Nghệ nhân Nguyễn Đăng Hoàng - người đưa diều Huế ra thế giới

Những cánh diều tuổi thơ và người thầy đặc biệt

Giữa cái nắng chang chang của những trưa hè xứ Huế (thành phố Huế) năm nào, một cậu bé gầy gò vẫn miệt mài chạy trên những bãi đất trống cùng nhóm bạn trong xóm, tay giữ chặt sợi dây diều đang căng mình trước gió.

Những cánh diều ngày ấy rất đơn sơ, chỉ được làm bằng tre, giấy báo hoặc những tấm bì nilon cũ. Nhưng với cậu bé Nguyễn Đăng Hoàng, đó là cả một bầu trời tuổi thơ đầy mê hoặc.

Anh Nguyễn Đăng Hoàng kể rằng, từ nhỏ đã có niềm say mê rất đặc biệt với diều. Không chỉ thích thả diều, Hoàng còn tò mò muốn biết vì sao có những cánh diều bay rất cao, có con lại nghiêng ngả rồi rơi xuống. Chính sự tò mò ấy đã khiến cậu bé ngày nào mày mò học cách làm diều bằng những vật liệu đơn giản quanh nhà.

Cơ duyên thật sự đến với Nguyễn Đăng Hoàng khi anh học tại Trường tiểu học Phú Cát trên đường Mạc Đĩnh Chi, thành phố Huế. Trên con đường đến trường mỗi ngày có một ngôi nhà chuyên làm diều truyền thống.

Lần đầu nhìn thấy những cánh diều được treo kín trong ngôi nhà nhỏ, Hoàng như bị cuốn hút hoàn toàn. Những cánh diều nhiều màu sắc với hình dáng tinh xảo khiến cậu học trò nhỏ tuổi mê mẩn đến mức ngày nào đi học cũng ghé vào xem. Người làm nên những cánh diều ấy là nghệ nhân Nguyễn Văn Bê.

“Tôi mê diều đến mức ngày nào cũng ghé xem thầy làm. Nhìn cách uốn tre, dán giấy, tạo hình cho từng con diều, mình thấy như có một thế giới rất đặc biệt trong đó”, nghệ nhân Nguyễn Đăng Hoàng nhớ lại.

Thấy cậu bé nhỏ tuổi nhưng đặc biệt say mê với nghề, nghệ nhân Nguyễn Văn Bê bắt đầu chỉ dạy cho Hoàng từng công đoạn làm diều. Từ cách chọn tre, làm khung, cân chỉnh độ cong cho đến kỹ thuật phối màu, tất cả đều được người thầy tận tình truyền dạy.

“Thầy biết mình rất mê diều nên nhận làm đệ tử. Từ đó vừa học văn hóa, vừa học làm diều và những con diều như ăn vào trong máu mình lúc nào không hay”, anh Hoàng kể.

Những năm tháng theo học nghề với nghệ nhân Nguyễn Văn Bê đã trở thành nền tảng quan trọng trong cuộc đời Nguyễn Đăng Hoàng. Không chỉ học được kỹ thuật làm diều, anh còn học được tình yêu với nghề truyền thống và sự kiên trì của một người nghệ nhân chân chính.

Sau này, Nguyễn Đăng Hoàng được đưa vào Câu lạc bộ Diều trực thuộc Nhà văn hóa thành phố Huế. Tại đây, anh có thêm cơ hội giao lưu, học hỏi và phát triển niềm đam mê với nghệ thuật diều truyền thống.

Năm 1992, lần đầu tiên anh Hoàng được theo câu lạc bộ tham gia biểu diễn diều tại Vũng Tàu. Với anh, đó là dấu mốc đặc biệt không thể nào quên. “Tôi xem đó là bước ngoặt lớn của cuộc đời mình”, anh nói.

Sau chuyến đi ấy, Nguyễn Đăng Hoàng bắt đầu cùng các thành viên trong câu lạc bộ tham gia biểu diễn, giao lưu diều ở nhiều tỉnh, thành phố từ Bắc tới Nam. Mỗi chuyến đi giúp anh thêm hiểu về giá trị của nghệ thuật diều truyền thống và càng yêu hơn nghề mình đang theo đuổi.

Mang hồn diều Huế bay cao trên bầu trời thế giới

Năm 2001, Nguyễn Đăng Hoàng lần đầu tiên được chọn tham gia Festival diều quốc tế. Với chàng trai trẻ gắn bó cùng những cánh diều dân gian, đó là niềm vui lớn và cũng là bước mở đầu cho hành trình đưa diều Huế vươn ra thế giới.

“Lần đầu tiên được đi thi quốc tế nên mình rất phấn khởi và cuộc thi đã để lại nhiều ký ức khó quên”, anh nhớ lại.

Hai năm sau, vào năm 2003, Nguyễn Đăng Hoàng tiếp tục được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch lựa chọn sang Pháp tham dự Tuần lễ Văn hóa Việt Nam tại Pháp.

Đứng giữa không gian văn hóa quốc tế, nhìn những cánh diều mang đậm bản sắc Việt Nam tung bay giữa bầu trời châu Âu, anh Hoàng vẫn nhớ nguyên cảm giác tự hào của mình ngày ấy. “Đó là niềm vinh dự rất lớn đối với mình”, anh xúc động kể.

Chính những chuyến đi ấy đã khiến Nguyễn Đăng Hoàng suy nghĩ nhiều hơn về giá trị của nghệ thuật diều truyền thống Việt Nam. Anh nhận ra rằng, bên cạnh áo dài, nhã nhạc hay các di sản nổi tiếng, những cánh diều dân gian cũng là một phần văn hóa rất đẹp của Việt Nam có thể chạm đến cảm xúc của bạn bè quốc tế.

Từ đó, anh tự hứa với bản thân sẽ giữ gìn và phát huy nghệ thuật diều truyền thống đến cùng. Mỗi lần được mời tham gia các Festival hay cuộc thi diều thế giới, Nguyễn Đăng Hoàng đều tận dụng cơ hội để giới thiệu về những cánh diều truyền thống Việt Nam nói chung và diều Huế nói riêng. Điều khiến anh tự hào nhất là nhiều mẫu diều được làm hoàn toàn bằng tre truyền thống - chất liệu gắn liền với ký ức tuổi thơ của nhiều thế hệ người Việt.

Từ một cậu bé mê diều năm nào, Nguyễn Đăng Hoàng dần được giới yêu diều quốc tế biết đến với biệt danh “Hoàng Diều”. Anh tham gia nhiều Festival diều trên thế giới và giành được nhiều giải thưởng quốc tế đáng tự hào.

Những cống hiến bền bỉ của anh với nghệ thuật diều truyền thống cũng được ghi nhận bằng danh hiệu Nghệ nhân tỉnh Thừa Thiên Huế (nay là thành phố Huế). Đặc biệt, năm 2020, anh được phong tặng danh hiệu Nghệ nhân Ưu tú.

“Đó là niềm vinh dự rất lớn vì sự cống hiến của mình đã được Nhà nước ghi nhận”, nghệ nhân Nguyễn Đăng Hoàng chia sẻ.

Không dừng lại ở việc tham gia các Festival quốc tế, nhiều năm qua anh còn kiên trì đưa nghệ thuật làm diều đến gần hơn với du khách.

Tận dụng các kỳ Festival Huế, Nguyễn Đăng Hoàng mở cửa ngôi nhà làm diều của mình để giới thiệu nghề truyền thống cho du khách trong và ngoài nước. Trong không gian nhỏ ngập tràn sắc màu của những cánh diều tre giấy, anh trực tiếp hướng dẫn du khách cách làm nên một con diều tuổi thơ Việt Nam.

Tiếng cười thích thú của trẻ nhỏ, sự tò mò của những vị khách quốc tế khi tự tay uốn tre, dán giấy hay cẩn thận giữ từng sợi dây diều khiến không gian nhỏ ấy lúc nào cũng đầy ắp niềm vui.

Bên cạnh đó, Nguyễn Đăng Hoàng còn kết hợp với các công ty lữ hành để đưa khách du lịch đến trải nghiệm làm diều truyền thống tại Huế.

Đến nay, anh đã đón nhiều đoàn khách từ khắp nơi trên thế giới đến tham quan và trải nghiệm làm diều giấy. Với nhiều du khách, những cánh diều bằng tre và giấy tưởng chừng rất mộc mạc lại mang sức hút đặc biệt bởi sự giản dị, gần gũi và chứa đựng nét đẹp văn hóa Việt Nam.

Giữa nhịp sống hiện đại với nhiều loại hình giải trí mới, nghệ nhân Nguyễn Đăng Hoàng vẫn lặng lẽ ngồi bên những nan tre, kiên nhẫn giữ nghề bằng tất cả tình yêu và tâm huyết của mình. Có lẽ điều quý giá nhất mà anh giữ được sau hàng chục năm không chỉ là những giải thưởng hay danh hiệu, mà là việc những cánh diều tuổi thơ của người Việt hôm nay vẫn có thể bay cao trên bầu trời thế giới.