Tin Khu Vực
Hàng hóa xanh đi cùng thông tin minh bạch
Theo Cục Thống kê, Bộ Tài chính, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng 9 tháng năm 2026 đạt 5.925,7 nghìn tỷ đồng, tăng 13,4% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, doanh thu bán lẻ hàng hóa đạt 4.463,6 nghìn tỷ đồng, chiếm 75,3% tổng mức và tăng 12,8%.
Quy mô thị trường mở rộng đi cùng những thay đổi trong nhu cầu và hành vi mua sắm. Bên cạnh giá cả và chất lượng, người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến nguồn gốc, mức độ an toàn, thành phần nguyên liệu, tác động môi trường và khả năng tái chế của sản phẩm.
Tuy nhiên, mức độ quan tâm chưa đồng nghĩa với thay đổi trong hành vi mua sắm. Giá thành, khả năng tiếp cận sản phẩm và thông tin về chất lượng, nguồn gốc vẫn ảnh hưởng đến quyết định của người tiêu dùng. Đặc biệt, những thông tin quảng bá về đặc tính thân thiện môi trường khó tạo dựng niềm tin nếu thiếu căn cứ kiểm chứng hoặc tiêu chí đánh giá rõ ràng.
Khoảng cách giữa nhận thức và hành vi tiêu dùng đặt ra yêu cầu nâng cao trách nhiệm cung cấp thông tin của doanh nghiệp, đồng thời bảo đảm quyền được tiếp cận thông tin chính xác, đầy đủ và quyền tự do lựa chọn hàng hóa theo quy định của Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Người tiêu dùng đang dành sự quan tâm nhiều hơn cho các sản phẩm xanh, an toàn và chất lượng.
Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023, có hiệu lực từ ngày 1/7/2024, đã xác lập cơ sở pháp lý thúc đẩy tiêu dùng bền vững. Điều 4 quy định người tiêu dùng có quyền được cung cấp thông tin kịp thời, chính xác, đầy đủ về hàng hóa, dịch vụ, nguồn gốc, xuất xứ và chủ thể kinh doanh; được tự do lựa chọn sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ và được tạo điều kiện lựa chọn môi trường tiêu dùng lành mạnh, bền vững.
Khoản 7 Điều 7 tiếp tục xác định thúc đẩy sản xuất và tiêu dùng bền vững là chính sách của Nhà nước về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, trong đó khuyến khích sản xuất, lưu thông, phân phối sản phẩm thân thiện môi trường, ứng dụng khoa học công nghệ và truy xuất nguồn gốc để nâng cao chất lượng, độ an toàn của hàng hóa. Những quy định này gắn quyền lợi người tiêu dùng với trách nhiệm của doanh nghiệp trong sản xuất, kinh doanh và cung cấp thông tin minh bạch.
Định hướng tiếp tục được cụ thể hóa tại Quyết định số 239/QĐ-BCT ngày 3/2/2026 của Bộ Công Thương phê duyệt Chương trình quốc gia về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng giai đoạn 2026-2030 và Quyết định số 1769/QĐ-BCT ngày 15/7/2026 ban hành chương trình hành động triển khai. Chương trình hướng tới kiến tạo môi trường tiêu dùng an toàn, bền vững, thúc đẩy chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp và tăng cường năng lực tự bảo vệ của người tiêu dùng.
Những định hướng chính sách đang có cơ sở thực tiễn qua hoạt động chuyển đổi của các doanh nghiệp sản xuất và hệ thống phân phối, nơi chất lượng hàng hóa và trách nhiệm môi trường ngày càng được quan tâm.
Thúc đẩy doanh nghiệp đổi mới chuỗi cung ứng
Bà Lê Thị Hoài Thương - Giám đốc Đối ngoại Công ty TNHH Nestlé Việt Nam nhận định, người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến những sản phẩm có cam kết rõ ràng về chuyển đổi xanh và mang lại lợi ích thiết thực. Xu hướng này thúc đẩy doanh nghiệp đổi mới phương thức sản xuất, quản lý chuỗi cung ứng và nâng cao trách nhiệm đối với môi trường.
"Cam kết về phát triển bền vững cũng như chuyển đổi xanh không phải là một cam kết trong ngắn hạn. Đấy là một cam kết dài hạn và một lộ trình rất dài hơi. Chúng ta cần phải chuyển đổi xanh trong toàn chuỗi giá trị và bắt đầu từ thượng nguồn", bà Thương chia sẻ.
Với ngành thực phẩm, quá trình chuyển đổi bắt đầu tại vùng nguyên liệu, nơi chất lượng đầu vào, phương pháp canh tác và khả năng kiểm soát nguồn gốc ảnh hưởng trực tiếp đến sản phẩm cuối cùng. Đây cũng là cơ sở để doanh nghiệp thực hiện trách nhiệm minh bạch thông tin, bảo đảm quyền được biết và quyền lựa chọn của người tiêu dùng.
Nestlé Việt Nam triển khai chuyến đi trải nghiệm tham quan Vườn canh tác cà phê tại Buôn Ma Thuột.
Từ năm 2011, Nestlé Việt Nam triển khai chương trình NESCAFÉ Plan tại các vùng trồng cà phê Tây Nguyên nhằm hỗ trợ nông dân áp dụng phương pháp canh tác bền vững, nâng cao năng suất và sử dụng hiệu quả tài nguyên. Chương trình đã hỗ trợ hơn 23.000 nông hộ canh tác theo tiêu chuẩn 4C, tổ chức trên 492.000 lượt tập huấn và hỗ trợ phân phối hơn 100 triệu cây giống năng suất cao, có khả năng kháng bệnh phục vụ tái canh.
Các phương pháp canh tác được áp dụng giúp tiết kiệm từ 40-60% nước tưới, giảm khoảng 20% lượng phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật. Thu nhập của nông dân tham gia chương trình tăng từ 30-150% nhờ áp dụng các mô hình xen canh phù hợp.
Song song với cải thiện phương thức canh tác, Nestlé ứng dụng công cụ Digital Farmer Field Book kết hợp giải pháp Koltitrace để số hóa nhật ký sản xuất, quản lý dữ liệu canh tác và hỗ trợ truy xuất nguồn gốc nguyên liệu. Thông tin được ghi nhận giúp doanh nghiệp theo dõi quá trình sản xuất, kiểm soát chất lượng và tăng khả năng kiểm chứng những cam kết liên quan đến sản phẩm.
Theo bà Thương, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh có quan hệ hỗ trợ lẫn nhau. Công nghệ giúp doanh nghiệp đo lường hiệu quả sử dụng tài nguyên, quản lý hoạt động sản xuất và nâng cao tính minh bạch trong chuỗi giá trị. Qua đó, những cam kết về chất lượng và trách nhiệm môi trường có thêm cơ sở để kiểm chứng, góp phần củng cố niềm tin của người tiêu dùng.
Minh bạch thông tin về nguồn nguyên liệu, quy trình sản xuất và chất lượng sản phẩm cũng là yêu cầu gắn trực tiếp với trách nhiệm bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Điều 21 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023 quy định tổ chức, cá nhân kinh doanh có trách nhiệm cung cấp thông tin chính xác, đầy đủ về chất lượng, công dụng, giá, xuất xứ và các nội dung liên quan đến hàng hóa. Việc ghi nhãn phải bảo đảm trung thực, rõ ràng, chính xác và phản ánh đúng bản chất sản phẩm.
Đối với hàng hóa được quảng bá thân thiện môi trường, những thông tin về nguyên liệu, phương thức sản xuất, khả năng tái chế hoặc lợi ích môi trường phải có căn cứ kiểm chứng. Người tiêu dùng khó đánh giá chính xác giá trị sản phẩm nếu các cam kết xanh chỉ thể hiện qua nhãn mác, hình ảnh quảng cáo mà thiếu thông tin chứng minh.
Trách nhiệm minh bạch thuộc về doanh nghiệp, còn quyền được tiếp cận thông tin và lựa chọn hàng hóa thuộc về người tiêu dùng. Quản lý chặt chẽ vùng nguyên liệu, kiểm soát chất lượng và truy xuất nguồn gốc chính là cơ sở để doanh nghiệp chứng minh những cam kết với khách hàng, đồng thời hạn chế nguy cơ thông tin sai lệch, gây nhầm lẫn trong hoạt động kinh doanh.
Minh bạch toàn chuỗi giá trị
Tại hệ thống phân phối, chuyển đổi xanh đang hiện diện qua việc giảm bao bì nhựa dùng một lần, sử dụng vật liệu thay thế, tiết kiệm năng lượng và tổ chức thu gom chất thải. Những thay đổi này tác động trực tiếp đến thói quen mua sắm, đồng thời đặt ra yêu cầu bảo đảm quyền được thông tin và lựa chọn của người tiêu dùng.
Ngày 9/4/2026, Central Retail Việt Nam hoàn tất chuyển đổi sang sử dụng 100% túi phân hủy sinh học tại quầy thu ngân và quầy cân thực phẩm của hệ thống GO!, Tops Market và mini go! trên toàn quốc. Khoảng 280 tấn túi nhựa dùng một lần đã được thay thế trong 2 tháng đầu năm 2026. Khách hàng trả phí từ 500 đồng/túi hoặc lựa chọn mang túi cá nhân, sử dụng thùng carton miễn phí.
Siêu thị GO! sử dụng túi đựng có thể tái sử dụng.
Bà Nguyễn Thị Thu Hằng - Giám đốc siêu thị GO! Thăng Long nhận định, việc thu phí giúp khách hàng cân nhắc số lượng túi thực sự sử dụng, hạn chế lãng phí. Giá túi phân hủy sinh học cao hơn túi nhựa thông thường, trong khi khoản thu từ khách hàng chưa bù đắp toàn bộ chênh lệch chi phí.
Cùng với thay đổi bao bì, Central Retail triển khai sử dụng khay bã mía, hộp giấy và đầu tư điện mặt trời áp mái. Đến tháng 5/2026, hệ thống điện mặt trời đã được lắp đặt tại 32 trung tâm GO! và mini go!, giúp giảm bình quân khoảng 14% lượng điện tiêu thụ tại các cơ sở triển khai.
Tại MM Mega Market Việt Nam, chuyển đổi xanh tập trung vào năng lượng và chuỗi cung ứng; triển khai điện mặt trời áp mái tại 16 trung tâm, góp phần giảm khoảng 5.000-7.000 tấn CO₂ mỗi năm.
Ông Lê Sĩ Hiển - Giám đốc điều hành MM Mega Market Việt Nam tại Hà Nội, chia sẻ doanh nghiệp ứng dụng công nghệ số trong quản lý bán hàng, phối hợp với nhà cung cấp và hoạt động logistics. "Chúng tôi áp dụng những tiêu chuẩn xanh đối với các nhà cung cấp khi làm việc với hệ thống", ông Hiển nói. Đồng thời khuyến khích sử dụng túi nhiều lần, phân loại chất thải và xử lý thực phẩm dư thừa.
Các mô hình bán lẻ đặt ra những vấn đề về chi phí và tính minh bạch trong quá trình chuyển đổi xanh. Người tiêu dùng có quyền được thông tin đầy đủ về giá bán, các khoản chi phí phát sinh và chủ động lựa chọn phương án phù hợp. Theo Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023, tổ chức, cá nhân kinh doanh có trách nhiệm cung cấp thông tin chính xác, đầy đủ về hàng hóa, giá và các chi phí liên quan. Hoạt động khuyến khích tiêu dùng bền vững đồng thời phải bảo đảm quyền lựa chọn và lợi ích hợp pháp của người mua.
Đối với các sản phẩm được quảng bá là "thân thiện môi trường", "tái chế" hoặc "phân hủy sinh học", doanh nghiệp có trách nhiệm cung cấp thông tin trung thực, có căn cứ kiểm chứng. Điểm a khoản 1 Điều 10 của Luật nghiêm cấm hành vi lừa dối hoặc gây nhầm lẫn thông qua việc cung cấp thông tin sai lệch, không đầy đủ, không chính xác. Người tiêu dùng có quyền yêu cầu cung cấp thông tin, phản ánh và khiếu nại nếu phát hiện quyền lợi hợp pháp bị xâm phạm.
Chương trình quốc gia về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng giai đoạn 2026-2030 của Bộ Công Thương tiếp tục thúc đẩy truy xuất nguồn gốc, ứng dụng công nghệ số và nâng cao năng lực giám sát chất lượng hàng hóa, góp phần xây dựng môi trường tiêu dùng an toàn, minh bạch và bền vững.
Quá trình chuyển đổi xanh đang làm thay đổi phương thức sản xuất, phân phối và hành vi mua sắm trên thị trường. Chất lượng sản phẩm, giá cả phù hợp, thông tin minh bạch và trách nhiệm của doanh nghiệp là những yếu tố củng cố niềm tin của người tiêu dùng. Bảo đảm quyền lợi người mua trong từng giao dịch chính là nền tảng để các cam kết môi trường đi vào thực tiễn, thúc đẩy sản xuất và tiêu dùng bền vững.
Tiêu dùng xanh đang thúc đẩy những thay đổi trong hoạt động sản xuất, phân phối và mua sắm. Minh bạch nguồn gốc, bảo đảm chất lượng hàng hóa và tôn trọng quyền lựa chọn của người tiêu dùng vừa là trách nhiệm của doanh nghiệp vừa là cơ sở củng cố niềm tin thị trường, góp phần thúc đẩy sản xuất và tiêu dùng bền vững.