Ngành Công Thương Gia Lai quyết tâm bứt phá 6 tháng cuối năm

6 tháng đầu năm 2026, ngành Công Thương Gia Lai tiếp tục giữ vai trò là một trong những động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế tỉnh. Tuy nhiên, để hoàn thành mục tiêu GRDP khoảng 10,2% cả năm như kịch bản tăng trưởng kỳ vọng của tỉnh, vẫn còn nhiều “điểm nghẽn” cần tháo gỡ.

Phóng viên Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với ông Dương Minh Đức, Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Gia Lai về kết quả đạt được, những khó khăn hiện nay và các giải pháp trọng tâm trong thời gian tới.

Nhận diện “điểm nghẽn” để tăng tốc

- Thưa ông, 6 tháng đầu năm 2026, ngành Công Thương Gia Lai đã tạo được những dấu ấn nào trong bức tranh tăng trưởng chung của tỉnh?

Ông Dương Minh Đức: Điều đáng ghi nhận nhất là ngành Công Thương Gia Lai tiếp tục duy trì được đà tăng trưởng và khẳng định vai trò động lực đối với kinh tế của tỉnh.

Trong mức tăng GRDP 8,21% của tỉnh, giá trị tăng thêm ngành công nghiệp tăng 11,74%, đóng góp khoảng 2,65 điểm phần trăm. Chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) tăng 9,52%; đáng chú ý, sản xuất và phân phối điện tăng 14,34%, công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 8,55%.

Nhưng theo tôi, điều quan trọng không chỉ nằm ở những con số tăng trưởng hiện tại mà là năng lực sản xuất mới đang tiếp tục được hình thành.

Riêng quý II đã có 30 dự án sản xuất công nghiệp với tổng vốn khoảng 15.380 tỷ đồng đi vào hoạt động. Lũy kế 6 tháng có 60 dự án đi vào hoạt động; nếu tính cả những dự án tạo thêm giá trị sản xuất mới trong kỳ thì có 110 dự án, tổng vốn đầu tư khoảng 24.528 tỷ đồng, tăng 79% so với cùng kỳ năm 2025. Đây chính là dư địa để tạo thêm tăng trưởng trong những tháng còn lại của năm.

Hạ tầng công nghiệp cũng có chuyển biến rõ nét. Toàn tỉnh hiện có 74/99 cụm công nghiệp được quyết định thành lập, 48 cụm đã đi vào hoạt động, thu hút khoảng 490 dự án với tổng vốn đăng ký trên 24.400 tỷ đồng. Tỷ lệ lấp đầy bình quân tại các cụm đang hoạt động đạt khoảng 82%

Thương mại, xuất khẩu tiếp tục giữ nhịp. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng đạt hơn 108.108 tỷ đồng, tăng 12,5%; kim ngạch xuất khẩu đạt hơn 2,146 tỷ USD, tăng 6,7%.

Những con số đó cho thấy ngành đang đi đúng hướng. Tuy nhiên, chúng tôi không nhìn kết quả theo hướng “đạt mức tăng là hài lòng”. So với kịch bản kỳ vọng của tỉnh, với IIP phấn đấu tăng khoảng 10,7%, giá trị tăng thêm công nghiệp khoảng 15%, thì chúng ta đang đúng hướng nhưng chưa đủ tốc độ.

Đó cũng là áp lực lớn nhất đặt ra cho ngành Công Thương trong 6 tháng cuối năm.

- Nghĩa là dư địa tăng trưởng còn khá lớn nhưng chưa được chuyển hóa hết thành kết quả thực tế. Theo ông, nút thắt nằm ở đâu?

Ông Dương Minh Đức: Tôi cho rằng, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay không phải là thiếu tiềm năng, thiếu dự án hay thiếu chủ trương, mà là tốc độ biến dự án thành năng lực sản xuất thực tế còn chậm.

Chúng ta có dự án, có vùng nguyên liệu, có tiềm năng năng lượng, nhưng nếu dự án chậm triển khai, nhà máy hoàn thành mà chưa vận hành hoặc vận hành chưa hết công suất thì những lợi thế đó chưa thể chuyển hóa thành tăng trưởng.

Trong công nghiệp, tăng trưởng hiện vẫn phụ thuộc khá lớn vào ngành điện. Trong khi đó, công nghiệp chế biến, chế tạo - lĩnh vực có khả năng tạo giá trị gia tăng và sức lan tỏa lớn - chưa có sự bứt phá tương xứng. Một số ngành như dệt may, vật liệu xây dựng, dược phẩm, chế biến mía, sắn vẫn khó khăn về nguyên liệu, đơn hàng, lao động và thị trường.

Với các cụm công nghiệp, bài toán lớn là giải phóng mặt bằng và hạ tầng. Chi phí bồi thường, đầu tư hạ tầng tăng, trong khi một số thủ tục về đất đai, môi trường, quy hoạch chi tiết và kết nối giao thông còn kéo dài. Nếu những vấn đề này không được xử lý nhanh thì rất khó thu hút nhà đầu tư thứ cấp.

Năng lượng cũng có những điểm nghẽn riêng. Có dự án đã cơ bản hoàn thành nhưng vẫn phải chờ hoàn tất thủ tục kỹ thuật, đấu nối, đo đạc chất lượng điện năng hoặc thỏa thuận truyền tải mới có thể vận hành thương mại.

Với xuất khẩu, thách thức không chỉ là tìm đơn hàng. Chi phí logistics còn cao, hạ tầng kho lạnh, kho ngoại quan, trung tâm logistics chưa đáp ứng nhu cầu. Trong khi đó, các thị trường xuất khẩu ngày càng đặt ra tiêu chuẩn khắt khe hơn về truy xuất nguồn gốc, chống phá rừng, phát thải carbon, môi trường và trách nhiệm xã hội.

Có thể nói, thị trường ngày càng khó tính và cuộc chơi cũng đã thay đổi. Doanh nghiệp muốn giữ thị trường thì buộc phải thay đổi công nghệ, quản trị và cách tổ chức sản xuất.

- Khi đã nhận diện được những “nút thắt” như vậy, Sở Công Thương đang làm gì để doanh nghiệp không phải tự xoay xở với khó khăn?

Ông Dương Minh Đức: Quan điểm của chúng tôi rất rõ: doanh nghiệp là chủ thể trực tiếp tạo ra tăng trưởng, vì vậy cơ quan quản lý không thể chỉ chờ doanh nghiệp gửi kiến nghị rồi mới xử lý.

Từ đầu quý II/2026, Sở đã thành lập 3 Tổ công tác phụ trách riêng các lĩnh vực công nghiệp, thương mại và năng lượng. Các tổ trực tiếp làm việc với doanh nghiệp, chủ đầu tư, rà từng dự án để xác định đang vướng ở đâu: đất đai, xây dựng, môi trường, điện, lao động hay thị trường.

Vấn đề thuộc thẩm quyền thì phải xử lý nhanh; vấn đề vượt thẩm quyền phải tổng hợp, báo cáo UBND tỉnh hoặc kiến nghị Trung ương tháo gỡ. Mục tiêu cuối cùng là rút ngắn thời gian để dự án đi vào hoạt động và tạo ra sản phẩm thực tế.

Trong thương mại, cách đồng hành cũng phải cụ thể. Khi nông sản vào vụ, Sở kết nối doanh nghiệp phân phối, siêu thị, chuỗi bán lẻ và logistics để hỗ trợ đầu ra. Riêng dưa hấu, hoạt động kết nối đã góp phần hỗ trợ tiêu thụ khoảng 109.360 tấn; đồng thời hỗ trợ thông tin thị trường cho bí xanh, khoai lang, ớt, sầu riêng và nhiều sản phẩm khác.

Chúng tôi cũng muốn mở thêm những “cánh cửa” mới cho doanh nghiệp thông qua thương mại điện tử. Các phiên livestream bán hàng đã ghi nhận gần 1.000 đơn hàng, doanh số hơn 200 triệu đồng. Chương trình thương mại điện tử xuyên biên giới “Made in Gia Lai - Ready for the World” phối hợp với Amazon Global Selling thu hút hơn 120 doanh nghiệp và chuyên gia tham gia.

Nhưng điều tôi quan tâm nhất không phải chúng ta tổ chức được bao nhiêu hội nghị hay ban hành bao nhiêu văn bản. Hiệu quả đồng hành phải được đo bằng dự án chạy nhanh hơn bao nhiêu, công suất tăng thế nào, doanh nghiệp có thêm bao nhiêu đơn hàng và giá trị gia tăng tạo ra được bao nhiêu.

Biến tiềm năng thành tăng trưởng

- Gia Lai đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP khoảng 10,2% trong năm 2026. Trong chặng nước rút, ngành Công Thương sẽ phải làm gì khác đi để tạo được mức đóng góp lớn hơn?

Ông Dương Minh Đức: Điều đầu tiên phải thay đổi là cách điều hành.

Trong 6 tháng cuối năm, chúng tôi sẽ không chỉ điều hành theo kế hoạch thông thường mà phải bám sát kịch bản tăng trưởng, theo dõi đến từng dự án, từng nhà máy, từng sản phẩm chủ lực. Đóng góp thực chất vào GRDP phải trở thành thước đo của kết quả điều hành.

Trọng tâm trước hết là đưa nhanh năng lực sản xuất mới vào nền kinh tế. Những dự án công nghiệp, năng lượng đã đủ điều kiện phải được hỗ trợ để vận hành đúng tiến độ. Chúng tôi xác định không để tình trạng dự án đã hoàn thành nhưng chậm sản xuất, có nhà máy nhưng chạy dưới công suất hoặc sản xuất ra nhưng chưa kết nối được thị trường.

Một động lực khác là công nghiệp chế biến, chế tạo. Gia Lai có lợi thế rất lớn về cà phê, hồ tiêu, sầu riêng, gỗ, rau quả, thủy sản, mía, sắn và chăn nuôi. Nếu chủ yếu bán nguyên liệu thì giá trị giữ lại cho địa phương còn hạn chế.

Do đó, bài toán không chỉ là “sản xuất nhiều hơn”, mà phải tạo ra giá trị cao hơn trên cùng một đơn vị nguyên liệu. Chúng tôi sẽ ưu tiên hỗ trợ chế biến sâu, đổi mới công nghệ, tận dụng phụ phẩm, phát triển kinh tế tuần hoàn và kết nối chặt hơn giữa vùng nguyên liệu với nhà máy chế biến.

Với năng lượng, phải giải quyết đồng bộ bài toán nguồn và lưới. Sở sẽ phối hợp với Bộ Công Thương, EVN, các đơn vị truyền tải và địa phương tháo gỡ vướng mắc về đất đai, giải phóng mặt bằng, đấu nối, truyền tải, phấn đấu đưa 3 dự án nguồn điện với tổng công suất khoảng 262,5 MW vào vận hành theo kế hoạch.

Song song đó là kích cầu thương mại nội địa, tận dụng sức mua từ du lịch, lễ hội và tiêu dùng cuối năm; phát triển thương mại điện tử, hệ thống phân phối và mở rộng thị trường xuất khẩu.

Mục tiêu của ngành là bám sát mức tăng IIP khoảng 10,7%, giá trị tăng thêm công nghiệp khoảng 15%, qua đó đóng góp cao nhất có thể vào mục tiêu tăng trưởng GRDP 10,2% của tỉnh.

- Ông vừa nhắc đến việc phải tạo giá trị cao hơn thay vì chỉ tăng sản lượng. Đây có phải là hướng đi dài hạn để công nghiệp Gia Lai tạo được sự bứt phá?

Ông Dương Minh Đức: Đúng vậy. Tôi cho rằng, với lợi thế hiện có, Gia Lai cần chuyển mạnh từ tư duy khai thác tiềm năng sang tư duy gia tăng giá trị.

Ví dụ, với một tấn cà phê, hồ tiêu hay một sản phẩm nông nghiệp, vấn đề không chỉ là chúng ta sản xuất được bao nhiêu, mà là sau chế biến, xây dựng thương hiệu và đưa ra thị trường, bao nhiêu giá trị được giữ lại tại địa phương.

Đó là lý do công nghiệp chế biến sâu phải trở thành một trong những hướng đột phá. Doanh nghiệp cần được hỗ trợ đổi mới công nghệ, truy xuất nguồn gốc, đáp ứng tiêu chuẩn xanh, xây dựng thương hiệu và tiếp cận trực tiếp các thị trường có giá trị cao hơn.

Chuyển đổi số cũng phải nhìn theo cách đó. Chuyển đổi số không đơn giản là đưa một sản phẩm lên sàn thương mại điện tử. Quan trọng hơn là doanh nghiệp phải sử dụng công nghệ để quản trị tồn kho, đơn hàng, khách hàng, logistics và dữ liệu thị trường.

Trong xuất khẩu cũng vậy. Chúng tôi sẽ chuyển từ xúc tiến dàn trải sang đi theo từng thị trường, từng nhóm sản phẩm cụ thể. Bên cạnh các thị trường truyền thống, doanh nghiệp cần khai thác thêm dư địa tại ASEAN, Nam Á, Trung Đông, Nam Mỹ và châu Phi.

Mục tiêu cuối cùng là hình thành một chuỗi giá trị hoàn chỉnh hơn: từ vùng nguyên liệu đến chế biến, thương mại, logistics và thị trường xuất khẩu, để giá trị tạo ra từ các lợi thế của Gia Lai được giữ lại nhiều hơn cho doanh nghiệp, người dân và nền kinh tế địa phương.

- Trong hành trình đó, ông kỳ vọng điều gì ở cộng đồng doanh nghiệp và nhà đầu tư?

Ông Dương Minh Đức: Tôi cho rằng phải có sự đồng hành từ cả hai phía.

Về phía chính quyền, Gia Lai và ngành Công Thương xác định doanh nghiệp là trung tâm của quá trình phát triển. Chúng tôi cam kết tăng cường đối thoại, công khai, minh bạch và xử lý kịp thời các kiến nghị; những vấn đề vượt thẩm quyền sẽ chủ động tham mưu, kiến nghị để tháo gỡ.

Nhưng về phía cộng đồng doanh nghiệp, cũng cần một tinh thần chủ động hơn. Doanh nghiệp phải đổi mới công nghệ, quản trị, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh; nâng cao chất lượng sản phẩm, truy xuất nguồn gốc và trách nhiệm với môi trường. Nhà đầu tư khi đã lựa chọn Gia Lai cần triển khai dự án thực chất, đúng tiến độ và đúng cam kết.

Gia Lai có vùng nguyên liệu lớn, tiềm năng năng lượng tái tạo, cảng biển, cửa khẩu, quỹ đất công nghiệp và một không gian phát triển mới. Nhưng tiềm năng tự nó không tạo ra tăng trưởng.

Thông điệp mà chúng tôi muốn gửi đi là: “Chính quyền đồng hành, doanh nghiệp tiên phong, cùng chia sẻ trách nhiệm; chuyển tiềm năng thành dự án, chuyển dự án thành năng lực sản xuất và chuyển năng lực sản xuất thành tăng trưởng bền vững”.

Nếu làm được điều đó, tôi tin ngành Công Thương không chỉ hoàn thành ở mức cao nhất các mục tiêu năm 2026 mà còn tạo được nền tảng tăng trưởng bền vững hơn cho Gia Lai trong những năm tiếp theo.

Xin cảm ơn những chia sẻ của ông!

6 tháng đầu năm 2026, ngành Công Thương Gia Lai ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực với chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 9,52%, kim ngạch xuất khẩu vượt 2,1 tỷ USD.