Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh: Thể chế hóa chủ trương của Đảng

Đại biểu Quốc hội đồng tình giải trình của Bộ Công Thương, góp ý để Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh đồng bộ với pháp luật về thuế, kế toán, chứng thư kho, phá sản.

Đồng tình với giải trình của Bộ Công Thương

Sáng 20/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh. Bên cạnh các ý kiến về thị trường, nhiều đại biểu góp ý để Luật vận hành đồng bộ với hệ thống pháp luật hiện hành.

Đại biểu Nguyễn Minh Tâm (Đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Trị) nhận định dự thảo Luật được xây dựng nhằm thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về hoàn thiện đồng bộ thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

Theo đại biểu, dự thảo đã tập trung vào các nhóm chính sách: Quy định về sản phẩm, phương thức giao dịch, chủ thể tham gia thị trường; thiết lập hạ tầng thị trường, bảo đảm kiểm soát rủi ro, tạo thuận lợi cho hoạt động giao dịch; trách nhiệm quản lý theo hướng phân cấp, phân quyền; cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục hành chính.

Đại biểu Nguyễn Minh Tâm (Đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Trị) đồng tình với dự thảo Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh.

Đại biểu Nguyễn Minh Tâm (Đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Trị) đồng tình với dự thảo Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh.

Về sự cần thiết ban hành Luật, đại biểu cho biết báo cáo giải trình, tiếp thu của Bộ Công Thương đã giải trình cơ bản rõ. Đại biểu cơ bản đồng tình với dự thảo Luật và đề nghị Ban soạn thảo đưa nội dung này vào Tờ trình để thấy rõ sự cần thiết xây dựng Luật. Vì giao dịch hàng hóa phái sinh còn là thuật ngữ mới, đại biểu đề nghị giải thích rõ, sát, dễ hiểu hơn trong dự thảo, cùng với làm tốt truyền thông chính sách.

Đại biểu đề nghị Ban soạn thảo nghiên cứu, rà soát các nội dung về cơ chế tổ chức, hoạt động của Sở giao dịch hàng hóa, Trung tâm thanh toán bù trừ để giao Chính phủ quy định, bảo đảm linh hoạt trong quá trình điều hành, phù hợp khoản 2 Điều 5 Luật Tổ chức Quốc hội.

Với giao dịch OTC (giao dịch chứng khoán phi tập trung), đại biểu đánh giá khoản 1 Điều 36 cho phép thanh toán bù trừ qua Trung tâm thanh toán bù trừ trên cơ sở tự nguyện là cơ chế phù hợp, tạo sự linh hoạt cho thị trường. Đại biểu đề nghị bổ sung vào Điều 36 trách nhiệm của tổ chức trung gian về quản lý ký quỹ, theo dõi vị thế, kiểm soát rủi ro đối tác đối với giao dịch không qua Trung tâm, để các yêu cầu bảo vệ nhà đầu tư tối thiểu được áp dụng thống nhất.

Chuẩn quốc tế cho hạ tầng thị trường

Đại biểu Phan Duy Anh (Đại biểu Quốc hội thành phố Đà Nẵng) tán thành sự cần thiết ban hành Luật. Theo đại biểu, khi chuyển từ một số điều của Luật Thương mại sang đạo luật riêng, đối tượng điều chỉnh đã thay đổi về bản chất. Đây là đạo luật về hạ tầng thị trường tài chính, gồm sở giao dịch, trung tâm thanh toán bù trừ, hệ thống ký quỹ, đăng ký chứng thư kho, chứ không chỉ là luật về một loại hợp đồng thương mại.

Đại biểu ghi nhận khoản 2 Điều 13 đã yêu cầu sở giao dịch tuân thủ chuẩn quốc tế, tương đồng với yêu cầu của khoản 2 Điều 14 Nghị quyết số 222 đối với các sàn giao dịch trong Trung tâm tài chính quốc tế. Đại biểu đề nghị bổ sung vào Điều 16, Điều 47 yêu cầu Trung tâm thanh toán bù trừ được tổ chức, vận hành theo chuẩn mực quốc tế về hạ tầng thị trường tài chính; Bộ Công Thương định kỳ đánh giá, công bố, áp dụng thống nhất trong và ngoài Trung tâm tài chính quốc tế.

Đại biểu Phan Duy Anh (Đại biểu Quốc hội thành phố Đà Nẵng) tán thành sự cần thiết ban hành Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh.

Đại biểu Phan Duy Anh (Đại biểu Quốc hội thành phố Đà Nẵng) tán thành sự cần thiết ban hành Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh.

Về hiệu lực của bù trừ Trung tâm tài chính quốc tế, đại biểu đánh giá Điều 20 của dự thảo đã quy định khá đầy đủ nguyên tắc giao dịch đã vào hệ thống không bị đảo ngược, nghĩa vụ được bù trừ thành một khoản ròng khi một thành viên phá sản. Để bảo đảm chắc chắn, đại biểu đề nghị bổ sung vào Điều 55 nội dung sửa đổi đồng bộ Luật Phục hồi, phá sản, đồng thời mở rộng Điều 20 cho trường hợp mở thủ tục phá sản đối với chính Trung tâm thanh toán bù trừ.

Đại biểu ủng hộ cơ chế ưu đãi riêng của Trung tâm tài chính quốc tế. Do nhà đầu tư, ngân hàng thanh toán, dòng tiền ký quỹ đi qua lại giữa trong và ngoài Trung tâm tài chính quốc tế, đại biểu đề nghị sửa khoản 4 Điều 4 theo hướng liệt kê các điều bắt buộc áp dụng trong Trung tâm, đồng thời bổ sung vào Điều 8 cơ chế phối hợp giữa Bộ Công Thương với các cơ quan của Trung tâm tài chính quốc tế trong giám sát, chia sẻ dữ liệu, biện pháp khẩn cấp.

Chứng thư kho là mắt xích quyết định

Đại biểu Phạm Anh Tuấn (Đại biểu Quốc hội tỉnh Ninh Bình) đồng tình với sự cần thiết ban hành Luật cũng như các nội dung của dự thảo. Theo đại biểu, điều kiện cốt lõi để thị trường phát triển lành mạnh, thu hút doanh nghiệp sản xuất, xuất nhập khẩu là kết nối an toàn giữa thị trường phái sinh với thị trường hàng hóa vật chất. Mắt xích quyết định sự kết nối này chính là chứng thư kho điện tử.

Đại biểu ghi nhận khoản 4, khoản 5 Điều 30 đã cho phép sử dụng chứng thư kho điện tử để chuyển nhượng, ký quỹ, cầm cố, thế chấp; Điều 20 cho phép Trung tâm thanh toán bù trừ xử lý ngay tài sản ký quỹ mà không bị đình chỉ bởi thủ tục phá sản hay tranh chấp.

Để phòng rủi ro một lô hàng cầm cố nhiều nơi, đại biểu đề nghị bổ sung vào khoản 5 Điều 30 quy định: Hệ thống đăng ký chứng thư kho của Sở giao dịch hàng hóa được kết nối, chia sẻ dữ liệu tự động theo thời gian thực với hệ thống đăng ký biện pháp bảo đảm quốc gia; việc ghi nhận cầm cố, thế chấp, phong tỏa chứng thư kho điện tử trên hệ thống của Sở có giá trị pháp lý tương đương đăng ký biện pháp bảo đảm.

Với khoản 6 Điều 30 về trách nhiệm của đơn vị vận hành kho, đại biểu đề nghị cơ chế bảo đảm tài chính phân tầng, phù hợp thực tiễn thị trường bảo hiểm trong nước. Đơn vị vận hành kho mua bảo hiểm tài sản, bảo hiểm trách nhiệm pháp lý, đồng thời ký quỹ hoặc có bảo lãnh ngân hàng tương ứng hạn mức phát hành chứng thư kho; tổ chức giám định độc lập có bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp, chịu trách nhiệm liên đới nếu chứng thư kho sai lệch so với hàng hóa thực tế.

Làm rõ nghĩa vụ thuế, kế toán

Đại biểu Nguyễn Duy Thanh (Đại biểu Quốc hội tỉnh Cà Mau) góp ý về thuế, kế toán đối với giao dịch hàng hóa phái sinh. Dự thảo đề nghị sửa quy định về sản phẩm phái sinh không chịu thuế giá trị gia tăng, thay dẫn chiếu pháp luật về thương mại bằng dẫn chiếu pháp luật về giao dịch hàng hóa phái sinh. Đại biểu đề nghị làm rõ phạm vi sản phẩm không chịu thuế sau khi sửa đổi, bảo đảm không bỏ sót sản phẩm; đồng thời phân biệt hợp đồng phái sinh với hợp đồng mua bán thông thường có thời hạn giao hàng trong tương lai.

Đại biểu Nguyễn Duy Thanh (Đại biểu Quốc hội tỉnh Cà Mau) phát biểu tại hội trường.

Đại biểu Nguyễn Duy Thanh (Đại biểu Quốc hội tỉnh Cà Mau) phát biểu tại hội trường.

Theo đại biểu, một doanh nghiệp có thể vừa bán hàng vừa nhận hoặc trả khoản chênh lệch từ hợp đồng phái sinh, đồng thời trả chi phí môi giới, lưu kho, nên cần xác định nghĩa vụ thuế của từng khoản theo đúng bản chất giao dịch.

Về kế toán, đại biểu đề nghị Bộ Tài chính hướng dẫn cụ thể về chứng từ, cách theo dõi ký quỹ, thời điểm ghi nhận lãi lỗ, chi phí giao dịch, điều kiện khoản lỗ, chi phí từ giao dịch phòng ngừa rủi ro được chấp nhận khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp. Đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo phối hợp với Bộ Tài chính rà soát khoản 1, khoản 5 Điều 4 và khoản 2 Điều 55, chuẩn bị văn bản hướng dẫn để doanh nghiệp, cơ quan thuế thống nhất áp dụng khi Luật có hiệu lực.

Dự án Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh được Chính phủ trình Quốc hội sáng 11/11. Bộ Công Thương được xác định là cơ quan đầu mối quản lý thị trường hàng hóa phái sinh.

Văn Hoàng - Hải Sơn

Có thể bạn quan tâm