Tin Khu Vực
CôngThương - Khủng hoảng dự án
Dự kiến đến hết năm 2011 sẽ có khoảng 7 dự án xi măng đưa vào hoạt động, khiến lượng cung xi măng ra thị trường tăng đáng kể (khoảng 5-7 triệu tấn/năm). Tính chung giai đoạn 2010 – 2020, sẽ có 54 dự án xi măng đi vào vận hành với tổng công suất thiết kế tăng thêm 68 triệu tấn so với hiện nay, đưa tổng công suất thiết kế lũy kế toàn ngành năm 2020 lên 129,5 triệu tấn.
Thế nhưng, do nhiều nguyên nhân khác nhau, không ít dự án đang triển khai gặp rất nhiều khó khăn. Dự án Nhà máy xi măng Hợp Sơn (tổng mức đầu tư 548 tỷ đồng) sau khi hoàn thành công tác rà phá bom mìn và vật liệu nổ, giải phóng mặt bằng đã phải tạm thời dừng lại, do nhà đầu tư chính gặp khó khăn về vốn. Cũng rơi vào hoàn cảnh tương tự là Dự án xi măng trắng của Công ty Cổ phần Long Việt (công suất 300.000 tấn/năm). Một số dự án khác đang triển khai chậm hơn nhiều so với tiến độ như: Dự án Nhà máy xi măng Tân Thắng (công suất 2 triệu tấn/năm) khởi công xây dựng giữa năm 2010, nhưng hiện chủ đầu tư vẫn đang tiến hành công tác đền bù và cùng với các sở, ngành, địa phương giải quyết các thủ tục để bổ sung vào quy hoạch ngành; Dự án xi măng Hoàng Mai 2, chủ đầu tư đang cân nhắc thời gian thích hợp để đầu tư. Một dự án lớn khác là Nhà máy xi măng Đô Lương (Nghệ An), công suất 900.000 tấn/năm; sau nhiều năm rục rịch triển khai nay đã có dấu hiệu “khai tử”. Các cổ đông sáng lập: Tổng công ty Đầu tư phát triển nhà và Đô thị (HUD) chiếm 59,93% vốn điều lệ; Tổng công ty Lắp máy Việt Nam (LILAMA) chiếm 35,13%; Tổng công ty Xây dựng số 1 chiếm 4,93%) đã chính thức xin rút khỏi dự án.
Đối với những dự án đã đi vào hoạt động, do nguồn cung nhiều nên dẫn đến thừa xi măng. Nước ta hiện có khoảng trên 100 nhà máy xi măng, công suất hoạt động có thể đạt 60 triệu tấn/ năm, trong khi nhu cầu hàng năm chỉ đạt trên 50 triệu tấn. Trong bối cảnh cung vượt cầu, ngành xi măng buộc phải chủ động tìm kiếm thị trường để giảm tối đa lượng dư thừa. Kết quả xuất khẩu 7 tháng đầu năm của các doanh nghiệp thành viên thuộc Tổng công ty Công nghiệp Xi măng Việt Nam (Vicem), dù đã tăng khá so với năm 2010, nhưng lượng hàng tồn kho hiện nay đã lên đến gần 1,4 triệu tấn, bao gồm cả xi măng và clinker.
Gánh nặng tài chính
Ông Lê Văn Chung, Chủ tịch HĐQT Vicem - cho biết, lợi nhuận của các doanh nghiệp trong ngành từ đầu năm khá thấp, nhiều đơn vị bị lỗ nặng. Trong 7 doanh nghiệp sản xuất xi măng lớn của Vicem: Hải Phòng, Hoàng Thạch, Bỉm Sơn, Bút Sơn, Hà Tiên, Hoàng Mai và Tam Điệp, đứng đầu danh sách lỗ là Bỉm Sơn và Hà Tiên. Riêng quý II/2011, Công ty Xi măng Bỉm Sơn đã lỗ gần 22 tỷ đồng, Hà Tiên lỗ 7 tỷ đồng, do chi phí tài chính tăng. Những tháng cuối năm dự báo sẽ vô cùng khó khăn do áp lực trả nợ vốn vay năm 2011. Thậm chí, nếu dùng 100% lợi nhuận sau thuế để trả nợ thì nguồn trả nợ của các đơn vị thành viên vẫn thiếu khoảng hơn 1.000 tỷ đồng.
Bên cạnh đó, báo cáo của Bộ Xây dựng cũng cho thấy, trong 16 dự án xi măng được Chính phủ bảo lãnh, có 4 dự án đang gặp khó khăn về khả năng trả nợ, gồm các nhà máy: Hoàng Mai, Tam Điệp, Thái Nguyên và Đồng Bành. Tổng giá trị vốn vay nước ngoài được Chính phủ bảo lãnh cho các dự án là 1,675 tỷ USD. Tổng dư nợ của 16 dự án ximăng trên tính đến tháng 7/2011 là 988,62 triệu USD.
Trước tình hình hiện nay, Bộ Xây dựng đang trình Thủ tướng Chính phủ xem xét phê duyệt Quy hoạch phát triển công nghiệp xi măng Việt Nam giai đoạn 2011 - 2020 và định hướng đến năm 2030. Theo đó, vẫn giữ nguyên quan điểm không đầu tư mới các nhà máy xi măng lò đứng và các trạm nghiền độc lập không gắn với cơ sở sản xuất clinker trong nước. Yêu cầu UBND các tỉnh trước khi cấp phép đầu tư dự án xi măng cần lấy ý kiến của Bộ Xây dựng về sự phù hợp quy hoạch phát triển xi măng. Về phía doanh nghiệp, ngoài rà soát, cắt giảm tối đa chi phí, cần đặt mục tiêu duy trì ổn định lượng tiêu thụ, đồng thời tập trung xuất khẩu với kế hoạch dự kiến 350.000 tấn.