Nhận diện gian lận trong giao dịch thương mại điện tử

Một chiếc smartphone được quảng cáo giảm giá tới 70%. Một website mang tên thương hiệu quen thuộc thông báo chương trình thanh lý đặc biệt. Hay một đơn hàng được giao tận nhà, nhưng sản phẩm bên trong lại hoàn toàn khác với hình ảnh người mua lựa chọn. Đó là những tình huống người tiêu dùng có thể gặp phải khi mua sắm trực tuyến.

Thương mại điện tử mang đến sự tiện lợi, giúp người dân dễ dàng tiếp cận hàng hóa, so sánh giá cả và mua sắm mọi lúc, mọi nơi. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của thị trường, các hình thức gian lận cũng ngày càng tinh vi.

Không chỉ quảng cáo sai sự thật, giao hàng không đúng mô tả, nhiều đối tượng còn lập website, fanpage giả mạo thương hiệu lớn, lợi dụng tâm lý ham khuyến mại để chiếm đoạt tiền và thông tin cá nhân. 

Vậy làm thế nào để nhận diện những chiếc bẫy này trước khi quyết định mua hàng? Đó là nội dung của Podcast hôm nay: “Nhận diện gian lận trong giao dịch thương mại điện tử”.

Hãy thử hình dung một sản phẩm bắt mắt, với phần bình luận có nhiều đánh giá tích cực. Người mua nhanh chóng đặt hàng. Thế nhưng, khi mở kiện hàng, sản phẩm nhận được lại là một thiết bị không rõ nguồn gốc, khác hoàn toàn quảng cáo. Liên hệ với người bán để đổi trả, tài khoản bán hàng đã không còn phản hồi. Đây là tình huống giả định nhưng phản ánh thủ đoạn ngày càng tinh vi có thể xảy ra trong giao dịch điện tử.

Không chỉ đánh tráo sản phẩm, các đối tượng gian lận còn có thể sao chép gần như toàn bộ giao diện của một website bán hàng uy tín. Từ logo, hình ảnh sản phẩm đến chương trình khuyến mại đều được thiết kế giống trang chính thức. Điểm khác biệt đôi khi chỉ là một ký tự trong địa chỉ truy cập. Người mua thiếu cảnh giác có thể nhập số điện thoại, địa chỉ, thông tin thanh toán hoặc chuyển tiền vào tài khoản do đối tượng gian lận cung cấp.

Để hạn chế rủi ro, người tiêu dùng cần kiểm tra kỹ tên miền, đối chiếu địa chỉ website với kênh chính thức của thương hiệu và xác minh thông tin doanh nghiệp. Đối với website thương mại điện tử thuộc diện phải thông báo hoặc đăng ký với Bộ Công Thương.

Theo quy định pháp luật, giao dịch được thực hiện trên môi trường mạng không đồng nghĩa với việc người bán được miễn trừ trách nhiệm về chất lượng hàng hóa hay những thông tin đã cam kết. Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023 cùng các quy định về thương mại điện tử xác lập trách nhiệm cung cấp thông tin, bảo vệ quyền lợi người mua và giải quyết khiếu nại trong giao dịch trực tuyến.

Như vậy, người mua không phải tự gánh chịu mọi rủi ro khi hàng hóa không đúng cam kết. Tuy nhiên, cần phân biệt giữa tranh chấp phát sinh do chất lượng sản phẩm, vi phạm nghĩa vụ giao hàng và hành vi cố ý gian dối nhằm chiếm đoạt tài sản. Mỗi trường hợp có căn cứ và phương thức xử lý khác nhau.

Trong môi trường thương mại điện tử, chỉ một quyết định chuyển khoản vội vàng hoặc một lần cung cấp thông tin cá nhân thiếu thận trọng cũng có thể khiến người tiêu dùng đối mặt với nguy cơ mất tiền, lộ dữ liệu và những tranh chấp kéo dài.

Bởi vậy, kiểm tra nguồn gốc website, đối chiếu thông tin hàng hóa, lựa chọn phương thức thanh toán an toàn và lưu giữ chứng cứ giao dịch là những thói quen cần thiết. Đặc biệt, khi quyền lợi bị xâm phạm, người tiêu dùng cần chủ động khiếu nại, yêu cầu giải quyết và phản ánh đến cơ quan có thẩm quyền.

Không gian giao dịch có thể là trực tuyến, nhưng tiền bạc, quyền lợi và những thiệt hại của người tiêu dùng là hoàn toàn có thật.

Mỗi người mua hàng nâng cao cảnh giác, mỗi người bán tuân thủ pháp luật và mỗi nền tảng thực hiện đầy đủ trách nhiệm sẽ góp phần xây dựng môi trường thương mại điện tử minh bạch, an toàn và đáng tin cậy, bảo vệ quyền lợi chính đáng của người tiêu dùng.