Luật An toàn thực phẩm: Bảo vệ trẻ em khỏi quảng cáo độc hại

Thảo luận tại hội trường, đại biểu Lê Hoàng Anh (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Gia Lai) ghi nhận đánh giá cao dự thảo đã thể chế hóa kịp thời kết luận của Bộ Chính trị về một đầu mối, tiếp thu nhiều ý kiến của đại biểu.

Theo đại biểu, đây là luật khó, phải cân bằng an toàn với thói quen tiêu dùng đô thị với miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số; hơn 2,6 triệu cơ sở nhỏ lẻ với doanh nghiệp lớn; nhu cầu trong nước với cam kết quốc tế.

Theo đại biểu, an toàn thực phẩm liên quan trực tiếp đến sức khỏe, chất lượng dân số, yêu cầu cảnh báo, kiểm soát sớm nguy cơ. Luật cần thiết kế theo lộ trình phát triển của đất nước, không đặt chuẩn vượt quá khả năng đáp ứng, nhưng không đứng yên ở mức tối thiểu.

Đại biểu cho rằng, khoảng trống lớn nhất nằm ở chỗ dự thảo mới lo thực phẩm không gây ngộ độc hôm nay, chưa lo thực phẩm không gây bệnh tật ngày mai. Cùng với đó, Quốc hội đã áp thuế, nhưng thuế mới chạm tới đồ uống, đường, muối, chất béo chuyển hóa, còn trong hàng nghìn thực phẩm bao gói mà người tiêu dùng, nhất là trẻ em chưa được cảnh báo.

Từ phân tích trên, đại biểu đề nghị bổ sung vào Điều 62 quy định thực phẩm bao gói sẵn vượt ngưỡng đường, muối, chất béo phải có nhãn cảnh báo ở mặt trước bao bì. Lộ trình chuyển đổi là 2 đến 3 năm, kèm cơ chế riêng cho sản phẩm truyền thống, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Theo tinh thần một đầu mối, đại biểu cho rằng, Bộ Y tế thống nhất chịu trách nhiệm, tránh chồng chéo. Đối với hạn chế quảng cáo thực phẩm có hại cho sức khoẻ trẻ em, đại biểu đề nghị cân bằng, không cấm quảng cáo nói chung, nhưng cần hạn chế quảng cáo hướng tới trẻ em, với thực phẩm phải ghi nhãn cảnh báo.

"Hàng ngày trên truyền hình, mạng xã hội, các cháu tiếp xúc với quảng cáo thực phẩm siêu chế biến, gắn với hoạt hình, quà tặng. Dự thảo đã cấm lợi dụng hình ảnh nhân viên y tế, người có ảnh hưởng nhưng chưa có quy định để bảo vệ trẻ em", đại biểu nói.

Từ dẫn chứng nêu trên, đại biểu kiến nghị, không quảng cáo trong chương trình, khung giờ, nền tảng dành cho trẻ; không dùng nhân vật hoạt hình, quà tặng để lôi kéo; không quảng cáo, tài trợ, bày bán trong trường học. Theo đại biểu, nội dung này phải đưa ngay vào luật này vì Luật Quảng cáo chưa có trong chương trình lập pháp năm 2027 “mà chờ thì khoảng trống kéo dài”, đại biểu bày tỏ.

Với danh mục phụ gia và giới hạn chất có hại, đại biểu đề nghị rà soát định kỳ không quá 5 năm, có lộ trình tiệm cận chuẩn cao hơn, ưu tiên thực phẩm đối với trẻ em. Cách làm này theo đại biểu, phù hợp với hiệp định SPS giúp hàng Việt đạt chuẩn xuất khẩu ngay từ thị trường trong nước.

Đại biểu nhấn mạnh, các đề xuất chung một tinh thần: không vì an toàn thực phẩm mà cản trở sản xuất kinh doanh, cũng không vì tăng trưởng mà để sức khỏe Nhân dân, nhất là trẻ em đứng ngoài chính sách. Đại biểu đề nghị nguyên tắc hoàn thiện luật: "Siết chặt nơi nguy cơ cao, thông thoáng nơi nguy cơ thấp, minh bạch ở mọi khâu, nâng chuẩn theo nhịp phát triển, đáp ứng đúng yêu cầu kiểm soát sớm nguy cơ của Bộ Chính trị đã đề ra".

Cùng thảo luận, đại biểu Phạm Trọng Nhân (Đoàn đại biểu Quốc hội TP. Hồ Chí Minh) cho rằng, tại dự thảo Luật An toàn thực phẩm trách nhiệm chưa cụ thể. Chương VIII có 7 bộ tham gia quản lý, chưa kể UBND hai cấp. Bộ Y tế được gọi là đầu mối nhưng khoản 3 Điều 63 chỉ quy định các bộ phối hợp và khi sự cố ở khâu sản xuất ban đầu thì Bộ Y tế chỉ được kiến nghị.

Về chống thực phẩm giả, Điều 66 giao Bộ Công Thương chủ trì, còn Điều 67 lại giao Bộ Công an chủ trì. "Một việc hai người chủ trì khi có việc sẽ khó khăn trong giải quyết", đại biểu nêu. Sự cố ở nước ngoài có cơ quan chủ trì, nhưng sự cố lan qua nhiều tỉnh thì luật chưa quy định cụ thể.

Từ dẫn chứng trên, đại biểu kiến nghị, Bộ Y tế cần có quyền quyết định khi các bộ chưa thống nhất và chủ trì xử lý sự cố liên tỉnh. “Bổ sung vào điều 55 việc Bộ Y tế chủ trì xử lý sự cố liên tỉnh, quyết định phạm vi cảnh báo và thu hồi trên toàn quốc”, đại biểu nói.

Bên cạnh đó, đại biểu kiến nghị, khôi phục và nâng mức căn cứ thu hồi tại khoản 2 Điều 45. Cơ sở dùng chất cấm, sản xuất thực phẩm giả hoặc gây ngộ độc tập thể do lỗi của mình phải bị thu hồi giấy chứng nhận ngay, không chờ vi phạm lần thứ hai hay có người tử vong. Kèm theo đó là thời hạn không cấp lại và công khai thông tin.

Theo đại biểu, "người dân chỉ giản dị là cần biết bữa cơm của con mình ở trường hôm nay có an toàn không”, cần phải siết bằng chế tài đối với những kẻ làm ăn gian dối.