Mỹ chi hàng tỷ USD dựng lá chắn chống UAV giá rẻ

Mỹ nâng cấp lá chắn UAV

Theo đề xuất ngân sách năm tài khóa 2027, Lục quân Mỹ đang chuẩn bị khoản kinh phí gần 2,9 tỷ USD nhằm tăng cường năng lực phòng thủ trước các máy bay không người lái (UAV) cỡ nhỏ. Động thái này phản ánh mối đe dọa ngày càng gia tăng từ các hệ thống không người lái giá rẻ đối với binh sĩ, sở chỉ huy và các hạ tầng quân sự trọng yếu trên chiến trường.

Trong tổng số kinh phí đề xuất, khoảng 1,9 tỷ USD sẽ dành cho các chương trình chống UAV cỡ nhỏ (C-sUAS) và gần 1 tỷ USD phục vụ mua sắm trang bị, nhằm khắc phục những khoảng trống năng lực đã bộc lộ qua các cuộc xung đột gần đây.

Khoản đầu tư trên sẽ giúp Lục quân Mỹ mở rộng khả năng phát hiện, theo dõi, chế áp điện tử và tiêu diệt UAV đối phương trước khi chúng gây gián đoạn hoạt động tác chiến hoặc tấn công các mục tiêu có giá trị cao. Trong bối cảnh các hệ thống không người lái đang làm thay đổi sâu sắc diện mạo chiến tranh hiện đại, năng lực chống UAV ngày càng trở thành yếu tố then chốt để bảo vệ lực lượng, duy trì quyền tự do cơ động và bảo đảm ưu thế trên chiến trường.

Trong nhiều trường hợp, những UAV chỉ có giá vài nghìn USD đã có thể phát hiện và phá hủy các khí tài quân sự trị giá hàng triệu USD. Điều này tạo ra bài toán bất cân xứng về chi phí, buộc quân đội Mỹ phải đẩy nhanh đầu tư vào các giải pháp phòng thủ có chi phí thấp hơn nhưng vẫn bảo đảm hiệu quả và khả năng mở rộng quy mô.

Đề xuất ngân sách cho thấy Lục quân Mỹ nhận thức rõ rằng các hệ thống phòng không truyền thống không còn đủ khả năng đối phó toàn diện với mối đe dọa UAV đang thay đổi nhanh chóng. Các tổ hợp phòng không tầm ngắn hiện nay vốn được thiết kế để đánh chặn trực thăng, máy bay cánh cố định hoặc tên lửa hành trình. Trong khi đó, UAV cỡ nhỏ tạo ra thách thức hoàn toàn khác nhờ khả năng bay thấp, tín hiệu phản xạ radar nhỏ và có thể hoạt động theo số lượng lớn cùng lúc.

Một phần đáng kể của khoản đầu tư sẽ được dành cho việc tăng cường năng lực phát hiện và theo dõi mục tiêu. Các hệ thống C-sUAS hiện đại ngày càng tích hợp nhiều loại cảm biến như radar, cảm biến tần số vô tuyến thụ động, thiết bị quang điện tử, camera hồng ngoại cùng các công cụ xử lý dữ liệu ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để nhận diện mối đe dọa từ sớm. Nhờ đó, chỉ huy chiến trường có thể nâng cao nhận thức tình huống, phản ứng nhanh hơn và phân bổ nguồn lực phòng thủ hiệu quả hơn trước các mục tiêu xâm nhập.

Tác chiến điện tử giữ vai trò chủ lực

Tác chiến điện tử tiếp tục được xem là một trong những thành tố hiệu quả nhất về mặt chi phí trong chiến lược chống UAV của Mỹ. Các hệ thống gây nhiễu tiên tiến có thể cắt đứt liên kết điều khiển, gây nhiễu tín hiệu dẫn đường và làm suy giảm hiệu quả hoạt động của UAV đối phương mà không cần sử dụng các tên lửa đánh chặn đắt tiền. Tuy nhiên, kinh nghiệm thực chiến cũng cho thấy nhiều UAV hiện đại có khả năng hoạt động tự động hoặc được trang bị các biện pháp chống gây nhiễu, buộc quân đội phải xây dựng thêm nhiều lớp phòng thủ khác nhau.

Vì vậy, Lục quân Mỹ đang tiếp tục đầu tư mạnh vào các giải pháp tiêu diệt mục tiêu bằng động năng và vũ khí năng lượng định hướng. Trong đó, vũ khí laser năng lượng cao được đánh giá là lựa chọn đặc biệt hấp dẫn nhờ chi phí mỗi lần khai hỏa rất thấp so với tên lửa đánh chặn truyền thống. Các hệ thống laser có khả năng tiêu diệt liên tiếp nhiều mục tiêu trong thời gian ngắn, đặc biệt phù hợp để đối phó với các đợt tấn công theo bầy đàn nhằm làm quá tải mạng lưới phòng thủ.

Bên cạnh đó, Lục quân Mỹ cũng đang thúc đẩy phát triển công nghệ vi sóng công suất cao (High-Power Microwave - HPM), có khả năng vô hiệu hóa đồng thời nhiều mục tiêu điện tử. Những hệ thống này ngày càng được coi là giải pháp tiềm năng trước các cuộc tấn công UAV số lượng lớn, nhất là khi đối phương triển khai hàng loạt UAV giá rẻ nhằm làm cạn kiệt kho đạn đánh chặn của lực lượng phòng thủ. Kết hợp với tác chiến điện tử và vũ khí laser, các công nghệ này tạo thành hệ thống phòng thủ nhiều lớp nhằm nâng cao khả năng chống chịu của lực lượng trên chiến trường trước các mối đe dọa mới nổi.

Dù vậy, các tên lửa đánh chặn truyền thống vẫn giữ vai trò quan trọng trong việc tiêu diệt các mục tiêu có độ bền cao hoặc hoạt động trong môi trường điện từ phức tạp. Trong tương lai, các đơn vị của Lục quân Mỹ được kỳ vọng sẽ tích hợp tên lửa, pháo phòng không, tác chiến điện tử, laser và vũ khí vi sóng vào cấu trúc tác chiến thống nhất, có khả năng tự động lựa chọn phương án đối phó tối ưu cho từng loại mục tiêu. Cách tiếp cận này vừa giúp giảm chi phí đánh chặn vừa bảo toàn số lượng tên lửa dành cho các mục tiêu ưu tiên cao hơn.

Mỹ hướng tới xây dựng hệ thống phòng thủ nhiều lớp, kết hợp tên lửa, pháo phòng không, tác chiến điện tử, laser và vi sóng trong một mạng lưới tác chiến thống nhất.