Là một trong những ngành công nghiệp nền tảng của nền kinh tế nhưng cũng nằm trong nhóm phát thải carbon lớn trên thế giới, hiện các doanh nghiệp Thép Việt Nam đang đẩy mạnh chuyển đổi xanh để đáp ứng các yêu cầu về giảm phát thải mà thị trường quốc tế đưa ra.
Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Nghiêm Xuân Đa – Tổng giám đốc Tổng công ty Thép Việt Nam kiêm Chủ tịch Hiệp hội thép cho rằng, giảm phát thải và nâng cao năng lực cạnh tranh không phải là hai mục tiêu đối lập mà cần được thực hiện song hành thông qua đổi mới công nghệ, phát triển năng lượng xanh, chuyển đổi số và xây dựng cơ chế hỗ trợ đồng bộ. Ông cũng chia sẻ những giải pháp trọng tâm nhằm thúc đẩy quá trình xanh hóa ngành thép, hướng tới phát triển bền vững trong giai đoạn mới.
- Thưa ông, theo ông đâu là giải pháp mang tính đột phá để ngành thép Việt Nam vừa giảm phát thải, vừa duy trì và nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh hiện nay?
Ông Nghiêm Xuân Đa: Tôi cho rằng, bài toán vừa giảm phát thải vừa nâng cao năng lực cạnh tranh là một bài toán rất khó. Chắc chắn sẽ không có một giải pháp đơn lẻ nào có thể đồng thời đạt được cả hai mục tiêu đó trong ngắn hạn.
Theo quan điểm của chúng tôi, yếu tố mang tính đột phá nằm ở việc xây dựng một hệ sinh thái toàn diện cho ngành thép. Để đạt được mục tiêu này cần tập trung vào một số trụ cột chính.
Thứ nhất là áp dụng công nghệ xanh. Các doanh nghiệp cần tiếp tục đầu tư đổi mới, hiện đại hóa dây chuyền sản xuất; nâng cao hiệu suất sử dụng năng lượng; đẩy mạnh tự động hóa và ứng dụng trí tuệ nhân tạo nhằm tối ưu hóa toàn bộ quá trình sản xuất.
Thứ hai là phát triển nguyên liệu và năng lượng xanh. Cần thúc đẩy sử dụng nguyên liệu tái chế, phát triển mô hình kinh tế tuần hoàn, mở rộng khả năng sử dụng năng lượng tái tạo và chuẩn bị đầy đủ nguồn năng lượng sạch cho sản xuất trong tương lai. Đặc biệt, cần nghiên cứu và phát triển việc sử dụng hydro như một nguồn năng lượng quan trọng cho ngành thép.
Thứ ba là xây dựng cơ chế hỗ trợ mạnh mẽ từ Chính phủ. Đây là yếu tố hết sức quan trọng để tạo động lực cho doanh nghiệp đầu tư dài hạn. Các chính sách hỗ trợ về tài chính, tín dụng xanh, phát triển thị trường carbon, ưu đãi đầu tư công nghệ sạch cũng như xây dựng hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn đồng bộ, minh bạch và ổn định sẽ đóng vai trò quyết định.
Cuối cùng là thúc đẩy chuyển đổi số. Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), các nền tảng quản trị thông minh và từng bước xây dựng nhà máy thông minh sẽ giúp doanh nghiệp tối ưu hóa quy trình sản xuất, giảm chi phí và giảm phát thải khí nhà kính.
Theo chúng tôi, áp lực giảm phát thải không chỉ là thách thức mà về dài hạn còn là động lực quan trọng để các doanh nghiệp thép nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững trong tương lai.
- Khái niệm "thép xanh" hiện đang được nhắc đến rất nhiều trong chiến lược phát triển của ngành thép toàn cầu. Từ góc độ doanh nghiệp sản xuất thép, ông có thể chia sẻ rõ hơn về những giải pháp để thích ứng với xu hướng sản xuất xanh và tăng trưởng bền vững?
Ông Nghiêm Xuân Đa: Hiện nay, trên thế giới có nhiều cách tiếp cận và định nghĩa khác nhau về thép xanh. Tuy nhiên, theo cách hiểu phổ biến nhất, thép xanh là thép được sản xuất bằng công nghệ có mức phát thải thấp hoặc phát thải rất thấp.
Chúng tôi xác định rằng, thép xanh không còn đơn thuần là một xu hướng mà đã trở thành yêu cầu tất yếu đối với ngành thép trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng và chuyển đổi xanh trên phạm vi toàn cầu.
Chuyển đổi năng lượng xanh và sử dụng năng lượng hiệu quả đang được Công ty CP VINAUSTEEL đẩy mạnh nhằm hướng tới sản phẩm xanh, phát thải thấp và thân thiện với môi trường.
Đối với Tổng công ty Thép Việt Nam, quá trình chuyển đổi xanh đang được triển khai đồng bộ thông qua nhiều giải pháp. Trong đó có đổi mới công nghệ sản xuất, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, đẩy mạnh mô hình kinh tế tuần hoàn, tăng cường tái chế nguyên liệu và thúc đẩy chuyển đổi số trong công tác quản trị sản xuất.
Chúng tôi tin rằng, sản xuất xanh không chỉ là trách nhiệm đối với môi trường mà còn là điều kiện cần thiết để nâng cao năng lực cạnh tranh, tạo ra giá trị bền vững cho doanh nghiệp, khách hàng cũng như toàn xã hội.
- Bám sát cam kết của Việt Nam tại COP26, Tổng công ty Thép Việt Nam đã triển khai công tác truyền thông, đào tạo và tập huấn như thế nào để các đơn vị thành viên nắm rõ quy định và thực hiện tốt các yêu cầu về bảo vệ môi trường, thưa ông?
Ông Nghiêm Xuân Đa: Bám sát cam kết của Chính phủ Việt Nam tại COP26, Tổng công ty Thép Việt Nam xác định con người là yếu tố trung tâm, đồng thời là động lực quan trọng trong quá trình chuyển đổi xanh.
Vì vậy, bên cạnh việc đầu tư đổi mới công nghệ, Tổng công ty đặc biệt chú trọng công tác truyền thông, đào tạo và nâng cao năng lực cho các đơn vị thành viên.
Toàn bộ công đoạn mạ và sơn của Công ty Cổ phần Tôn mạ Vnsteel Thăng Long được thực hiện trên các dây chuyền sử dụng nhiên liệu sạch CNG và LNG, giúp giảm đáng kể lượng phát thải so với các nhiên liệu truyền thống, đồng thời nâng cao chất lượng môi trường sản xuất.
Trong thời gian qua, Tổng công ty đã xây dựng và ban hành hệ thống tài liệu hướng dẫn; tổ chức nhiều chương trình tập huấn nhằm phổ biến kiến thức, quy định pháp luật về bảo vệ môi trường, đồng thời cập nhật các yêu cầu mới liên quan đến kiểm kê khí nhà kính, quản lý phát thải và phát triển bền vững trong ngành thép.
Với hệ thống hơn 30 đơn vị sản xuất, kinh doanh thép, chúng tôi cũng tăng cường trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm giữa các đơn vị thành viên trong hệ thống cũng như với các doanh nghiệp ngoài hệ thống. Qua đó giúp các doanh nghiệp chủ động lựa chọn và áp dụng những giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế của từng đơn vị.
- Xin cảm ơn ông!
Theo ông Nghiêm Xuân Đa: Cách tiếp cận của Tổng công ty là từng bước nâng cao năng lực nội tại, tăng cường nhận thức và trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, công nhân viên, người lao động. Đây là nền tảng để bảo đảm tuân thủ các quy định về môi trường và cùng hướng tới mục tiêu phát triển bền vững.
