Năng lượng: Hạ tầng thiết yếu, động lực tăng trưởng

Năng lượng mở đường cho tăng trưởng

Trong hành trình hiện thực hóa khát vọng tăng trưởng cao và phát triển bền vững, năng lượng đang được đặt vào vị trí của trụ cột chiến lược. Kết luận 18-KL/TW của Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV đã gửi đi thông điệp rất rõ: “…Phát triển hạ tầng năng lượng đáp ứng yêu cầu tăng trưởng kinh tế cao, bảo đảm an ninh năng lượng; nghiên cứu phát triển nhiệt điện than quy mô hợp lý kèm theo lộ trình thu hồi, xử lý khí thải; đẩy mạnh phát triển năng lượng tái tạo, năng lượng mới. Phát triển hạ tầng thuỷ lợi theo hướng đa mục tiêu, bảo đảm an ninh nguồn nước, hạ tầng phòng, chống thiên tai, thích ứng với biến đổi khí hậu…”.

Định hướng đó không chỉ mở ra dư địa cho việc phát triển đồng bộ các loại hình năng lượng, từ nhiệt điện than với lộ trình xử lý phát thải rõ ràng đến năng lượng tái tạo, năng lượng mới, mà còn đặt nền móng cho hệ thống hạ tầng hiện đại, thích ứng tốt hơn với những biến động của thời đại.

Đặc biệt, tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: “…Trong quy hoạch tổng thể phải đặc biệt chú trọng hơn nữa quy hoạch năng lượng. Không có năng lượng đủ, ổn định, bền vững, giá phù hợp và phân bổ hợp lý thì không thể có công nghiệp hóa hiện đại hóa thành công, không thể có tăng trưởng cao kéo dài, không thể có những không gian phát triển mới. Năng lượng phải được đặt trong tổng thể phát triển quốc gia, trong tương quan với công nghiệp, đô thị, logistics, hạ tầng số, chuyển đổi xanh, khả năng chống chịu và an ninh quốc gia, phải đảm bảo tự chủ…”.

Những định hướng xuyên suốt của Đảng và Nhà nước cho thấy, năng lượng không còn được nhìn nhận đơn thuần là lĩnh vực hạ tầng kỹ thuật hay chỉ là đầu vào phục vụ sản xuất. Năng lượng được đặt ở vị thế của trụ cột chiến lược, gắn trực tiếp với năng lực cạnh tranh quốc gia, khả năng chống chịu của nền kinh tế và dư địa phát triển dài hạn của đất nước.

Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao trong nhiều năm liên tiếp, yêu cầu đối với hệ thống năng lượng cũng không dừng ở bài toán đủ điện. Điều đất nước cần là nguồn năng lượng ổn định, bền vững, có chi phí hợp lý và đủ sức đáp ứng cho các động lực tăng trưởng mới. Đó là công nghiệp công nghệ cao, trung tâm dữ liệu, hạ tầng số, giao thông điện hóa và tiến trình chuyển đổi xanh.

Điều đó cũng đồng nghĩa, phát triển năng lượng phải có sự chuyển dịch mạnh mẽ. Không thể tiếp tục cách tiếp cận ngắn hạn, chủ yếu xử lý áp lực cung ứng trước mắt. Thay vào đó, cần chiến lược dài hạn với tầm nhìn tổng thể hơn, bảo đảm hài hòa giữa an ninh năng lượng, mục tiêu tăng trưởng kinh tế, cam kết môi trường và yêu cầu tự chủ quốc gia.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, PGS.TS. Trần Lê Hưng, giảng viên Đại học Gustave Eiffel (Pháp) cho rằng, thông điệp trong Kết luận 18-KL/TW cũng như chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho thấy, tư duy phát triển năng lượng đang bước sang giai đoạn mới. Đó là cách tiếp cận toàn diện hơn, thực chất hơn và gắn chặt hơn với chiến lược phát triển quốc gia.

Theo PGS.TS. Trần Lê Hưng, nếu trước đây năng lượng chủ yếu được nhìn dưới góc độ bảo đảm nguồn cung cho nền kinh tế, thì nay yêu cầu đã cao hơn nhiều. Mục tiêu không chỉ là có đủ điện, mà là xây dựng hệ sinh thái năng lượng đủ mạnh để đồng hành cùng tăng trưởng cao, hỗ trợ công nghiệp hóa, hiện đại hóa và nâng cao năng lực tự chủ chiến lược của đất nước.

“Nền kinh tế đang hướng tới các ngành công nghiệp có giá trị gia tăng cao, nhu cầu năng lượng sẽ không chỉ tăng về lượng mà còn thay đổi mạnh về chất. Những lĩnh vực như sản xuất chip bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, trung tâm dữ liệu, công nghiệp vật liệu mới hay giao thông điện đều đòi hỏi nguồn điện ổn định, liên tục và chất lượng cao. Nếu không chuẩn bị từ sớm, năng lượng hoàn toàn có thể trở thành nút thắt cản trở tham vọng phát triển”, PGS.TS. Trần Lê Hưng nhận định.

Năng lượng phải đi trước một bước

Cũng trao đổi với phóng viên, TS. Trần Minh Chính, giảng viên Trường Đại học Công nghiệp TP. Hồ Chí Minh (Bộ Công Thương) cho biết, điểm đáng chú ý trong định hướng của Đảng và Nhà nước là việc năng lượng được đặt ở vị trí ngày càng quan trọng trong chiến lược phát triển quốc gia, không chỉ với vai trò bảo đảm nhu cầu cho sản xuất và đời sống, mà còn là động lực nền tảng cho tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững.

Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với những mục tiêu tăng trưởng cao hơn, năng lượng giữ vai trò như “hạ tầng của hạ tầng”, là điều kiện tiên quyết để thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa, phát triển các ngành kinh tế mới và mở rộng không gian tăng trưởng.

“Một hệ thống năng lượng ổn định, an toàn, bền vững và có khả năng đáp ứng linh hoạt nhu cầu của nền kinh tế sẽ tạo nền tảng vững chắc cho hoạt động sản xuất, kinh doanh, thu hút đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Không chỉ bảo đảm vận hành nền kinh tế hiện tại, năng lượng còn là chìa khóa mở đường cho những động lực tăng trưởng mới như công nghiệp công nghệ cao, hạ tầng số, chuyển đổi xanh hay các mô hình phát triển hiện đại”, TS. Trần Minh Chính cho hay.

Việc Đảng và Nhà nước nhấn mạnh phát triển hạ tầng năng lượng cho thấy tầm nhìn chiến lược, khi coi đây không chỉ là bài toán trước mắt mà là nền móng cho phát triển dài hạn. Nếu được đầu tư đúng hướng và phát triển đồng bộ, năng lượng hoàn toàn có thể trở thành một lợi thế cạnh tranh quan trọng, góp phần tạo xung lực mới cho nền kinh tế Việt Nam trong giai đoạn tăng trưởng bứt phá.

Trước đó, Nghị quyết 70-NQ/TW về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 cũng đặt ra yêu cầu phát triển hệ thống năng lượng theo hướng đồng bộ, hiện đại và bền vững, gắn với mục tiêu chuyển đổi xanh và nâng cao năng lực tự chủ. Đây là minh chứng cho thấy năng lượng từ lâu đã được đặt ở vị trí chiến lược trong định hướng phát triển đất nước, không chỉ với vai trò bảo đảm nguồn lực cho tăng trưởng, mà còn là động lực mở ra những không gian phát triển mới và củng cố sức cạnh tranh quốc gia trong dài hạn.

“Có thể thấy rất rõ, từ các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước, năng lượng ngày càng được xác định là lĩnh vực phải đi trước một bước. Một hệ thống năng lượng hiện đại, an toàn và bền vững không chỉ giúp bảo đảm vận hành thông suốt của nền kinh tế hiện tại, mà còn tạo nền tảng để Việt Nam phát triển các ngành công nghiệp mới, thúc đẩy chuyển đổi xanh và nâng cao vị thế cạnh tranh trong giai đoạn tới”, TS. Trần Minh Chính nhấn mạnh.

Trong bối cảnh đất nước hướng tới mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững và tự chủ hơn, đầu tư cho năng lượng thực chất là đầu tư cho tương lai phát triển quốc gia.