Nghị quyết 71-NQ/TW: Đào tạo nhân lực ngành Công Thương theo nhu cầu doanh nghiệp

Thực hiện Nghị quyết 71-NQ/TW, các trường thuộc Bộ Công Thương tăng cường liên kết doanh nghiệp, đổi mới đào tạo, đáp ứng nhu cầu thị trường lao động.

Đưa doanh nghiệp tham gia sâu vào quá trình đào tạo

Đào tạo những gì doanh nghiệp cần, thay vì chỉ dựa vào khả năng cung ứng của cơ sở đào tạo, đang trở thành yêu cầu quan trọng đối với các trường thuộc Bộ Công Thương. Đây cũng là một trong những hướng triển khai Nghị quyết số 71-NQ/TW, khi công nghệ phát triển nhanh và sự chuyển dịch cơ cấu sản xuất đặt ra những đòi hỏi mới đối với chất lượng nguồn nhân lực.

Theo Báo cáo tổng kết công tác đào tạo, bồi dưỡng và phát triển nguồn nhân lực năm 2026 của Bộ Công Thương, tính đến tháng 10/2026, các cơ sở đào tạo trong ngành duy trì quan hệ hợp tác với khoảng 5.295 doanh nghiệp, hiệp hội và cơ quan. Giai đoạn 2023 - 2025, các cơ sở đã đào tạo theo đặt hàng hoặc đào tạo lại cho khoảng 26.000 lượt người học, người lao động.

Những con số này cho thấy hoạt động kết nối giữa nhà trường và doanh nghiệp đã được triển khai trên quy mô đáng kể. Tuy nhiên, vấn đề đặt ra là làm thế nào để sự hợp tác đi vào thực chất, từ xây dựng chương trình, tổ chức giảng dạy đến đánh giá năng lực người học.

Sinh viên Trường Đại học Sao Đỏ tham gia thực tập tại doanh nghiệp, tiếp cận thiết bị và quy trình vận hành thực tế.

Sinh viên Trường Đại học Sao Đỏ tham gia thực tập tại doanh nghiệp, tiếp cận thiết bị và quy trình vận hành thực tế.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, TS. Nguyễn Trọng Các, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Sao Đỏ, cho biết, nhà trường xác định liên kết giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp là một trong những giải pháp quan trọng nhằm đổi mới, nâng cao chất lượng đào tạo theo tinh thần Nghị quyết 71-NQ/TW.

Với hơn 100 doanh nghiệp, tập đoàn đã có quan hệ hợp tác, Trường Đại học Sao Đỏ hướng tới mở rộng sự tham gia của các đối tác trong việc xác định nhu cầu nhân lực, góp ý chương trình, tiếp nhận sinh viên thực tập, đánh giá kết quả học tập và đặt hàng đào tạo.

“Chúng tôi không chỉ dừng lại ở việc ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác mà hướng tới xây dựng cơ chế phối hợp thường xuyên, có sản phẩm và kết quả cụ thể”, TS. Nguyễn Trọng Các nhấn mạnh.

Cùng với mở rộng hợp tác, nhà trường chú trọng cập nhật chương trình theo chuẩn đầu ra, tăng cường kiến thức liên ngành và những thành tựu khoa học, công nghệ mới. Các hình thức học tập theo dự án, thực hành trên thiết bị và giải quyết tình huống sản xuất cũng được đẩy mạnh để sinh viên tiếp cận môi trường làm việc ngay trong quá trình học.

Từ góc độ đào tạo nhân lực ngành năng lượng, PGS.TS Vũ Thị Thu Nga, Trưởng khoa Kỹ thuật điện, Trường Đại học Điện lực, cho rằng chất lượng đào tạo cần được đánh giá bằng khả năng đáp ứng yêu cầu công việc của người học. Theo đó, doanh nghiệp cần tham gia từ khâu xây dựng chuẩn năng lực, tổ chức thực hành đến đánh giá kết quả học tập, thay vì chỉ tiếp nhận sinh viên đến thực tập.

Hoạt động thực tập giúp sinh viên vận dụng kiến thức đã học, làm quen với môi trường sản xuất.

Hoạt động thực tập giúp sinh viên vận dụng kiến thức đã học, làm quen với môi trường sản xuất.

Sự phối hợp này cũng cần mở rộng tới đội ngũ giảng viên, thông qua việc tham gia các dự án thực tế, tiếp cận dữ liệu vận hành và phối hợp giảng dạy với chuyên gia doanh nghiệp. Đối với phòng thí nghiệm, hệ thống mô phỏng và thiết bị thực hành, PGS.TS Vũ Thị Thu Nga đề xuất chú trọng hiệu quả khai thác, bảo trì và sử dụng chung để tránh đầu tư dàn trải.

Việc đưa người học tiếp cận môi trường sản xuất thực tế cũng là một nội dung được Trường Đại học Điện lực chú trọng. Chẳng hạn, ngày 19/10/2026, sinh viên khóa D18 ngành Quản lý năng lượng đã tham gia thực tập vận hành tại Công ty Cổ phần Nhiệt điện Phả Lại, tìm hiểu hệ thống thiết bị, các chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật và hoạt động của nhà máy trong điều kiện thị trường điện. Qua những hoạt động như vậy, sinh viên có thêm cơ hội đối chiếu kiến thức được học với yêu cầu công việc tại doanh nghiệp.

Gắn chuẩn đầu ra với nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Tại Trường Đại học Sao Đỏ, mô hình đào tạo nhân lực theo nhu cầu doanh nghiệp đã được thí điểm tại các khu công nghiệp trên địa bàn Hải Dương trước đây, nay thuộc thành phố Hải Phòng.

Theo TS. Nguyễn Trọng Các, trong mô hình này, doanh nghiệp phối hợp với nhà trường xác định những kỹ năng cần thiết, tổ chức thực hành và tham gia đánh giá khả năng đáp ứng công việc của người học. Cách làm này hướng tới việc gắn chuẩn đầu ra với yêu cầu tuyển dụng, giúp sinh viên được rèn luyện những năng lực cần thiết cho công việc sau khi tốt nghiệp.

Bên cạnh đổi mới đào tạo, đưa các vấn đề từ sản xuất vào hoạt động nghiên cứu khoa học cũng là yêu cầu được đặt ra đối với các trường đại học thuộc Bộ Công Thương.

Theo PGS.TS Trần Thị Hằng, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghiệp Việt Trì, một trong những điểm nghẽn hiện nay là sự thiếu kết nối giữa nhà trường và doanh nghiệp. Không ít nghiên cứu chưa xuất phát từ nhu cầu sản xuất, trong khi doanh nghiệp chưa chủ động đặt hàng, chia sẻ dữ liệu và cùng đầu tư cho hoạt động nghiên cứu.

“Cần hình thành cơ chế hợp tác thực chất hơn, trong đó doanh nghiệp cùng tham gia và cùng hưởng lợi từ kết quả nghiên cứu”, PGS.TS Trần Thị Hằng nhấn mạnh.

Từ định hướng đó, Trường Đại học Công nghiệp Việt Trì đã thành lập 10 nhóm nghiên cứu thuộc các lĩnh vực thế mạnh, đồng thời thúc đẩy liên kết với doanh nghiệp và cơ quan quản lý địa phương. Hoạt động hợp tác hướng tới việc tạo điều kiện để giảng viên, sinh viên khảo sát dây chuyền sản xuất, nghiên cứu và đề xuất giải pháp cho những vấn đề phát sinh tại doanh nghiệp.

Theo PGS.TS Trần Thị Hằng, hiệu quả nghiên cứu khoa học cần được nhìn nhận qua khả năng ứng dụng, chuyển giao công nghệ và giải quyết các bài toán sản xuất, bên cạnh số lượng đề tài hay công bố khoa học.

Từ việc đổi mới chương trình đào tạo đến mở rộng hợp tác nghiên cứu, các trường thuộc Bộ Công Thương đang hướng tới mối liên kết chặt chẽ hơn với doanh nghiệp. Để những định hướng này mang lại kết quả, sự phối hợp cần được duy trì thường xuyên, gắn với yêu cầu tuyển dụng và những vấn đề thực tế của sản xuất.

Hiệu quả liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp cần được thể hiện qua năng lực làm việc của sinh viên sau tốt nghiệp và khả năng ứng dụng kết quả nghiên cứu vào sản xuất. Đây cũng là những thước đo quan trọng đối với quá trình đổi mới đào tạo theo tinh thần Nghị quyết 71-NQ/TW.

Hoàng Thanh

Có thể bạn quan tâm