Ngân hàng cấp tập tăng vốn vì Basel II

Mùa đại hội cổ đông (ĐHCĐ) của các ngân hàng thương mại (NHTM) đang đến chặng nước rút, một trong những vấn đề “nóng” ở các đại hội chính là tăng vốn điều lệ. Tuy nhiên, nhìn từ góc độ cổ đông và các chuyên gia kinh tế, vấn đề này không đơn giản và cách được nhiều ngân hàng thực hiện vẫn là không chia cổ tức mà dành nguồn lợi nhuận để tăng vốn điều lệ.
Nhiều ngân hàng dành nguồn lợi nhuận để tăng vốn điều lệ. Ảnh: Hà Ninh

Lợi nhuận dành để tăng vốn

Tăng vốn điều lệ được xem là “điều kiện cần và đủ” cho các ngân hàng trong việc thực hiện chuẩn Basel II, ngoài ra cũng giúp nâng cao năng lực tài chính, ứng phó với biến động thị trường. Hệ số an toàn vốn tối thiểu (CAR) theo tiêu chuẩn Basel II được Ngân hàng Nhà nước (NHNN) thực hiện thí điểm với 10 NHTM vào đầu năm nay đã đặt nhiều nhà băng vào tình thế buộc phải tăng vốn điều lệ để đáp ứng yêu cầu. Đơn cử như VPBank, mặc dù ghi nhận lợi nhuận trong năm 2015 tăng mạnh nhưng hội đồng quản trị ngân hàng này lại đề xuất không chia cổ tức bằng tiền mà chỉ chia cổ tức bằng cổ phần phổ thông với tỷ lệ 13,07%. SHB cũng đề xuất phương án tăng vốn điều lệ thêm 711 tỷ đồng từ nguồn phân phối cổ tức năm 2015. Một loạt các ngân hàng khác OCB, MB… cũng dự kiến sẽ tăng vốn điều lệ trong năm nay với mức tăng từ vài trăm đến cả nghìn tỷ đồng.

Trước đó, cổ đông của Vietcombank đã thông qua kế hoạch nâng vốn điều lệ từ 26.650 tỷ đồng hiện tại lên gần 40 nghìn tỷ đồng trong năm nay bằng cách phát hành cổ phiếu thưởng 35% cho các cổ đông hiện hữu và phát hành cổ phiếu riêng lẻ cho nhà đầu tư nước ngoài với tỷ lệ tối đa 10%. Gần đây nhất, VietinBank với lợi nhuận trước thuế lên đến 7.345 tỷ đồng nhưng tại ĐHCĐ thường niên 2016, ông Lê Đức Thọ - Tổng Giám đốc VietinBank - cho biết: “Năm 2015 không chia cổ tức nhằm bổ sung nguồn vốn tự có, nâng cao năng lực tài chính, đáp ứng nhu cầu tăng trưởng phù hợp với chiến lược phát triển của VietinBank, đồng thời đảm bảo tuân thủ các giới hạn về an toàn vốn theo quy định của NHNN và thông lệ quốc tế”.

Chặng đường gian nan

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, TS. Nguyễn Trí Hiếu - Chuyên gia tài chính, ngân hàng - cho rằng, tăng vốn điều lệ là hết sức cần thiết để tăng sức bền về khả năng tài chính. Các quy định chặt chẽ từ Basel I, II, III đều xoay quanh vấn đề vốn - đây là vấn đề sống còn đối với ngân hàng, nhất là sắp tới đây cần phải tăng vốn nhiều hơn nữa để đáp ứng thông lệ quốc tế và giải quyết những vấn đề nợ xấu, tái cơ cấu… Tuy nhiên, thời điểm này, tăng vốn trong hệ thống ngân hàng là vô cùng gian nan. Ông Hiếu nhận định và phân tích: Các cổ đông, nhà đầu tư hiện không còn mặn mà như trước đây vì kinh doanh ngân hàng bây giờ khó khăn và giá cổ phiếu thấp. Bên cạnh đó, mấy năm trở lại đây, lợi nhuận ngân hàng rất bất ổn, không chia cổ tức hoặc nếu chia thì tỷ lệ rất thấp nên thay vì mua cổ phiếu thì nhiều nhà đầu tư chọn cách gửi tiết kiệm để thu lãi.

Để việc tăng vốn được “xuôi chèo mát mái”, các ngân hàng cần phải tạo niềm tin cho nhà đầu tư thông qua việc “dọn dẹp” và làm sạch nợ xấu, quản trị phải đúng tiêu chuẩn thế giới, các hoạt động tín dụng phải hết sức minh bạch, công khai. “Tôi cho rằng, các ngân hàng nên chuẩn bị kịch bản có thể tăng vốn trong cả năm nay và năm sau hoặc đặt ra lộ trình tăng vốn 3 năm tới. Còn nếu dựa vào tình hình hiện tại trong vòng 8 tháng tới để tăng vốn điều lệ như kế hoạch đề ra trong năm nay là không khả thi” - TS. Nguyễn Trí Hiếu nhấn mạnh.

Từ tháng 2/2016, 10 ngân hàng gồm: BIDV, VietinBank, Vietcombank, Techcombank, ACB, VPBank, MB, Maritime Bank, Sacombank và VIB chính thức thí điểm thực hiện phương pháp quản trị vốn và rủi ro theo tiêu chuẩn Basel II. Đến năm 2018, cả 10 ngân hàng trên sẽ hoàn thành việc thí điểm này, sau đó sẽ mở rộng áp dụng Basel II với các NHTM khác.
Duy Minh