Ngân hàng ‘bắt mạch’ bài toán tài chính ngành năng lượng

Từ điểm bán xăng dầu đến bài toán quản trị dòng tiền

Theo số liệu của Ngân hàng Nhà nước, trong 7 tháng đầu năm 2025, giao dịch qua mã QR tăng 66,73% về số lượng và 159% về giá trị so với cùng kỳ. Thanh toán số ngày càng trở thành một phần quen thuộc trong hành vi tiêu dùng, kéo theo yêu cầu thay đổi phương thức vận hành tại nhiều lĩnh vực bán lẻ, trong đó có kinh doanh xăng dầu.

Tại các cửa hàng xăng dầu, hiện khách hàng có thể thanh toán bằng thẻ, mã QR, ví điện tử thay vì chỉ sử dụng tiền mặt như trước đây. Chị Ngọc Mai (phường Cầu Giấy, Hà Nội) cho hay, trước đây mỗi lần đổ xăng thường phải chuẩn bị tiền mặt, nhưng hiện có thể thanh toán bằng mã QR hoặc thẻ ngay tại cửa hàng. “Giờ mỗi lần đi đổ xăng tôi không phải mang theo tiền mặt, thao tác cũng nhanh, nhất là khi đang vội. Sau khi thanh toán có thông báo giao dịch, mình cũng dễ kiểm tra lại số tiền đã chi”, chị Ngọc Mai chia sẻ.

Tuy nhiên, số hóa tại điểm bán không chỉ dừng ở việc bổ sung thêm một phương thức thanh toán. Doanh nghiệp xăng dầu còn chịu áp lực từ các yêu cầu về tuân thủ. Bộ Công Thương đã đề nghị các thương nhân đầu mối, thương nhân phân phối và tổng đại lý đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản lý kinh doanh xăng dầu. Việc lập hóa đơn điện tử theo từng lần bán hàng và kết nối dữ liệu với cơ quan thuế cũng trở thành yêu cầu quan trọng đối với hoạt động của cửa hàng.

Thực tế vận hành cho thấy, mỗi điểm bán có thể phát sinh lượng lớn giao dịch qua nhiều ca làm việc, với doanh thu đến từ tiền mặt, chuyển khoản, thẻ, mã QR hoặc công nợ. Khi dữ liệu bán hàng, thanh toán và tài khoản ngân hàng chưa được kết nối, nhân viên vẫn phải kiểm tra giao dịch, tổng hợp doanh thu và đối soát thủ công. Điều này vừa làm tăng nguy cơ nhầm lẫn, vừa kéo dài thời gian xử lý.

Bài toán đặt ra vì vậy không đơn thuần là chuyển từ tiền mặt sang thanh toán điện tử, mà là xây dựng một quy trình liền mạch từ tiếp nhận thanh toán, xác nhận giao dịch, nhận diện khoản thu đến đối soát và tập trung dòng tiền.

Đây cũng là điểm mà các ngân hàng đang mở rộng phạm vi đồng hành với doanh nghiệp ngành năng lượng. Nếu trước đây nhu cầu chủ yếu xoay quanh vốn lưu động, bảo lãnh hoặc tài trợ hàng tồn kho, thì nay các giải pháp thanh toán, thu hộ và quản trị dòng tiền ngày càng tác động trực tiếp đến hiệu quả vận hành của từng điểm bán.

Nắm bắt nhu cầu này, mới đây, Ngân hàng TMCP Đại chúng Việt Nam (PVcomBank) triển khai bộ giải pháp thanh toán và thu hộ dành cho doanh nghiệp năng lượng, trước mắt tập trung vào chuỗi phân phối xăng dầu. Tại các cửa hàng, thiết bị thanh toán có mã QR giúp khách hàng chủ động thanh toán; trong khi loa thông báo biến động số dư hỗ trợ nhân viên xác nhận tiền về kịp thời, hạn chế việc phải kiểm tra thủ công trên điện thoại.

Với những điểm bán cần tiếp nhận nhiều phương thức thanh toán, Smart POS tích hợp thẻ NAPAS, Visa, Mastercard, Apple Pay, Samsung Pay và mã QR trên cùng thiết bị. Dịch vụ thu hộ tiền mặt cũng góp phần giảm áp lực kiểm đếm, vận chuyển và lưu giữ tiền tại cửa hàng, nhất là với các hệ thống có nhiều điểm bán phân tán.

Một cấu phần khác trong hệ sinh thái giải pháp là PV-Link, được thiết kế cho doanh nghiệp có nhiều đơn vị thành viên hoặc địa điểm kinh doanh. Thông qua tài khoản trung tâm, tiền từ các tài khoản thành viên có thể được tự động điều chuyển về tài khoản chính. Tài khoản định danh kết hợp mã QR và thông báo báo có giúp doanh nghiệp nhận diện từng khoản thu, hỗ trợ đối soát và gạch nợ thuận tiện hơn.

Khi các công cụ được kết nối, nhân viên cửa hàng có thể xác nhận thanh toán nhanh hơn; bộ phận kế toán giảm khối lượng tổng hợp, đối chiếu; doanh nghiệp theo dõi dòng tiền tập trung và cập nhật tình hình kinh doanh tại từng điểm bán. Dữ liệu giao dịch được ghi nhận đầy đủ cũng hỗ trợ nhà quản lý trong quá trình đưa ra quyết định.

Thay đổi thói quen thanh toán

Không chỉ tập trung vào vận hành tại cửa hàng, các ngân hàng đang mở rộng giải pháp theo hướng gắn dịch vụ tài chính với hệ sinh thái năng lượng và nhu cầu chi tiêu của khách hàng.

Trước đó, ngày 12/8, Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) phối hợp với Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) và Tổ chức thẻ Visa chính thức ra mắt Bộ thẻ đồng thương hiệu Petrolimex - BIDV - Visa dành cho khách hàng cá nhân và doanh nghiệp.

Bộ thẻ gồm các dòng thẻ ghi nợ và thẻ tín dụng, hướng tới nhu cầu thanh toán, quản lý tài chính và tối ưu chi tiêu của từng nhóm khách hàng. Chủ thẻ được hưởng đồng thời các ưu đãi từ BIDV, Visa và hệ sinh thái Petrolimex. Với thẻ tín dụng, khách hàng được hưởng thời gian miễn lãi tối đa 45 ngày khi thanh toán đầy đủ dư nợ đúng hạn.

Đối với khách hàng cá nhân, chủ thẻ cá nhân được tích điểm 1% giá trị giao dịch khi mua xăng dầu tại Petrolimex và 2% đối với giao dịch mua sắm trực tuyến bằng thẻ tín dụng, với tổng giá trị tích điểm lên đến 250.000 Petrolimex ID mỗi tháng, tương đương 250.000 đồng/tháng. 

Với khách hàng doanh nghiệp, bộ thẻ hướng đến việc quản lý chi phí nhiên liệu và vận hành, phù hợp với các doanh nghiệp vận tải, logistics, xây dựng, sản xuất, dịch vụ và các đơn vị sở hữu đội xe. Các tiện ích thanh toán tập trung, quản lý hạn mức chi tiêu theo từng phương tiện hoặc lái xe, theo dõi giao dịch mua nhiên liệu theo thời gian thực, thanh toán công nợ, tra cứu và lưu trữ hóa đơn điện tử được thiết kế nhằm hỗ trợ doanh nghiệp quản trị chi phí và dòng tiền.

Chủ thẻ tín dụng doanh nghiệp được tích điểm 1,5% khi mua xăng dầu tại Petrolimex và 2% đối với chi tiêu tại nhà hàng, khách sạn bằng thẻ tín dụng. Khách hàng được miễn phí thường niên năm đầu tiên; miễn phí thường niên các năm tiếp theo nếu đạt doanh số giao dịch từ 50 triệu đồng/năm trở lên. Petrolimex cũng dành ưu đãi miễn phí thường niên năm thứ 2 và thứ 3 đối với chủ thẻ doanh nghiệp có doanh số giao dịch từ 5 triệu đồng/năm.

Anh Trần Văn Hưng (tài xế taxi công nghệ) cho biết, chi phí đổ xăng hàng tháng của anh khoảng 5 triệu đồng/tháng, khi sử dụng thẻ tín dụng đồng thương hiệu Petrolimex - BIDV - Visa khoản chi này có thể được hưởng thời gian miễn lãi lên tới 45 ngày, giúp anh chủ động hơn trong việc cân đối dòng tiền.

Số hóa thanh toán tại hệ thống xăng dầu đã bước đầu mang lại những kết quả rõ nét, góp phần thay đổi thói quen thanh toán của khách hàng và giảm chi phí vận hành cho các doanh nghiệp. Ông Đàm Thế Thái, Phó Tổng Giám đốc Ngân hàng TMCP Phát triển Thành phố Hồ Chí Minh (HDBank) chia sẻ, từ khi ra mắt ngày 16/9/2022, siêu thẻ HDBank Petrolimex 4in1 tích hợp 3 nguồn tiền gồm thẻ tín dụng, ghi nợ, trả trước trong một thẻ; mở thẻ 100% online trong 1 phút và hỗ trợ thanh toán không tiếp xúc qua Apple Pay, Google Pay.

Theo ông Đàm Thế Thái, chính sách nhân 3 điểm thưởng cho giao dịch xăng dầu, có thể quy đổi thành vé máy bay hoặc ưu đãi từ hơn 1.200 thương hiệu, đã giúp thay đổi thói quen thanh toán xăng dầu của hơn 2 triệu khách hàng, đưa doanh số thanh toán không tiền mặt tại hệ thống Petrolimex lên hơn 45 nghìn tỷ đồng và giảm hơn 60% lượng giấy sử dụng nhờ hóa đơn điện tử.

Từ thanh toán tại cây xăng đến thu hộ, đối soát, tập trung dòng tiền và quản lý chi phí nhiên liệu, các giải pháp tài chính đang được thiết kế ngày càng sát với hoạt động thực tế của doanh nghiệp năng lượng. Số hóa vận hành vì thế không chỉ là thay đổi phương thức thanh toán, mà còn là quá trình kết nối dữ liệu bán hàng, giao dịch và dòng tiền trên một hệ thống thống nhất.

Sự tham gia sâu hơn của ngân hàng đang tạo thêm nền tảng để các cửa hàng xăng dầu và doanh nghiệp năng lượng vận hành minh bạch, giảm nguồn lực xử lý thủ công và nâng cao hiệu quả quản trị. Đây cũng là hướng tiếp cận giúp chuyển đổi số ngành năng lượng đi vào từng điểm bán, từng giao dịch và từng dòng tiền.