Nhà máy đèn Bờ Hồ: Vươn mình qua 3 thế kỷ

Trải qua bao biến cố thăng trầm của lịch sử, Nhà máy Đèn Bờ Hồ vẫn vẹn nguyên sứ mệnh đưa ánh điện bừng sáng muôn nơi.
Tiếp dòng di sản 130 năm Nhà máy đèn Bờ Hồ

Vươn mình qua 3 thế kỷ, trải qua bao biến cố thăng trầm của lịch sử, Nhà máy Đèn Bờ Hồ (nay là Tổng công ty Điện lực TP. Hà Nội) vẫn vẹn nguyên sứ mệnh đưa ánh điện bừng sáng muôn nơi.

Người Hà Nội lần đầu thấy ánh sáng văn minh

Ít ai biết rằng, những năm cuối của thế kỷ 19, Hải Phòng, Hà Nội của xứ Bắc Kỳ lại là một trong những nơi có điện chiếu sáng sớm nhất của Việt Nam, Đông Dương. Thậm chí, trong cuốn hồi ký “Xứ Đông Dương” của Toàn quyền Đông Dương Paul Domuer giai đoạn 1897 - 1902 còn từng đưa khẳng định: “Hải Phòng, Hà Nội là những thành phố đầu tiên có điện của châu Á”. Trước đó, cả xứ sở An Nam đều “chìm” trong bóng tối của nô lệ và lầm than do thực dân đế quốc. Thứ ánh sáng heo hắt, duy nhất mà con người có thể thấy chỉ có thể phát ra từ những chiếc đèn sử dụng dầu ép từ lạc và vừng.

Nhà máy đèn Bờ Hồ: Vươn mình qua 3 thế kỷ

Nhà máy Đèn Bờ Hồ tại phố Frăng-xi-Gác-ni-ê bên cạnh hồ Hoàn Kiếm (nay là phố Đinh Tiên Hoàng) Ảnh tư liệu

Ngược dòng thời gian, quay trở về những năm cuối thế kỷ 19, sau khi chiếm được Hà Nội, sau năm 1884, để tiếp tục “che mắt” dư luận với chiêu trò “khai sáng văn minh” nhưng thực chất là phục vụ cho công cuộc khai thác thuộc địa, Công sứ Pháp là Bonal đã đề xuất chủ trương làm đường xung quanh Hồ Gươm biến thành khu trung tâm, quy hoạch lại khu vực “36 phố phường”, xây dựng khu phố mới phía đông và nam Hồ Gươm theo kiểu đô thị phương Tây. Để Hà Nội là thành phố văn minh, nơi đặt bộ máy quản lý hành chính, ông ta đã tính đến xây một nhà máy điện.

Hiện thực chủ trương đó, ngày 5/12/1892, Công sứ Bắc Kỳ là Chavassieux đã ký văn bản thỏa thuận, quyết định dành một khoản ngân sách 10.000 đồng Đông Dương trong 4 năm chi cho việc chiếu sáng thành phố bằng điện. Ngày 6/12/1892, Đốc lý Hà Nội đã ký kết hợp đồng thầu xây dựng nhà máy với Công ty Côngtinăngtan Êđidông.

Hơn một năm sau, tháng 7/1894, Hội đồng Thành phố thông qua hợp đồng và thời điểm khởi công xây dựng xưởng phát điện Hà Nội (còn gọi là Nhà máy Đèn Bờ Hồ) tại phố Francis Garnier (nay là phố Đinh Tiên Hoàng). Địa điểm xây dựng Nhà máy Đèn được khởi công xây dựng trên khu đất trước đó là Khách sạn Lữ gia (Hotel De La Brigade).

Xác lập “tế bào gốc” của ngành điện

Đến ngày 5/1/1895, nhà máy chính thức đi vào vận hành phục vụ chiếu sáng. Đến năm 1897, dân số Hà Nội chỉ có 30.000 người, song do công suất ban đầu của Nhà máy Đèn Bờ Hồ là 300 mã lực nên điện chủ yếu cung cấp cho tòa đốc lý, ngân hàng, bưu điện, Phủ Thống sứ Bắc Kỳ, nhà riêng các quan chức, trong đó có nhà của viên Phó Toàn quyền Đông Dương (nay là trụ sở Báo Nhân Dân) và để thắp đèn đường. Vì thấy điện để thắp đèn nên dân chúng gọi nôm na là Nhà máy Đèn. Trong phụ lục báo cáo “Tình hình Đông Dương 1897-1901” của Toàn quyền Paul Doumer (P. Doumer, Situation de Lindochine 1897-1901), tính đến ngày 1/1/1897, Hà Nội có 55 đèn đường hồ quang và 584 đèn dầu hỏa ở một phần khu phố cổ và ngoại thành; 523 bóng đèn đường thắp bằng điện với cường độ 8 ampe. Paul Doumer tự hào viết rằng: “Đèn điện trong hệ thống chiếu sáng của nhiều thành phố lớn ở nước Pháp sẽ phải ghen ty với thủ phủ của Bắc Kỳ”.

Nhà máy đèn Bờ Hồ: Vươn mình qua 3 thế kỷ

Văn bản của Chính phủ Bảo hộ Pháp quyết định dành 10.000 đồng Đông Dương trong 4 năm chi việc xây dựng Nhà máy Đèn Bờ Hồ Ảnh tư liệu

Đến năm 1092, Nhà máy Đèn Bờ Hồ có 2 tổ máy phát điện 1 chiều, với công suất 500kW, chỉ thắp được 523 ngọn đèn điện cho khu phố của người Pháp và phục vụ nhu cầu sử dụng năng lượng điện khác trong gia đình họ. Còn ở khu phố người Việt Nam, phải thắp 584 ngọn đèn dầu hỏa cho các đường phố.

Đến năm 1912, tư bản Pháp mua thêm máy phát điện mới và nâng công suất nhà máy lên 800kW. Các đường phố thay bằng những tia sáng heo hắt từ đèn dầu thì nay thay bằng ánh điện lung linh. Tuy nhiên, dù thực dân Pháp mang thứ “ánh sáng văn minh” đến với Việt Nam, song người dân nước Việt vẫn phải sử dụng đèn dầu làm phương tiện chiếu sáng trong nhà.

Phải đến những năm sau đó, nhà máy có thêm 2 tổ máy phát điện, nâng công suất lên 850 mã lực nên đã đáp ứng nhu cầu dân sinh. Tuy nhiên, đến đầu thế kỷ XX, điện chủ yếu vẫn phục vụ công sở, khách sạn, Nhà hát Lớn và 2665 người Pháp dân sự sống ở phía đông và phía tây Hồ Gươm. Sau khi nhà máy nâng công suất lần thứ ba, mới đủ cung cấp cho người Việt Nam lúc này là 120.000 người.

Trước nhu cầu về điện ngày một tăng tại Hà Nội, năm 1925, chính quyền Pháp khởi công xây dựng Xưởng phát điện Yên Phụ (sau này là Nhà máy Điện Yên Phụ). Nhà máy Đèn Bờ Hồ chuyển dần thành cơ quan quản lý của Công ty Điện khí Đông Dương. Sau ngày 10/10/1954, Thủ đô Hà Nội được giải phóng, Nhà máy Đèn Bờ Hồ được tiếp quản và trở thành “cái nôi” của ngành điện Việt Nam và được đổi tên thành Nhà máy Điện Hà Nội.

Khắc ghi lời Bác dạy

Sự ra đời, mở rộng phát triển sản xuất, kinh doanh điện đã làm “hầu bao” của tư bản Pháp ngày càng thêm… nặng. Song đối lập với đó, đời sống của những công nhân Nhà máy Đèn Bờ Hồ lại vô cùng cực khổ, sống trong kiếp lầm than, nô lệ, đời sống gặp muôn vàn khó khăn, bị bóc lột, chà đạp với đồng lương rẻ mạt.

Đứng trước những áp bức bóc lột, công nhân ngành điện đã sớm tham gia các phong trào đấu tranh đòi dân sinh, dân chủ, ủng hộ Mặt trận Việt Minh và khởi nghĩa giành chính quyền trong Cánh mạng Tháng 8/1945, tham gia xây dựng và bảo vệ chính quyền cách mạng, giữ vững dòng điện cho đến ngày Thủ đô giải phóng 10/10/1954.

Chắc hẳn thế hệ công nhân Nhà máy Đèn Bờ Hồ vẫn không thể nào quên ngày 10/10/1954, khi đoàn quân giải phóng tiến vào tiếp quản Thủ đô Hà Nội. Hòa chung không khí hào hùng, sục sôi ý chí cách mạng của cả nước, công nhân Nhà máy Đèn Bờ Hồ cũng thể hiện niềm vui sướng, hân hoan với những khẩu hiệu “Hồ Chủ tịch muôn năm”, hình ảnh Bác Hồ, lá cờ Tổ quốc được trang trí trang trọng bằng những bóng đèn điện thắp sáng. Chính những ánh đèn thắp sáng lung linh tại Nhà máy Đèn Bờ Hồ trong ngày Giải phóng Thủ đô như một lời khẳng định ý chí sắt son, kiên cường, tin vào “ánh sáng của hy vọng”, của người dân đất Việt không hề chịu khuất phục, quyết đuổi cho được bè lũ cướp nước để khẳng định chủ quyền của non sông đất nước.

Sau hơn 2 tháng tiếp quản Thủ đô, ngày 21/12/1954, Bác Hồ đã đến thăm Nhà máy Điện Yên Phụ và Nhà máy Đèn Bờ Hồ. Bác căn dặn: “Nhà máy này bây giờ là của nhân dân, của Chính phủ, của các cô, các chú. Các cô, các chú là chủ thì phải gìn giữ nhà máy làm cho nó phát triển hơn nữa… Hiện nay, miền Nam chưa được giải phóng, đế quốc Mỹ còn lăm le phá hoại hòa bình, chúng ta phải chống đế quốc Mỹ một cách thiết thực bằng thi đua tăng năng suất. Tiết kiệm được một cân than, tăng được một kilôoát điện là góp thêm một phần lực lượng đánh vào đế quốc Mỹ”. Bác còn căn dặn cán bộ, công nhân viên nhà máy điện phải đoàn kết, thi đua, tiết kiệm. Trong bất cứ điều kiện, hoàn cảnh nào cũng phải đoàn kết, thi đua nhằm tăng năng suất, tiết kiệm nguyên liệu, vật liệu…

Gần 70 năm kể từ ngày Bác đến thăm, trải qua 130 năm, nhà máy điện trước kia và Tổng công ty Điện lực Hà Nội hôm nay, lời Bác dạy vẫn được lớp lớp cán bộ Điện lực Hà Nội khắc ghi. Trải qua 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ với bao khó khăn, thăng trầm, với tinh thần “Tổ quốc cần điện như cơ thể cần máu”, cán bộ, nhân viên Nhà máy Đèn Bờ Hồ đã đoàn kết, dũng cảm, sáng tạo trong lao động sản xuất và chiến đấu, cố gắng nỗ lực từng ngày để “ánh điện không bao giờ tắt” phục vụ ngày càng lớn mạnh cho phát triển cùng đất nước.

Một mùa xuân mới lại sang, với quyết tâm xây dựng một Việt Nam hùng cường có nền kinh tế độc lập, tự chủ và ý chí nỗ lực không ngừng của các thế hệ cán bộ, công nhân ngành điện, hy vọng rằng, “những ánh đèn” sẽ sáng mãi qua những ô cửa, để bầu trời Việt Nam luôn “rực sáng” với những thành tựu, cột mốc chói sáng.
Nguyễn Cường
Bạn thấy bài viết này thế nào?
Kém Bình thường ★ ★ Hứa hẹn ★★★ Tốt ★★★★ Rất tốt ★★★★★
Bài viết cùng chủ đề: Doanh nghiệp Hà Nội

Có thể bạn quan tâm

Tin mới nhất

Growatt giành ‘Giải thưởng tạp chí PV 2022’ cho ắcquy APX HV

Growatt giành ‘Giải thưởng tạp chí PV 2022’ cho ắcquy APX HV

Nhờ sự sáng tạo, đổi mới trong sản phẩm của mình, Công ty Growatt mới đây đã giành ‘Giải thưởng tạp chí PV 2022’ cho ắcquy APX HV.
Delta Group - nhà thầu trúng gói xây lắp hơn 600 tỷ đồng tại Bệnh viện Nhi Trung ương

Delta Group - nhà thầu trúng gói xây lắp hơn 600 tỷ đồng tại Bệnh viện Nhi Trung ương

Công ty TNHH Tập đoàn Xây dựng Delta - Delta Group vừa trúng gói xây lắp hơn 600 tỷ đồng tại Bệnh viện Nhi Trung ương.
10,8 nghìn doanh nghiệp thành lập mới trong tháng 1/2023

10,8 nghìn doanh nghiệp thành lập mới trong tháng 1/2023

Tháng 1/2023, cả nước có 10,8 nghìn doanh nghiệp thành lập mới với số vốn đăng ký 99,1 nghìn tỷ đồng và số lao động đăng ký gần 68,6 nghìn lao động.
Tổng công ty Phát điện 2 (EVNGENCO2): Sôi nổi khí thế ngày làm việc đầu tiên năm 2023

Tổng công ty Phát điện 2 (EVNGENCO2): Sôi nổi khí thế ngày làm việc đầu tiên năm 2023

Đoàn công tác của Lãnh đạo Thành phố Cần Thơ vừa đến thăm và chúc mừng năm mới Tổng công ty Phát điện 2 (EVNGENCO2).
Người dân ùn ùn đổ về các trung tâm thương mại khai xuân

Người dân ùn ùn đổ về các trung tâm thương mại khai xuân

Thời tiết chuyển lạnh, các trung tâm thương mại ấm áp trở thành lựa chọn hàng đầu của các gia đình và nhóm bạn tới hẹn hò, vui tiệc tân niên.

Tin cùng chuyên mục

Hóa chất Đức Giang lãi “khủng” 6.040 tỷ năm 2022, vượt 72% kế hoạch

Hóa chất Đức Giang lãi “khủng” 6.040 tỷ năm 2022, vượt 72% kế hoạch

“Ông lớn” Hóa chất Đức Giang đã có một năm 2022 lãi “khủng” với con số 6.040 tỷ lợi nhuận, vượt 72% kế hoạch.
Phát động thi đua đầu Xuân tại nhà máy Thuỷ điện Hoà Bình

Phát động thi đua đầu Xuân tại nhà máy Thuỷ điện Hoà Bình

Ngày 27/1, tại Hòa Bình, đã diễn ra lễ phát động thi đua liên kết hoàn thành thay bánh xe công tác tổ máy số 5 (H5) – Nhà máy Thủy điện Hòa Bình.
Tổng công ty May 10: Phát động sản xuất Xuân Quý Mão, hướng đến xuất khẩu cho sản phẩm thời trang Việt

Tổng công ty May 10: Phát động sản xuất Xuân Quý Mão, hướng đến xuất khẩu cho sản phẩm thời trang Việt

Trong ngày đầu tiên đi làm của năm mới Xuân Quý Mão, Tổng công ty May 10 đặt mục tiêu tìm kiếm thị trường xuất khẩu cho các sản phẩm thời trang Việt.
Công đoàn PC Hải Phòng đồng hành với đoàn viên, người lao động đón Xuân Quý Mão 2023

Công đoàn PC Hải Phòng đồng hành với đoàn viên, người lao động đón Xuân Quý Mão 2023

Công đoàn PC Hải Phòng triển khai các hoạt động chăm lo cho đoàn viên công đoàn, người lao động nhân dịp tết nguyên đán Quý Mão 2023
Supe Lâm Thao mở hàng xuất bán trên 2.000 tấn sản phẩm ngày đầu năm mới 2023

Supe Lâm Thao mở hàng xuất bán trên 2.000 tấn sản phẩm ngày đầu năm mới 2023

Sáng mồng 6 Tết Nguyên đán Quý Mão, Supe Lâm Thao đã tổ chức ra quân mở hàng xuất bán trên 2.000 tấn sản phẩm ngày đầu năm mới.
Biến mùn cưa, bẹ chuối, bã cà phê thành "vàng"

Biến mùn cưa, bẹ chuối, bã cà phê thành "vàng"

Từ những phế liệu bỏ đi, qua công nghệ chế biến của doanh nghiệp Việt, phụ phẩm trở thành hàng hóa có giá trị cao, xuất khẩu đến nhiều quốc gia trên thế giới.
Việt Nam cần những doanh nghiệp giữ vai trò ‘sếu đầu đàn’ trong lĩnh vực sản xuất

Việt Nam cần những doanh nghiệp giữ vai trò ‘sếu đầu đàn’ trong lĩnh vực sản xuất

Bộ Kế hoạch và Đầu tư sẽ trình, tham mưu Đảng và Nhà nước xem xét ban hành chính sách; tập trung nguồn lực để thúc đẩy hình thành các tập đoàn công nghiệp lớn.
Người kiến tạo diện mạo mới cho nhiều vùng đất

Người kiến tạo diện mạo mới cho nhiều vùng đất

Hơn 20 năm trước, không ai nghĩ rằng, trên vùng cát trắng của Chu Lai có thể mọc lên cơ ngơi đồ sộ và bài bản như THACO đang có.
PV GAS tích cực, sáng tạo, đạt hiệu quả cùng Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”

PV GAS tích cực, sáng tạo, đạt hiệu quả cùng Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”

PV GAS tăng cường hoạt động tuyên truyền, vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” và quảng bá hàng hóa Việt Nam.
Vẹn tròn Tết toàn diện cùng Home Credit

Vẹn tròn Tết toàn diện cùng Home Credit

Với chiến dịch “Tết tròn, Tết vui”, Home Credit hy vọng mang đến một mùa Tết tròn vẹn sự sẻ chia, đủ đầy về sức khoẻ tinh thần, an tâm về sức khỏe tài chính.
Đoàn Thanh niên PV GAS với chương trình Xuân ấm áp 2023

Đoàn Thanh niên PV GAS với chương trình Xuân ấm áp 2023

Đoàn thanh niên PV GAS triển khai nhiều hoạt động an sinh xã hội tại các địa phương nơi có các công trình, trụ sở của PV GAS.
Niềm vui, nụ cười của “Tết ấm no, mùa sung túc” tại 3 tỉnh phía Nam

Niềm vui, nụ cười của “Tết ấm no, mùa sung túc” tại 3 tỉnh phía Nam

Chương trình đã mang xuân sớm, góp thêm niềm vui, nụ cười đến bà con 3 tỉnh khu vực phía Nam.
Hệ thống Sun World triển khai dịch vụ vé ưu tiên đi nhanh kể từ Tết Quỹ Mão

Hệ thống Sun World triển khai dịch vụ vé ưu tiên đi nhanh kể từ Tết Quỹ Mão

Hệ thống Sun World triển khai dịch vụ vé ưu tiên đi nhanh giúp du khách được sử dụng lối đi ưu tiên để lên hoặc xuống cáp treo.
Ông Lê Viết Hải tiếp tục làm chủ tịch hợp pháp của Tập đoàn Xây dựng Hòa Bình

Ông Lê Viết Hải tiếp tục làm chủ tịch hợp pháp của Tập đoàn Xây dựng Hòa Bình

Công ty Cổ phần Tập đoàn Xây dựng Hòa Bình vừa thông tin về việc nhận được quyết định thi hành án chủ động của Cục trưởng Cục Thi hành án dân sự TP HCM.
Đất Xanh Miền Trung thưởng Tết lên đến 6 tháng lương

Đất Xanh Miền Trung thưởng Tết lên đến 6 tháng lương

Trong dịp Tết Nguyên đán 2023, Đất Xanh Miền Trung quyết định chi thưởng từ 1 - 6 tháng lương cho mỗi cán bộ nhân viên.
PC Thừa Thiên Huế: Hướng dẫn cách sử dụng điện an toàn trong dịp Tết

PC Thừa Thiên Huế: Hướng dẫn cách sử dụng điện an toàn trong dịp Tết

Để đảm bảo an toàn điện dịp Tết Quỹ Mão, Công ty Điện lực Thừa Thiên Huế hướng dẫn, khuyến cáo khách hàng những cách sử dụng điện an toàn.
Bùng nổ cảm xúc đón Tết Nguyên đán tại Sun World 3 miền

Bùng nổ cảm xúc đón Tết Nguyên đán tại Sun World 3 miền

Các Sun World từ Bắc vào Nam, từ đỉnh Fansipan tới đảo Ngọc Phú Quốc, hứa hẹn mang tới cho du khách những giây phút đầu năm Quý Mão đầy cảm xúc và ý nghĩa.
Lợi nhuận Hòa Phát năm 2022: Đạt hơn 8.400 tỷ đồng, bằng 24% so với cùng kỳ

Lợi nhuận Hòa Phát năm 2022: Đạt hơn 8.400 tỷ đồng, bằng 24% so với cùng kỳ

Năm 2022, Hòa Phát đạt doanh thu 142 nghìn tỷ đồng, giảm 5% so 2021. Lợi nhuận sau thuế cả năm đạt hơn 8.400 tỷ đồng, chỉ bằng 24% so với năm 2021
Thủy điện Sê San 3A chuyển đổi số để phát triển

Thủy điện Sê San 3A chuyển đổi số để phát triển

Công ty Cổ phần Đầu tư và phát triển điện Sê San 3A đã khẩn trương triển khai các ứng dụng chuyển đổi số vào quản trị và sản xuất kinh doanh.
SHB đồng hành cùng các dự án năng lượng tại Việt Nam

SHB đồng hành cùng các dự án năng lượng tại Việt Nam

Ngân hàng Sài Gòn – Hà Nội (SHB) được Hiệp hội Năng lượng Việt Nam (VEA) vinh danh là Ngân hàng thu xếp vốn đầu tư hiệu quả cho các dự án năng lượng.
Xem thêm
Mobile VerionPhiên bản di động