Ngăn chặn thông tin xấu độc trên không gian mạng trước bầu cử

Nhận diện âm mưu, thủ đoạn

Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết số 79 - NQ/TW về phát triển kinh tế Nhà nước và Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh: “Thách thức lớn nhất đối với văn hóa hôm nay không chỉ là thiếu nguồn lực, mà là nguy cơ xói mòn hệ giá trị, lệch chuẩn hành vi, thực dụng hóa, bạo lực ngôn từ, tin giả, tin thất thiệt và sự tấn công của những yếu tố độc hại trong không gian mạng”.

Trên thực tế, lợi dụng đặc thù lan truyền nhanh, khó kiểm soát của mạng xã hội, các thế lực thù địch triệt để khai thác những vấn đề nhạy cảm, gieo rắc thông tin độc hại trên không gian mạng, đặc biệt trước những sự kiện lớn của đất nước. Đối với ngày hội lớn của đất nước là bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2031, nhiều thông tin sai lệch liên quan đến nhân sự, quy trình hiệp thương, tiêu chuẩn đại biểu đã được đăng trên không gian mạng nhằm mục đích xuyên tạc, bóp méo bản chất dân chủ của cuộc bầu cử.

Một luận điệu quen thuộc là phủ nhận nguyên tắc hiến định về quyền bầu cử, ứng cử của công dân; cho rằng bầu cử ở Việt Nam chỉ mang tính “hình thức”, “sắp đặt sẵn”, đây là sự xuyên tạc trắng trợn. Hiến pháp và Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội, đại biểu HĐND quy định rõ nguyên tắc phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín; quy trình hiệp thương nhiều vòng, chặt chẽ, công khai, có sự tham gia của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và sự giám sát của cử tri.

Nguy hiểm hơn, các đối tượng xấu còn tung tin bịa đặt, bôi nhọ đời tư, tài sản, phát ngôn của ứng cử viên; cắt ghép hình ảnh, âm thanh; thậm chí sử dụng công nghệ Deepfake, trí tuệ nhân tạo để tạo hình ảnh, video giả mạo. Những sản phẩm giả mạo này thường được phát tán với tiêu đề giật gân, ngôn từ cực đoan, đánh mạnh vào cảm xúc nhằm kích động dư luận.

Song song với đó là lời kêu gọi “không đi bầu”, cổ súy bỏ phiếu trắng, gieo rắc tâm lý “bầu ai cũng vậy”. Thực chất, đây không phải là “thể hiện quan điểm”, mà là hành vi làm suy giảm quyền làm chủ của chính nhân dân, đi ngược lại lợi ích quốc gia, dân tộc.

Bên cạnh đó, một số thủ đoạn được ngụy trang dưới dạng “phân tích học thuật”, “góc nhìn dân chủ”, trích dẫn rời rạc quy định pháp luật, so sánh phiến diện với mô hình của một số nước, cố tình bỏ qua bối cảnh chính trị – xã hội cụ thể của Việt Nam. Khi thông tin sai lệch được chia sẻ với tốc độ cao, nếu không được nhận diện và xử lý kịp thời sẽ dễ tạo hiệu ứng đám đông, tác động tiêu cực đến nhận thức xã hội.

“Miễn dịch xã hội” trước tin giả, thông tin xấu độc

Cũng tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết số 79 - NQ/TW về phát triển kinh tế Nhà nước và Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, Tổng Bí thư Tô Lâm chỉ đạo: Trong kỷ nguyên số, môi trường văn hóa mở rộng sang không gian mạng, nơi thông tin lan truyền nhanh, cảm xúc bị kích động dễ dàng và độc hại có thể "đầu độc", tạo mơ hồ trong nhận thức nếu thiếu sức đề kháng. Vì vậy, cần nâng cao năng lực "miễn dịch xã hội" trước tin giả, thông tin xấu độc và xây dựng văn hóa tranh luận văn minh, văn hóa ứng xử có trách nhiệm.

Chỉ đạo này không chỉ mang tính định hướng về văn hóa, mà còn là yêu cầu trực tiếp đối với nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng.

“Miễn dịch xã hội” là khả năng tự đề kháng của cộng đồng trước thông tin sai trái, độc hại. Nếu coi tin giả là “virus”, thì mỗi cá nhân thiếu kỹ năng số, thiếu tư duy phản biện sẽ dễ bị lây nhiễm và vô tình trở thành tác nhân lan truyền. Ngược lại, khi người dân có thói quen kiểm chứng nguồn tin, đối chiếu với báo chí chính thống, với cơ quan chức năng; khi biết nhận diện dấu hiệu cắt ghép, giật gân, kích động; khi không chia sẻ nội dung chưa được kiểm chứng, thì tin xấu độc sẽ khó có đất sống.

Do đó, để ngăn chặn thông tin xấu độc trên không gian mạng trước bầu cử, những hành vi tung tin giả, xuyên tạc, bôi nhọ cá nhân, kích động tẩy chay bầu cử phải được phát hiện, xử lý kịp thời, nghiêm minh, công khai theo quy định.

Cùng với đó, tăng cường thông tin chính thống nói chung, về công tác bầu cử nói riêng. Thu hẹp “khoảng trống thông tin”, môi trường mà tin giả thường lợi dụng để phát tán. Các cơ quan báo chí cần phát huy vai trò nòng cốt trong tuyên truyền, giải thích rõ cơ sở chính trị, pháp lý của cuộc bầu cử; kịp thời phản bác luận điệu sai trái, làm sáng tỏ những vấn đề cử tri quan tâm. Truyền thông trên nền tảng số cần được tổ chức linh hoạt, sáng tạo, phù hợp thói quen tiếp nhận của người dùng mạng, nhất là thế hệ trẻ.

Phát huy vai trò của cán bộ, đảng viên trên không gian mạng, tích cực thực hiện Nghị quyết số 35 - NQ/TW về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Mỗi cán bộ, đảng viên phải là lực lượng nòng cốt trong định hướng dư luận, chia sẻ thông tin chính thống, kiên quyết đấu tranh phản bác quan điểm sai trái bằng lập luận chặt chẽ, thái độ chuẩn mực; thực hiện phương châm “thấy đúng phải bảo vệ, thấy sai phải đấu tranh”.

Nâng cao kỹ năng số cho người dân. Trang bị kỹ năng nhận diện tin giả, không chia sẻ nội dung chưa kiểm chứng, chủ động báo cáo nội dung vi phạm trên các nền tảng mạng xã hội.

Kiên quyết đấu tranh với thông tin xấu độc, xuyên tạc trên không gian mạng chính là hành động thiết thực góp phần giữ vững ổn định chính trị, củng cố niềm tin của nhân dân trước, trong và sau bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2031.