Tận dụng Hiệp định RCEP: Doanh nghiệp Việt đẩy mạnh nội địa hóa, nâng năng lực cạnh tranh

Ngày 01/01/2022, Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) chính thức có hiệu lực, hình thành một không gian kinh tế rộng lớn giữa 10 nước ASEAN và 5 đối tác gồm Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia và New Zealand. Đến nay, hiệp định đã có hiệu lực với tất cả các nước ký kết.

Theo các chuyên gia kinh tế, tham gia vào sân chơi kinh tế RCEP, các ngành chủ lực như điện tử, dệt may, nông sản của Việt Nam có thêm cơ hội kết nối với chuỗi cung ứng khu vực. Đặc biệt, việc kết nối 4 Hiệp định thương mại tự do ASEAN+ hiện hành và áp dụng thống nhất một bộ quy tắc xuất xứ chung giúp doanh nghiệp có thêm điều kiện đa dạng hóa nguồn nguyên liệu, linh kiện phục vụ sản xuất. Đồng thời, doanh nghiệp có thể thiết lập thị trường xuất khẩu ổn định, lâu dài, thu hút thêm dòng vốn đầu tư.

Tuy nhiên, cơ hội luôn song hành với thách thức. Tham gia RCEP, doanh nghiệp Việt Nam không chỉ có thêm thuận lợi tiếp cận các thị trường trong khu vực mà còn phải đối diện cạnh tranh ngay tại sân nhà với doanh nghiệp đến từ các nước thành viên. Vì thế, để phát triển thị trường bền vững; định vị thương hiệu trong chuỗi cung ứng bài toán về nâng chất lượng sản phẩm, đáp ứng tiêu chuẩn và tăng hàm lượng giá trị nội địa trong sản phẩm là những việc không thể chậm trễ đối với doanh nghiệp trong nước.

Thực tế, sau gần 4 năm thực thi, thay vì chỉ trông vào ưu đãi thuế quan, nhiều doanh nghiệp Việt đã chủ động nâng năng lực sản xuất qua việc đẩy mạnh đầu tư công nghệ, nghiên cứu phát triển sản phẩm, tăng tỷ lệ nội địa hóa. Đơn cử như Công ty Cổ phần Công nghiệp Á Mỹ - đơn vị sản xuất vật liệu xây dựng khá non trẻ, tuy nhiên chỉ sau gần 10 năm vận hành đã xuất khẩu sang hơn 30 thị trường, trong đó có thị trường ASEAN.

Để tiếp cận được các thị trường rộng lớn, khó tính, Á Mỹxác định chất lượng sản phẩm là nền tảng cốt lõi trong chiến lược phát triển; không ngừng đầu tư vào hệ thống nhà máy, dây chuyền công nghệ hiện đại, cũng như đẩy mạnh nghiên cứu, phát triển sản phẩmnhằm nâng cao chất lượng, độ ổn định và đa dạng hóa các dòng vật liệu. Doanh nghiệp cũng không hợp tác với các chuyên gia quốc tế và phát triển các giải pháp vật liệu mới nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh.

Nếu Á Mỹ nỗ lực mở cửa thị trường vật liệu xây dựng Việt Nam vào sân chơi khu vực, thì Hoà Phát hiện là doanh nghiệp hàng đầu đưa thép Việt hiện diện tại nhiều thị trường toàn cầu, trong đó có các thị trường RCEP. Đến nay, thép Hòa Phát đã có mặt tại hơn 40 quốc gia và vùng lãnh thổ trong đó có nhiều thị trường hàng đầu thế giới nhờ năng lực sản xuất và công nghệ của doanh nghiệp.

Từ Á Mỹ đến Hòa Phát cho thấy, sự chuyển dịch từ tư duy tận dụng cơ hội thị trường sang chủ động xây dựng năng lực nội tại. Đó là nghiên cứu, phát triển sản phẩm đến đầu tư công nghệ, tối ưu hóa sản xuất và nâng cao giá trị sản phẩm đang trở thành nền tảng để doanh nghiệp Việt không chỉ đáp ứng các quy định của RCEP mà còn có khả năng cạnh tranh tại những thị trường có tiêu chuẩn cao. Việc củng cố năng lực nội tại đã giúp doanh nghiệp Việt từng bước nâng vị trí trong chuỗi giá trị khu vực, tận dụng tốt hơn những lợi ích mà RCEP mang lại.

Tuy vậy, khi sân chơi kinh tế khu vực ngày một cạnh tranh khốc liệt, cùng những biến động khó lường, vì thế, để thương hiệu Việt, hàng Việt đủ sức trụ vững trên thị trường toàn cầu cần sự đồng hành của Nhà nước thông qua hỗ trợ đổi mới công nghệ và nâng cao năng lực thực thi các cam kết RCEP. Đây cũng chính là là điểm tựa quan trọng, giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong đầu tư, sản xuất và tham gia sâu vào chuỗi cung ứng.

Với quy mô thị trường chiếm hơn 30% GDP toàn cầu, RCEP không chỉ định hình lại bức tranh kinh tế khu vực, mà còn thúc đẩy sự hợp tác kinh tế sâu rộng hơn giữa các quốc gia thành viên ASEAN. Nhằm nâng cao nâng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp, ngay khi hiệp định có hiệu lực, các Bộ ngành, đặc biệt là Bộ Công Thương đã bắt tay tay xây dựng kế hoạch thực thi Hiệp định RCEP từ rất sớm. Cũng như tích cực đưa ra những biện pháp hỗ trợ doanh nghiệp và thu nhận những thông tin từ quá trình kinh doanh để tham gia hiệu quả vào những cơ chế hợp tác trong hiệp định RCEP.

Như vậy, cùng nội lực được củng cố từ doanh nghiệp và sự đồng hành của cơ quan quản lý nhà nước, hiệp hội ngành hàng kỳ vọng đây sẽ là nền tảng để doanh nghiệp  trong nước tiếp tục tận dụng hiệu quả các ưu đãi từ RCEP, qua đó từng bước khẳng định vị thế và năng lực cạnh tranh của hàng Việttrên thị trường quốc tế.