông sản Việt Nam.
Ngày 18/4/2026, chuyến bay charter đầu tiên do LuLu Group thu xếp vận chuyển khoảng 98 tấn rau quả tươi từ sân bay Tân Sơn Nhất sang UAE và các thị trường Trung Đông. Lô hàng do MAY Exports Vietnam thu mua, gồm chanh, thanh long, bưởi, mít và một số nông sản khác. Ngày 10/5/2026, chuyến bay charter thứ hai tiếp tục vận chuyển thêm 98 tấn nông sản Việt Nam sang UAE.
Việc duy trì các chuyến bay charter giúp rút ngắn thời gian vận chuyển, hạn chế rủi ro trung chuyển và góp phần giữ ổn định chuỗi cung ứng. Trong quá trình này, Thương vụ Việt Nam tại UAE và Vụ Phát triển thị trường nước ngoài hỗ trợ điều phối, xử lý các vấn đề phát sinh, duy trì kết nối với hệ thống phân phối tại UAE và bảo đảm hàng hóa Việt Nam tiếp tục hiện diện trên thị trường.
Thành công của các chuyến bay charter là minh chứng cho khả năng thích ứng nhanh của doanh nghiệp Việt Nam trước biến động thương mại toàn cầu, đồng thời cho thấy hiệu quả của sự phối hợp giữa doanh nghiệp, hệ thống Thương vụ và các đơn vị chức năng của Bộ Công Thương trong việc hỗ trợ mở rộng thị trường và bảo đảm thông suốt chuỗi cung ứng hàng hóa.
Tuyến bài 4 kỳ "Những 'đêm trắng' mở đường đưa hàng Việt ra thế giới" khép lại bằng một thông điệp: Trên hành trình hội nhập và mở rộng thị trường xuất khẩu, hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài ngày càng khẳng định vai trò là lực lượng trực tiếp bám sát thị trường, kết nối doanh nghiệp, cung cấp thông tin và hỗ trợ xử lý những vấn đề phát sinh trong hoạt động thương mại.
Từ tìm kiếm đối tác, mở rộng thị trường đến cập nhật chính sách, cảnh báo nguy cơ phòng vệ thương mại và bảo vệ quyền lợi chính đáng của doanh nghiệp, các Thương vụ đang tham gia ngày càng sâu vào quá trình đưa hàng hóa Việt Nam ra thị trường quốc tế. Mỗi cuộc kết nối, mỗi thông tin được chuyển về nước, mỗi vụ việc được phối hợp xử lý đều góp phần giúp doanh nghiệp chủ động hơn, giảm thiểu rủi ro và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Đó cũng là hình ảnh về một lực lượng "tiền tuyến" của ngành Công Thương, âm thầm hiện diện tại các thị trường, vừa mở thêm cơ hội cho hàng Việt, vừa góp phần giữ vững những thị trường đã được gây dựng bằng nỗ lực của doanh nghiệp và người lao động. Những công việc ấy tạo nên một cầu nối thường xuyên giữa thị trường quốc tế với doanh nghiệp trong nước, góp phần đưa hàng hóa, thương hiệu và năng lực sản xuất của Việt Nam nâng cao vị thế trên thị trường quốc tế.
Quyền Bộ Trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng chụp ảnh cùng các cán bộ Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài tại Hội nghị giao ban thương vụ ngày 30/12/2025.
