Nghệ An chủ động ứng phó mưa lũ, không để bị động, bất ngờ

Chủ động từ sớm, từ cơ sở

Nghệ An là tỉnh rộng, có miền núi, trung du, đồng bằng và ven biển, mỗi khu vực lại đặt ra những yêu cầu riêng trong ứng phó thiên tai. Nếu khu vực miền núi tiềm ẩn nguy cơ lũ quét, lũ ống, sạt lở đất thì vùng đồng bằng, đô thị lại dễ xảy ra ngập úng khi xuất hiện mưa lớn.

Từ cuối tháng 8 đến giữa tháng 9, trên địa bàn tỉnh đã có những đợt mưa lớn gây sạt lở, chia cắt, hư hỏng một số hạng mục và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn ở một số xã miền núi. Trong tình hình đó, các địa phương đã chủ động triển khai các giải pháp để đảm bảo khắc phục nhanh nhất ảnh hưởng của thiên tai. Các xã đã rà soát những khu vực có nguy cơ cao, chuẩn bị phương án di dời dân, bố trí lực lượng và phương tiện tại các điểm xung yếu.

Không chỉ tập trung vào khu vực miền núi, công tác chỉ đạo cũng được triển khai đối với vùng đồng bằng, đô thị và ven biển. Các địa phương được yêu cầu rà soát nơi có nguy cơ ngập sâu, nhà ở không an toàn, các vị trí đê điều xung yếu; chủ động tiêu nước đệm, chống úng, bảo vệ sản xuất và hạ tầng.

Đồng thời, các công trình hồ đập, thủy lợi, giao thông, điện, viễn thông và những công trình thiết yếu khác được kiểm tra, theo dõi nhằm kịp thời phát hiện nguy cơ mất an toàn.

Trong công tác phòng, chống thiên tai, một trong những yêu cầu quan trọng là bảo đảm sự chỉ huy thống nhất, thông tin thông suốt và huy động lực lượng kịp thời. Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh giữ vai trò quan trọng trong việc tham mưu, chỉ đạo, điều phối các địa phương, sở, ngành và lực lượng chức năng triển khai phương án ứng phó.

Thời gian ứng phó thiên tai có ý nghĩa quyết định. Một điểm sạt lở xảy ra giữa khu dân cư, một tuyến đường bị chia cắt hay một khu vực xuất hiện lũ quét đều đòi hỏi lực lượng tại chỗ phải có mặt nhanh chóng. Vì vậy, Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh yêu cầu các địa phương duy trì nghiêm chế độ trực ban, theo dõi sát diễn biến thời tiết và tổ chức lực lượng ứng trực tại các khu vực có nguy cơ cao.

Phương châm “4 tại chỗ” tiếp tục được xem là giải pháp quan trọng, trong đó lực lượng tại cơ sở nắm chắc địa bàn, phương tiện sẵn sàng, vật tư và nhu yếu phẩm được chuẩn bị phù hợp với từng tình huống. Đặc biệt, tại các xã miền núi, lực lượng xung kích phòng, chống thiên tai thường xuyên rà soát những khu vực có nguy cơ sạt lở, lũ quét; tuyên truyền để người dân không chủ quan, đồng thời chủ động di chuyển khỏi khu vực nguy hiểm khi có yêu cầu.

Trong tình huống xảy ra thiên tai lớn, việc huy động lực lượng quân sự, công an, y tế, giao thông và các lực lượng khác được triển khai nhanh chóng, thống nhất dưới sự điều phối chung. Đây là yếu tố giúp nâng cao khả năng cứu hộ, cứu nạn, sơ tán người dân và khắc phục hậu quả.

Phòng, chống thiên tai không chỉ nhằm bảo vệ tính mạng, tài sản của người dân mà còn phải hạn chế tác động đến sản xuất và hoạt động kinh tế - xã hội. Trước nguy cơ mưa lớn, các địa phương đang tập trung bảo vệ diện tích sản xuất, nhất là lúa hè thu, rau màu và các vùng sản xuất tập trung. Việc đẩy nhanh thu hoạch những diện tích đã đến kỳ cũng được triển khai nhằm hạn chế thiệt hại nếu mưa lớn kéo dài. Tại một số địa phương, công tác tiêu thoát nước, khơi thông dòng chảy được thực hiện trước khi mưa lớn xảy ra.

Đối với các hồ thủy điện, thủy lợi, việc theo dõi mực nước, lưu lượng về hồ và vận hành điều tiết cũng được thực hiện chặt chẽ, bảo đảm an toàn công trình và vùng hạ du. Trong đợt mưa lớn giữa tháng 9, một số hồ thủy điện trên địa bàn Nghệ An đã thực hiện điều tiết nước để chủ động ứng phó nguy cơ lũ ở hạ du.

Mô hình chính quyền 2 cấp giúp công tác chỉ đạo nhanh hơn

Những diễn biến thời tiết từ đầu mùa mưa lũ năm nay tiếp tục cho thấy yêu cầu chủ động phòng ngừa được đặt lên hàng đầu. Mưa lớn có thể xuất hiện trong thời gian ngắn, trong khi lũ quét, sạt lở đất xảy ra nhanh, phạm vi ảnh hưởng khó dự đoán chính xác.

Bởi vậy, đối với Nghệ An, việc nâng cao năng lực chỉ huy, điều hành và phối hợp giữa các lực lượng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh vừa là đầu mối tiếp nhận, tổng hợp thông tin, vừa tổ chức chỉ đạo, điều phối các lực lượng theo từng cấp độ và tình huống thiên tai.

Từ tỉnh đến cơ sở, yêu cầu được đặt ra là phải nắm chắc địa bàn, dự báo sát tình hình, chuẩn bị phương án cụ thể và hành động sớm. Những khu vực từng xảy ra ngập lụt, sạt lở phải được xác định là điểm cần đặc biệt lưu ý; những hộ dân nằm trong vùng nguy hiểm phải có phương án bảo đảm an toàn.

Ông Nguyễn Trường Thành, Chi cục trưởng Chi cục Thuỷ lợi tỉnh Nghệ An, uỷ viên Ban Chỉ huy phòng thủ dân sự tỉnh cho biết, ngay từ đầu năm, tỉnh đã ban hành các phương án phòng chống thiên tai năm 2026, xây dựng các kịch bản để ứng phó với thiên tai. Từ đó, các địa phương cũng xây dựng bài bản phương án phòng chống thiên tai, tạo được sự chủ động, thống nhất trong toàn tỉnh. Mô hình chính quyền địa phương 2 cấp giúp công tác chỉ đạo phòng chống thiên tai từ tỉnh xuống xã nhanh hơn. Bên cạnh đó, các đội xung kích của các địa phương đã hoạt động rất hiệu quả; phương án 4 tại chỗ được các địa phương quán triệt thực hiện tốt.

Với sự chủ động của Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh cùng chính quyền các địa phương và các lực lượng chức năng, công tác phòng, chống thiên tai ở Nghệ An đang được triển khai theo hướng ngày càng sát thực tế. Chủ động từ sớm, chuẩn bị từ cơ sở, sẵn sàng lực lượng và phương tiện sẽ góp phần hạn chế thấp nhất thiệt hại, bảo vệ an toàn tính mạng, tài sản của Nhân dân, đồng thời duy trì hoạt động sản xuất, kinh doanh và đời sống dân sinh trong mùa mưa lũ.