Nghị quyết 57-NQ/TW tạo động lực phát triển khu, cụm công nghiệp ở Đắk Lắk

Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đã mở ra định hướng chiến lược mới, đưa khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Sau khi tỉnh Phú Yên sáp nhập để trở thành tỉnh Đắk Lắk mới, Nghị quyết 57-NQ/TW đã tạo nền tảng cho chuyển đổi mô hình tăng trưởng và là "chìa khóa" để hình thành hệ thống khu, cụm công nghiệp hiện đại, phát triển công nghiệp chế biến sâu và logistics, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của địa phương trong giai đoạn mới.

Tạo động lực đổi mới mô hình phát triển công nghiệp

Là địa phương có diện tích cà phê lớn nhất cả nước với khoảng 213.000 ha, sản lượng trên 550.000 tấn mỗi năm cùng nhiều sản phẩm nông nghiệp chủ lực như hồ tiêu, sầu riêng, mắc ca và hơn 300 sản phẩm OCOP, Đắk Lắk có tiềm năng rất lớn để phát triển các khu, cụm công nghiệp chế biến nông sản quy mô lớn, nâng cao giá trị gia tăng thay vì chỉ xuất khẩu nguyên liệu thô.

Đặc biệt, việc kết nối hạ tầng giao thông qua các tuyến quốc lộ 14, quốc lộ 25, quốc lộ 26, quốc lộ 27, quốc lộ 29 và tuyến cao tốc Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột cùng hệ thống cảng biển sẽ tạo điều kiện hình thành các trung tâm logistics hiện đại, giảm chi phí vận chuyển, nâng cao sức cạnh tranh cho doanh nghiệp.

Tinh thần cốt lõi của Nghị quyết 57-NQ/TW là lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực phát triển lực lượng sản xuất hiện đại.

Đối với Đắk Lắk, điều này đồng nghĩa với việc phát triển các khu, cụm công nghiệp không chỉ theo hướng mở rộng quy mô mà phải hướng tới mô hình công nghiệp thông minh, xanh và bền vững. Trong đó, các khu công nghiệp cần ưu tiên: công nghiệp chế biến sâu cà phê, trái cây và nông sản; công nghiệp công nghệ sinh học, công nghệ thực phẩm; chế biến lâm sản giá trị cao; trung tâm logistics và quản trị chuỗi cung ứng; công nghiệp hỗ trợ phục vụ nông nghiệp công nghệ cao và chuyển đổi số trong quản lý và sản xuất.

Đây cũng là hướng đi giúp nâng cao giá trị sản phẩm địa phương. Riêng đối với ngành cà phê, sản phẩm chế biến sâu có thể tạo giá trị kinh tế cao gấp nhiều lần so với xuất khẩu cà phê nhân.

Theo Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Đắk Lắk, để hiện thực hóa mục tiêu của Nghị quyết 57-NQ/TW, đội ngũ trí thức được xác định là lực lượng nòng cốt trong nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ, tư vấn chính sách và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.

Trong thời gian qua, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Đắk Lắk cùng các hội thành viên đã tích cực tham gia nghiên cứu, tư vấn, phản biện nhiều chương trình, đề án phát triển kinh tế - xã hội của địa phương; đồng thời thúc đẩy hoạt động đổi mới sáng tạo, hỗ trợ doanh nghiệp và phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp.

Tuy nhiên, hoạt động nghiên cứu vẫn còn khoảng cách với nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp. Số lượng công trình có khả năng thương mại hóa còn hạn chế; cơ chế liên kết giữa Nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp và cơ sở đào tạo chưa thật sự đồng bộ.

Đây chính là điểm cần được tháo gỡ để phát huy tối đa nguồn lực trí thức phục vụ phát triển công nghiệp.

Doanh nghiệp là trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo

Theo định hướng của Nghị quyết 57-NQ/TW, doanh nghiệp phải trở thành trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Với Đắk Lắk, điều này đòi hỏi phải xây dựng mối liên kết chặt chẽ giữa doanh nghiệp với các viện nghiên cứu, trường đại học và đội ngũ chuyên gia nhằm nghiên cứu công nghệ mới; đổi mới quy trình sản xuất; nâng cao năng suất lao động; phát triển sản phẩm có giá trị gia tăng cao; xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường.

Những lĩnh vực cần ưu tiên gồm công nghiệp chế biến sâu, logistics, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, nông nghiệp công nghệ cao và kinh tế tuần hoàn.

Trước đó, tại Hội thảo phát triển khu, cụm công nghiệp gắn với công nghiệp chế biến sâu và logistics liên vùng do Sở Công Thương tỉnh Đắk Lắk diễn ra cuối tháng 6/2026, ông Đào Mỹ, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk cho biết, trong bối cảnh quỹ đất, tài nguyên và hạ tầng ngày càng đòi hỏi sử dụng hiệu quả, việc thu hút đầu tư không thể tiếp tục theo hướng dàn trải. Thay vào đó, tỉnh xác định phải lựa chọn các nhà đầu tư có năng lực thực sự, có tầm nhìn dài hạn và cam kết gắn bó với địa phương.

Ông Đào Mỹ nhấn mạnh, các dự án được ưu tiên phải đáp ứng đồng thời nhiều tiêu chí như: ứng dụng công nghệ cao, thân thiện môi trường, sử dụng hiệu quả tài nguyên, có khả năng tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu và đặc biệt là tạo ra giá trị gia tăng lớn cho các sản phẩm nông nghiệp chủ lực của tỉnh. Đây cũng là cách để Đắk Lắk tránh nguy cơ trở thành nơi gia công, lắp ráp đơn giản, giá trị thấp.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, bà Nguyễn Thị Thu An, Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Đắk Lắk cho rằng, việc “lựa chọn nhà đầu tư” phải đi cùng với hoàn thiện quy hoạch và định hình rõ cấu trúc các khu, cụm công nghiệp. Theo đó, tỉnh sẽ ưu tiên các dự án phù hợp với định hướng phát triển công nghiệp chế biến sâu, công nghiệp hỗ trợ nông nghiệp công nghệ cao, logistics và chuyển đổi số.

"Đối với nhà đầu tư trong giai đoạn mới không chỉ dừng ở năng lực tài chính, mà phải bao gồm trình độ công nghệ, năng lực quản trị, khả năng đổi mới sáng tạo và mức độ sẵn sàng tham gia vào hệ sinh thái công nghiệp của địa phương. Những doanh nghiệp có khả năng liên kết với nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp địa phương để hình thành chuỗi giá trị khép kín sẽ được ưu tiên", bà Nguyễn Thị Thu An nhấn mạnh.

Để tạo bước đột phá trong phát triển khu, cụm công nghiệp, Đắk Lắk cần tập trung triển khai đồng bộ nhiều giải pháp như: hoàn thiện cơ chế thu hút và đãi ngộ đội ngũ trí thức, chuyên gia đầu ngành; phát triển các trung tâm đổi mới sáng tạo, trung tâm chuyển giao công nghệ; xây dựng cơ sở dữ liệu khoa học và công nghệ dùng chung; hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư nghiên cứu và phát triển (R&D); hình thành các quỹ đổi mới sáng tạo và quỹ đầu tư khởi nghiệp; thúc đẩy chuyển đổi số trong toàn bộ chuỗi sản xuất, chế biến và logistics.

Bên cạnh đó, cần tăng cường liên kết vùng giữa Tây Nguyên và duyên hải Nam Trung Bộ nhằm hình thành các chuỗi giá trị sản xuất - chế biến - logistics - xuất khẩu có quy mô lớn, tận dụng hiệu quả lợi thế của không gian phát triển mới.

Việc triển khai hiệu quả Nghị quyết 57-NQ/TW sẽ tạo nền tảng để Đắk Lắk xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo hiện đại, phát triển mạnh các khu, cụm công nghiệp theo hướng xanh, thông minh và bền vững.

Đồng thời, khi đội ngũ trí thức được phát huy, doanh nghiệp trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo và khoa học công nghệ thực sự đi vào sản xuất, Đắk Lắk sẽ có điều kiện hình thành các trung tâm công nghiệp chế biến sâu, logistics hiện đại và các cực tăng trưởng mới của Tây Nguyên và duyên hải Nam Trung Bộ.

Đây là yêu cầu phát triển của địa phương và là bước đi quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu của Nghị quyết 57-NQ/TW, đưa khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành động lực chủ yếu cho tăng trưởng nhanh, bền vững trong giai đoạn phát triển mới của Đắk Lắk.

Sau sáp nhập, Đắk Lắk có diện tích hơn 18.000 km², dân số trên 3,3 triệu người, sở hữu đồng thời vùng nguyên liệu nông, lâm nghiệp lớn của Tây Nguyên và hệ thống cảng biển, logistics của vùng duyên hải Nam Trung Bộ. Đây là lợi thế đặc biệt để xây dựng chuỗi giá trị từ sản xuất nguyên liệu, chế biến sâu đến logistics và xuất khẩu.