Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng xác định mục tiêu đưa Việt Nam trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại vào năm 2030, hướng tới nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045. Để hiện thực hóa mục tiêu đó, giai đoạn 2026-2030, cả nước phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trở lên. Trong hành trình ấy, xuất khẩu tiếp tục được xác định là một trong những động lực quan trọng của nền kinh tế.
Năm 2026, Chính phủ giao ngành Công Thương thực hiện mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu khoảng 15-16%, đưa kim ngạch xuất khẩu lên khoảng 546-550 tỷ USD. Để đạt được mục tiêu này, cùng với nỗ lực của doanh nghiệp, vai trò của hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài ngày càng trở nên quan trọng.
Những năm qua, không chỉ là “tai mắt” nắm bắt thông tin thị trường, hệ thống Thương vụ còn là cầu nối trực tiếp giữa doanh nghiệp Việt Nam với đối tác nước ngoài thông qua các hoạt động xúc tiến thương mại, kết nối giao thương và mở rộng thị trường. Nhiều Thương vụ tại các địa bàn trọng điểm đã chủ động nghiên cứu chuyên sâu, tham mưu xử lý các vấn đề phát sinh, góp phần giữ vững thị trường truyền thống và khai thác những dư địa xuất khẩu mới.
Đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với những mục tiêu tăng trưởng ngày càng cao, yêu cầu đặt ra đối với hệ thống Thương vụ cũng lớn hơn. Bên cạnh nhiệm vụ cảnh báo và cung cấp thông tin thị trường, các Thương vụ phải chủ động mở rộng không gian xuất khẩu, đàm phán tháo gỡ rào cản thương mại, khai thác các thị trường ngách, đưa những mặt hàng Việt Nam trước đây chưa có chỗ đứng từng bước thâm nhập thị trường quốc tế.
Nhằm khắc họa rõ hơn những đóng góp đó, Báo Công Thương thực hiện loạt bài "NHỮNG 'ĐÊM TRẮNG' MỞ ĐƯỜNG ĐƯA HÀNG VIỆT RA THẾ GIỚI", phản ánh vai trò của hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài trong xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường, hỗ trợ doanh nghiệp và thực hiện những nhiệm vụ mới trong giai đoạn phát triển của đất nước.
Ngày 30/12/2025, Bộ Công Thương đã tổ chức Hội nghị Tham tán thương mại để tổng kết đánh giá công tác thương vụ của năm. Khép lại năm cũ, nhưng cũng là thời điểm mở đầu cho một nhiệm kỳ với nhiều kỳ vọng và trọng trách mới của người đứng đầu ngành Công Thương. Trong không gian hội nghị hôm ấy, phát biểu của Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng (khi đó là Quyền Bộ trưởng) không chỉ định hướng cho hoạt động của hệ thống Thương vụ mà còn như lời 'hiệu triệu' trước một chặng đường phát triển mới của đất nước.
Bộ trưởng nhấn mạnh: “Để đạt mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững, Việt Nam phải tạo được những đột phá thực chất về công nghiệp, năng lượng, thương mại và hội nhập quốc tế; chuyển mạnh từ phát triển theo chiều rộng sang nâng cao chất lượng, hiệu quả và giá trị gia tăng. Trong dòng chảy ấy, hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài phải trở thành một bộ phận quan trọng trong năng lực điều hành kinh tế đối ngoại của Nhà nước, hoạt động thống nhất, có trọng tâm, trọng điểm và gắn chặt với các ưu tiên phát triển của đất nước trong từng giai đoạn”.
Tiếp đến, trong buổi làm việc với Vụ Phát triển thị trường nước ngoài ngày 22/5/2026, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng chỉ đạo nâng cao hơn nữa hiệu quả hoạt động của hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài thông qua việc tăng cường ứng dụng công nghệ số, thương mại điện tử xuyên biên giới và xây dựng hệ thống dữ liệu dùng chung phục vụ công tác quản lý, điều hành và hỗ trợ doanh nghiệp.
Từ những chỉ đạo đó, những tháng đầu năm 2026, hệ thống 63 Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài đã và đang bước vào một guồng công việc mới với nhịp độ khẩn trương hơn. Song song với việc làm tốt vai trò xúc tiến thương mại, kết nối giao thương, các thương vụ còn chủ động tham gia đàm phán các hiệp định thương mại tự do, mở rộng các khuôn khổ hợp tác với những đối tác còn nhiều dư địa và tiềm năng. Những nỗ lực thầm lặng ấy đang từng ngày mở rộng cánh cửa cho hàng hóa Việt Nam vươn xa hơn, góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng của ngành Công Thương và của cả nền kinh tế.
Ngày 25/7/2023, tại Jerusalem - Israel, đồng chí Nguyễn Hồng Diên khi đó làm Bộ trưởng Bộ Công Thương Việt Nam và Bộ trưởng Bộ Kinh tế & Công nghiệp Israel Nir Barkat đã cùng nhau ký kết Hiệp định Thương mại Tự do song phương Việt Nam - Israel (VIFTA) với sự chứng kiến của lãnh đạo Chính phủ hai nước và có hiệu lực thực thi từ ngày 17/11/2024. Đây là FTA song phương đầu tiên Việt Nam ký kết với một quốc gia ở khu vực Tây Á (Trung Đông) và cũng là FTA đầu tiên Israel ký với một quốc gia ở khu vực Đông Nam Á (ASEAN).
Xét trên bình diện toàn khu vực Châu Á, Việt Nam là đối tác thứ 3 mà Israel đã ký kết FTA (sau Hàn Quốc vào tháng 5/2021, UAE vào tháng 5/2022, không tính những hiệp định thế hệ cũ trước đây Israel ký với Jordan năm 1995 và Thổ Nhĩ Kỳ năm 1996). Việc ký kết FTA giữa Việt Nam và Israel đánh dấu thành quả nỗ lực không mệt mỏi của cả hai nước sau quãng thời gian hơn 7 năm với 12 phiên đàm phán ròng rã.
Hiệp định Thương mại Tự do song phương Việt Nam - Israel (VIFTA) được ký vào 25/7/2023, tại Jerusalem - Israel, bởi đồng chí Nguyễn Hồng Diên - Phó Chủ tịch Quốc hội Việt Nam khi đó làm Bộ trưởng Bộ Công Thương Việt Nam và Bộ trưởng Bộ Kinh tế & Công nghiệp Israel NirBarkat, với sự chứng kiến của lãnh đạo Chính phủ hai nước.
Chia sẻ với Báo Công Thương về hành trình 7 năm đàm phán VIFTA, ông Lê Thái Hòa - Tham tán Thương mại, Thương vụ Việt Nam tại Israel cho biết: “Có được kết quả này, trước hết phải kể đến sự quyết tâm của cả phía Việt Nam và Israel; sự chỉ đạo kịp thời và sát sao của các cấp Lãnh đạo hai nước; cùng quá trình làm việc không ngừng nghỉ của đoàn đàm phán Việt Nam và đoàn đàm phán Israel. Với vai trò là cơ quan chủ trì đàm phán, Bộ Công Thương đã nỗ lực vô cùng lớn, tích cực phối hợp với Bộ Kinh tế và Công nghiệp Israel - cơ quan đầu mối của phía Bạn, để rà soát các vấn đề liên quan, xử lý các vụ việc phát sinh, hoàn tất nội dung và các thủ tục pháp lý nội bộ cũng như công tác chuẩn bị cho việc kết thúc đàm phán, chính thức ký kết và đi vào thực thi Hiệp định”.
Tham tán thương mại Lê Thái Hòa chia sẻ, “đàm phán các điều ước và thỏa thuận quốc tế, trong đó có hiệp định thương mại luôn là công tác quan trọng nhằm mở cửa thị trường, tạo khuôn khổ pháp lý và điều kiện thuận lợi cho hàng hóa, doanh nghiệp Việt Nam vươn ra thế giới và mở rộng hợp tác trong nhiều lĩnh vực liên quan khác như dịch vụ, đầu tư, thương mại điện tử, lao động.... Nhìn lại quãng thời gian đó, trong khi việc đàm phán với một vài đối tác khác bị tạm thời gián đoạn và ngừng trệ, đàm phán với Israel đã được đẩy nhanh một cách toàn diện”.
Tuy nhiên, theo Tham tán thương mại, Israel là một đối tác... "khá rắn", trong quá trình đàm phán gặp không ít vất vả và khó khăn thực sự, do nhiều yếu tố khách quan, như: Israel bảo hộ thị trường chặt chẽ, nhất là đối với ngành nông nghiệp, do đây là lĩnh vực quan trọng và là lợi ích cốt lõi của Bạn; vấn đề xuất xứ liên quan đến khái niệm phạm vi lãnh thổ nhạy cảm của Israel. Cùng với đó, tình hình an ninh chính trị tại địa bàn luôn tiềm ẩn nhiều rủi ro bất ổn, phát sinh xung đột chiến sự, bùng nổ chiến tranh, chưa kể trong giai đoạn đàm phán xảy ra đại dịch Covid lây nhiễm phức tạp gây gián đoạn đi lại trên toàn bộ thế giới cũng như các quốc gia phải thực hiện các biện pháp cách ly, giãn cách và bị cô lập với bên ngoài.... Vượt qua những bất đồng, khó khăn, thách thức, trên tinh thần thiện chí và hiểu biết lẫn nhau, hai bên đã thu hẹp dần khoảng cách để cuối cùng đạt được thỏa thuận phù hợp với mong muốn và lợi ích của cả hai nước.
Trong hành trình đàm phán Hiệp định VIFTA, ở nơi tuyến đầu của ngoại giao kinh tế, Thương vụ Việt Nam tại Israel, với Tham tán Thương mại phụ trách Thương vụ - Lê Thái Hòa đã âm thầm góp sức vào thành công chung.
Nối những 'nhịp cầu' giữa hai đoàn đàm phán
Nhớ lại thời điểm đó, ông Lê Thái Hòa cho biết, công việc của thương vụ trước hết là giữ vai trò cầu nối giữa hai đoàn đàm phán. Những cuộc điện thoại, email trao đổi, bản tổng hợp thông tin tưởng như rất đỗi bình thường lại trở thành những mắt xích quan trọng, góp phần giữ nhịp cho tiến trình đàm phán. Thương vụ thường xuyên duy trì liên hệ với đoàn đàm phán phía Việt Nam và phía Israel, kịp thời chuyển tải các thông điệp chuyên môn, công thư trao đổi giữa lãnh đạo cấp cao hai bên, làm rõ những nội dung cần xử lý gấp và đôn đốc các bên bảo đảm tiến độ.
Hành trình ấy không phải lúc nào cũng thuận lợi. Có những thời điểm đàm phán đứng trước nguy cơ đình trệ bởi những vấn đề tưởng chừng bế tắc, bởi dịch Covid-19 và giãn cách xã hội, hay những bất ổn do chiến tranh, xung đột tại địa bàn. Trong những thời khắc ấy, thương vụ vẫn duy trì liên lạc, kết nối và thúc đẩy các công việc cần thiết. Không ồn ào, nhưng từng cuộc gọi, từng email, từng bản thông tin đã góp phần giữ cho “cây cầu” đàm phán không bị đứt gãy, để tiến trình VIFTA tiếp tục được nối dài đến ngày hoàn tất.
Những cuộc gặp để khơi thông “điểm nghẽn” đàm phán VIFTA
Không chỉ làm cầu nối giữa hai đoàn đàm phán, Thương vụ Việt Nam tại Israel còn kiên trì thực hiện công tác lobby, vận động nhằm khơi thông những điểm nghẽn trên hành trình đàm phán VIFTA. Thương vụ tích cực tiếp cận, làm việc, thường xuyên gặp gỡ và đôn đốc các tổ chức hữu quan của Israel như Liên đoàn các Phòng Thương mại Israel, các Phòng Thương mại và Công nghiệp tại địa phương, hiệp hội giới chủ, tổ chức cộng đồng doanh nghiệp, các tập đoàn và doanh nghiệp lớn.
Mỗi cuộc gặp là một lần thương vụ tìm cách chuyển tải những vấn đề còn vướng mắc, tranh thủ tiếng nói và sự tác động của các tổ chức, doanh nghiệp có trọng lượng, qua đó tạo sức ép cần thiết đối với Bộ Kinh tế và Công nghiệp Israel, thúc đẩy tiến trình đàm phán giữa hai nước. Công việc ấy càng có ý nghĩa khi đàm phán về mở cửa thị trường nông nghiệp Israel có những thời điểm tưởng chừng đã đóng băng. Những cuộc gặp, những lần trao đổi, vận động nối tiếp nhau đã góp phần tháo gỡ từng khó khăn, vướng mắc, xử lý các nội dung còn tồn tại giữa hai bên.
Từ những nỗ lực âm thầm ấy, các bất cập từng bước được giải tỏa, tiến trình đàm phán được khơi thông và đi vào thực chất. Đằng sau kết quả cuối cùng của VIFTA là một hành trình không ít gian nan. Ở đó, 'công tác lobby' và vận động của Thương vụ đã góp phần tạo thêm những điều kiện tích cực, đóng góp quan trọng vào việc đưa đàm phán giữa Việt Nam và Israel đi đến thành công.
Nhiều “đêm trắng” phía sau các phiên đàm phán VIFTA
Đằng sau mỗi phiên đàm phán VIFTA diễn ra đúng thời gian, đúng chương trình là cả một khối lượng công việc hậu cần, logistic không ít áp lực. Thương vụ Việt Nam tại Israel đã chủ động điều phối, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan đầu mối hữu quan của Việt Nam và Israel để chuẩn bị, tổ chức các hoạt động phục vụ đàm phán.
Từ những cuộc đàm phán kỹ thuật trực tuyến theo từng nhóm công tác, các cuộc điện đàm, họp trực tuyến giữa hai Trưởng đoàn đàm phán, đến các phiên đàm phán chính thức, Thương vụ đều tham gia phối hợp tổ chức. Khi các đoàn công tác Israel sang Việt Nam hoặc đoàn Việt Nam sang Israel dự các phiên đàm phán trực tiếp luân phiên tại hai nước, công việc lại nối dài, góp phần thúc đẩy tiến trình đàm phán đi vào giai đoạn cuối.
Có những thời điểm, yêu cầu công việc đến trong thời gian rất gấp. Thương vụ phải tranh thủ cả đêm, tận dụng các mối quan hệ cá nhân để hoàn tất các thủ tục liên quan, chỉ kịp xong trước một ngày đoàn đàm phán Việt Nam lên đường.
Công việc không dừng ở việc thu xếp hậu cần. Thương vụ còn chuẩn bị nội dung, chương trình, phối hợp tổ chức để các Bộ trưởng hai bên tuyên bố kết thúc đàm phán; tham gia rà soát nội dung văn kiện, thu xếp Lễ ký kết và trực tiếp tháp tùng Lãnh đạo cấp cao chính thức ký kết Hiệp định VIFTA. Để một phiên đàm phán cấp kỹ thuật hay cấp Bộ trưởng có thể diễn ra, phía sau là những vòng làm việc liên tục của các thành viên đoàn đàm phán, cán bộ Thương vụ và đội ngũ kỹ thuật. Có những buổi làm việc kết thúc rất muộn.
Những giờ làm việc nối dài, những đêm tranh thủ từng phút, từng khâu hậu cần tưởng như thầm lặng ấy đã góp phần bảo đảm cho hành trình đàm phán VIFTA được nối tiếp và đi đến những bước cuối cùng.
Không chỉ đứng ở vai trò cung cấp thông tin, cán bộ Thương vụ còn trực tiếp tham gia các phiên đàm phán được tổ chức luân phiên tại hai nước, qua đó góp phần phục vụ việc xây dựng chính sách, phương án của Việt Nam trong từng giai đoạn đàm phán VIFTA.
Ngoài công tác kết nối, tham mưu và chuẩn bị thông tin, đồng chí Tham tán Thương mại phụ trách Thương vụ Việt Nam tại Israel còn trực tiếp tham gia các phiên đàm phán VIFTA, từ những cuộc họp trực tuyến tại đầu cầu Israel đến các phiên đàm phán luân phiên tại Việt Nam và Israel. Cùng với các thành viên đoàn đàm phán phía Việt Nam, Thương vụ rà soát văn kiện, tài liệu và trực tiếp trao đổi, thương thảo với phía Israel.
Đặc biệt, từ khi hai bên tuyên bố kết thúc đàm phán ngày 2/4/2023 đến khi chính thức ký kết Hiệp định chỉ có 3 tháng 23 ngày. Trong khoảng thời gian ngắn đó, một khối lượng công việc lớn phải được hoàn tất, từ nội dung đàm phán đến các thủ tục rà soát pháp lý nội bộ. Đây là nỗ lực rất lớn của cả hai phía, nhằm đưa Hiệp định VIFTA được ký đúng dịp kỷ niệm 30 năm thiết lập quan hệ ngoại giao giữa Việt Nam và Israel. Trong guồng công việc gấp gáp ấy, Thương vụ vừa tích cực thúc đẩy các nội dung đàm phán chuyên ngành, vừa tham mưu, phối hợp tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc, đặc biệt trong đàm phán mở cửa thị trường.
Phía sau mỗi phiên đàm phán không chỉ là những cuộc gặp và lịch làm việc dày đặc, mà còn là hàng loạt điều khoản, cam kết và thỏa thuận phải được cân nhắc kỹ lưỡng. Từng câu chữ, từng cách diễn đạt được rà soát, đọc đi đọc lại nhiều lần, bởi chỉ một khác biệt nhỏ trong ngôn ngữ cũng có thể dẫn tới cách hiểu và cách thực thi khác nhau sau này. Những tập tài liệu, biểu đồ, số liệu và dự thảo văn bản nối tiếp nhau trên bàn đàm phán. Áp lực càng lớn khi các cuộc trao đổi diễn ra liên tục. Trong bối cảnh đó, Thương vụ vừa đảm nhiệm công tác phối hợp, sắp xếp lịch làm việc, vừa trở thành “cây cầu” nối các phiên đàm phán và những cuộc làm việc phát sinh ngoài dự kiến.
Nội dung đàm phán cũng được mở rộng trên nhiều lĩnh vực. Bên cạnh thương mại hàng hóa, hai bên trao đổi về thương mại dịch vụ, đầu tư, thương mại điện tử, lao động, mua sắm chính phủ, sở hữu trí tuệ... Những nội dung này được thảo luận chi tiết, từng bước định hình khuôn khổ quan hệ kinh tế song phương theo hướng hiện đại hơn.
Thúc đẩy quá trình phê duyệt, thực thi và tuyên truyền hiệp định
Sau khi Hiệp định VIFTA được hai bên chính thức ký kết, hành trình của Thương vụ Việt Nam tại Israel chưa dừng lại. Công việc tiếp tục nối dài với việc đôn đốc phía Israel hoàn tất các thủ tục pháp lý và phê duyệt Hiệp định.
Trong quá trình đó, Thương vụ phát hiện sự chênh lệch về thời điểm áp dụng hiệu lực Hiệp định giữa hai nước, kịp thời báo cáo, đề xuất Bộ Công Thương hướng xử lý để trình Thủ tướng Chính phủ. Qua đó, Chính phủ ban hành Nghị quyết, thống nhất thời điểm Hiệp định có hiệu lực giữa hai bên.
Khi VIFTA chính thức được phê duyệt và đi vào thực thi, Thương vụ tiếp tục đảm nhiệm một phần việc không kém phần quan trọng: đưa Hiệp định đến gần hơn với cộng đồng doanh nghiệp. Thông qua báo chí, truyền thông trong nước và các hội thảo doanh nghiệp tại Israel, những nội dung, ý nghĩa của VIFTA được giới thiệu, qua đó cung cấp thông tin về cơ hội mở rộng hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư, lao động, du lịch giữa hai nước.
Thương vụ cũng phối hợp thu xếp, tổ chức chuyến công tác của Bộ trưởng Kinh tế và Công nghiệp Israel vào Việt Nam để họp Ủy ban liên Chính phủ, kết hợp triển khai Hiệp định VIFTA. Tại Việt Nam, Thương vụ phối hợp với đơn vị đầu mối của Bộ Công Thương và các cơ quan liên quan tổ chức các hội thảo trực tiếp, trực tuyến, phổ biến nội dung Hiệp định tới doanh nghiệp, đặc biệt là những ưu đãi về thuế quan đối với các mặt hàng xuất nhập khẩu cụ thể, giúp doanh nghiệp có thêm thông tin để tận dụng những cơ hội mà VIFTA mang lại.
Trước khi có Hiệp định VIFTA, Việt Nam và Israel đã ký Hiệp định về hợp tác kinh tế, thương mại năm 2004. Việc ký kết và đưa VIFTA vào thực thi đã nâng cấp khuôn khổ pháp lý cho quan hệ hợp tác giữa hai nước lên phạm vi rộng hơn, với nhiều lĩnh vực cụ thể hơn. Những cánh cửa hợp tác vì thế cũng được mở rộng, từ thương mại, đầu tư đến dịch vụ, đặc biệt là tạo thuận lợi để hàng hóa của mỗi bên tiếp cận sâu hơn thị trường của nhau.
Từ những cam kết trên giấy, các cơ hội hợp tác đang dần hiện hữu trong đời sống kinh tế. VIFTA tạo thêm xung lực cho quan hệ hợp tác Việt Nam - Israel, trong đó có hoạt động trao đổi thương mại. Hãng hàng không Arkia của Israel đã mở đường bay thẳng từ Tel Aviv tới Hà Nội. Ngày càng nhiều doanh nghiệp, người mua hàng, nhà nhập khẩu và khách du lịch Israel quan tâm đến thị trường Việt Nam.
Những chuyến đi khảo sát thị trường, tham dự hội chợ, triển lãm và các sự kiện xúc tiến thương mại, đầu tư tại Việt Nam ngày càng được quan tâm. Các doanh nghiệp Israel trực tiếp gặp gỡ đối tác, bạn hàng, nhà máy, nhà cung cấp Việt Nam, tìm hiểu cơ hội hợp tác, kiểm tra cơ sở sản xuất, ký hợp đồng mua hàng để đưa về phân phối tại Israel. Cùng với đó là những chuyến du lịch Việt Nam với mục đích tham quan, nghỉ dưỡng.
Những chuyển động ấy được phản ánh qua các con số. Năm 2024, thương mại hàng hóa hai chiều đạt 3,25 tỷ USD, tăng 21,3%; trong đó xuất khẩu của Việt Nam sang Israel đạt 795 triệu USD, tăng 26%. Sang năm 2025, kim ngạch hai chiều đạt 3,63 tỷ USD, tăng 11,7%, trong đó xuất khẩu của Việt Nam đạt 865 triệu USD, tăng 8,9%.
Bước sang năm 2026, đà tăng tiếp tục được ghi nhận. Trong 7 tháng đầu năm, thương mại hai chiều đạt 2,33 tỷ USD; xuất khẩu của Việt Nam đạt 681 triệu USD, tăng 40,2% so với cùng kỳ năm 2025. Nếu thị trường không xuất hiện biến động lớn đột xuất trong những tháng cuối năm, kim ngạch thương mại hai chiều năm 2026 được ước tính có thể vượt 4 tỷ USD, trong đó xuất khẩu của Việt Nam khoảng 1,2 tỷ USD.
Không chỉ thương mại, dòng vốn đầu tư cũng ghi nhận sự hiện diện của doanh nghiệp hai nước. Tính đến hết tháng 7/2026, Israel có 48 dự án đầu tư tại Việt Nam, với tổng vốn 154,65 triệu USD; Việt Nam có 4 dự án đầu tư tại Israel, tổng vốn 78,25 triệu USD. Cùng với hàng hóa và dòng vốn, thị trường Israel ngày càng thu hút lao động Việt Nam sang làm việc, trong bối cảnh phía Bạn thiếu hụt nguồn nhân lực, nhất là trong lĩnh vực nông nghiệp và xây dựng.
"Từ một khuôn khổ hợp tác được thiết lập năm 2004, VIFTA đang mở rộng thêm những không gian hợp tác mới, góp phần thúc đẩy quan hệ kinh tế, thương mại và đầu tư giữa Việt Nam và Israel", Tham tán thương mại Lê Thái Hòa thông tin.
Trong năm 2026, trong những ngày Việt Nam dồn lực cho các cuộc đàm phán Hiệp định Thương mại đối ứng, công bằng và cân bằng với Hoa Kỳ, một dấu mốc hội nhập quan trọng khác cũng được ghi dấu. Sau 14 năm kiên trì theo đuổi, Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và Khối Hiệp hội Thương mại tự do châu Âu (EFTA) đã chính thức khép lại tiến trình đàm phán, mở thêm một không gian hợp tác mới cho nền kinh tế Việt Nam.
Hành trình ấy bắt đầu từ tháng 5/2010, khi Việt Nam và khối EFTA ký Biên bản ghi nhớ thành lập Nhóm nghiên cứu hỗn hợp trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Thụy Sĩ của Chủ tịch nước. Từ những nghiên cứu ban đầu về khả năng xây dựng một hiệp định thương mại tự do, hai năm sau, tháng 4/2012, Chính phủ giao Bộ Công Thương chủ trì đàm phán với bốn quốc gia EFTA gồm Na Uy, Thụy Sĩ, Iceland và Liechtenstein. Phiên đàm phán đầu tiên diễn ra tại Hà Nội từ ngày 22 đến 25/5/2012, mở ra một chặng đường dài với nhiều nội dung phức tạp, từ thương mại hàng hóa, dịch vụ, đầu tư, quy tắc xuất xứ, sở hữu trí tuệ đến phát triển bền vững và hợp tác kỹ thuật.
Có những thời điểm tiến trình bị gián đoạn. Có những vấn đề phải dành nhiều năm để tìm tiếng nói chung. Đến ngày 8/9/2025, các cuộc đàm phán được nối lại tại Geneva. Từ đây, hai bên bước vào 5 phiên đàm phán liên tiếp nhằm xử lý những nội dung cuối cùng của một hiệp định toàn diện, hiện đại và có tiêu chuẩn cao.
Điểm kết của hành trình ấy là Hội nghị Bộ trưởng các nước EFTA diễn ra vào 2/7/2026 tại Iceland, nơi Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân dẫn đầu đoàn Việt Nam trao đổi những vấn đề cuối cùng để hoàn tất đàm phán.
Trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động, Bộ trưởng Ngoại giao Na Uy Espen Barth Eide nhấn mạnh việc củng cố quan hệ với các đối tác thương mại tin cậy có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Ông đánh giá Hiệp định sẽ cải thiện khả năng tiếp cận thị trường hàng hóa, dịch vụ, đồng thời tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực phát triển bền vững và quyền sở hữu trí tuệ.
Về phía Việt Nam, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho rằng Hiệp định mang ý nghĩa đặc biệt khi kết nối hai nhóm nền kinh tế có thế mạnh bổ trợ cho nhau. Một bên là các quốc gia EFTA với lợi thế về đổi mới sáng tạo, công nghệ, tài chính, năng lượng sạch và phát triển bền vững; bên kia là Việt Nam - nền kinh tế năng động, đang ngày càng khẳng định vai trò là trung tâm sản xuất, thương mại và đầu tư của khu vực. Những cam kết toàn diện, tiêu chuẩn cao sẽ tạo dựng môi trường kinh doanh ổn định, minh bạch và có thể dự báo, thúc đẩy mạnh mẽ hơn các dòng chảy thương mại, đầu tư, công nghệ và tri thức giữa hai bên.
Mười bốn năm, 16 vòng đàm phán chính thức cùng 5 vòng đàm phán kỹ thuật không chỉ là những con số thống kê. Đó là minh chứng cho sự kiên trì trong cách tiếp cận hội nhập của Việt Nam, không chạy theo tốc độ, càng không đánh đổi lợi ích cốt lõi để sớm đi đến đích, mà bền bỉ tìm kiếm sự cân bằng nhằm tạo dựng một khuôn khổ hợp tác lâu dài và bền vững.
Theo bà Nguyễn Hoàng Thúy, Tham tán Thương mại Việt Nam tại Thụy Điển kiêm nhiệm Đan Mạch, Na Uy, Iceland và Latvia, việc hoàn tất đàm phán mang ý nghĩa vượt ra ngoài một hiệp định cắt giảm thuế quan. Đây là thông điệp khẳng định Việt Nam tiếp tục kiên định với chủ trương hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, đa dạng hóa thị trường, đa dạng hóa đối tác và nâng cao chất lượng quan hệ thương mại với các nền kinh tế phát triển.
Theo bà Nguyễn Hoàng Thúy, điều doanh nghiệp cần nhìn thấy không chỉ là cơ hội gia tăng xuất khẩu mà còn là cơ hội nâng cấp chính mình. Thị trường EFTA đặt ra những tiêu chuẩn rất cao, nhưng cũng chính những tiêu chuẩn ấy phù hợp với định hướng phát triển mới của Việt Nam là nâng cao giá trị gia tăng, chất lượng tăng trưởng và tham gia sâu hơn vào các chuỗi cung ứng bền vững.
Thương vụ cho rằng doanh nghiệp cần ghi nhớ ba từ khóa: chuẩn hóa, minh bạch và kiên trì. Chuẩn hóa từ sản phẩm đến quy trình, hồ sơ và hợp đồng; minh bạch về nguồn gốc, nguyên liệu, tiêu chuẩn, phát thải, lao động và trách nhiệm xã hội; kiên trì xây dựng uy tín, quan hệ hợp tác lâu dài thay vì kỳ vọng những kết quả tức thời.
Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu vẫn đối mặt với nhiều bất ổn, từ căng thẳng địa chính trị, đứt gãy chuỗi cung ứng đến xu hướng gia tăng các rào cản thương mại, việc Việt Nam và EFTA hoàn tất đàm phán hiệp định càng có ý nghĩa hơn. Đó không chỉ là điểm kết của một hành trình kéo dài 14 năm, mà còn là sự khẳng định lựa chọn đối thoại, hợp tác và liên kết kinh tế trên nền tảng minh bạch, ổn định và dựa trên luật lệ.
Đằng sau mỗi vòng đàm phán là hàng nghìn giờ làm việc, là sự bền bỉ của các đoàn công tác và là quyết tâm theo đuổi đến cùng một mục tiêu chung. Khép lại một tiến trình, Hiệp định Việt Nam - EFTA đồng thời mở ra một hành trình mới, nơi những dòng chảy thương mại, đầu tư, công nghệ và tri thức giữa Việt Nam và các quốc gia EFTA sẽ được kết nối sâu rộng hơn, tạo thêm động lực cho chặng đường hội nhập chất lượng cao của đất nước.
I
