BEST Express và hành trình logistics xanh

Trong bối cảnh logistics chuyển dịch theo hướng xanh, giảm phát thải đang trở thành bài toán của doanh nghiệp vận tải. Phóng viên Báo Công Thương đã trao đổi với ông Mai Hoài Nam - Giám đốc Vận tải BEST Express về cách doanh nghiệp tối ưu đội xe, kiểm soát nhiên liệu và hướng tới vận tải bền vững.

Logistics xanh bắt đầu từ tối ưu từng chuyến xe

- Từ góc độ người trực tiếp điều hành đội vận tải, theo ông, đâu là những yếu tố có thể giúp doanh nghiệp giảm phát thải trong hoạt động logistics?

Ông Mai Hoài Nam: Theo tôi, trước hết phải bắt đầu từ cách tổ chức vận hành. Nếu phương tiện chỉ được điều động theo nhu cầu phát sinh, có việc ở đâu thì chạy đến đó, doanh nghiệp vừa phát sinh thêm chi phí, vừa khó kiểm soát hiệu suất sử dụng.

Vì vậy, BEST Express từng bước phân định lộ trình cho từng phương tiện dựa trên đặc thù và hiệu quả khai thác. Xe phù hợp hành trình dài được bố trí cho tuyến dài, phương tiện có hiệu suất tốt hơn ở cự ly ngắn sẽ đảm nhận những chặng phù hợp.

Khi kế hoạch vận hành rõ ràng, chúng tôi có thể chủ động xây dựng định mức nhiên liệu, bố trí nhân sự, tính toán số chuyến; qua đó kiểm soát chi phí, hạn chế chuyến đi không cần thiết, giảm tiêu hao nhiên liệu và phát thải.

- Như vậy, tối ưu tuyến đường không chỉ là lựa chọn lộ trình ngắn nhất mà còn liên quan đến phân bổ toàn bộ đội xe?

Ông Mai Hoài Nam: Đúng vậy. Tối ưu vận tải không dừng ở việc tìm con đường ngắn nhất trên bản đồ mà phải xem xét tổng thể, từ đặc thù hành trình, quy mô hàng hóa đến đặc tính từng loại phương tiện.

Chúng tôi phân bổ phương tiện dựa trên tải trọng, cự ly và điều kiện địa hình của từng chặng.

Chẳng hạn, với tuyến rải điểm, hàng hóa được phân bổ theo từng địa phương dọc hành trình. Một phương tiện có thể xuất phát từ TP. Hồ Chí Minh, lần lượt qua Khánh Hoà, Lâm Đồng, Quảng Ngãi, Đà Nẵng rồi đến Bắc Ninh. Với tuyến thẳng, xe có thể di chuyển trực tiếp từ TP. Hồ Chí Minh ra Bắc Ninh.

Mục tiêu là khai thác phương tiện ở mức tải phù hợp trong suốt hành trình, hạn chế tối đa chặng chạy không tải. Tuy nhiên, hiệu suất phải đi cùng an toàn và tuân thủ quy định, tuyệt đối không đánh đổi bằng chở quá tải. Đây là cách chúng tôi cân bằng giữa hiệu quả khai thác, chi phí vận hành và yêu cầu giảm tiêu hao nhiên liệu.

Không phải chở càng nhiều càng hiệu quả

- Kiểm soát tải trọng đóng vai trò như thế nào trong bài toán tiết kiệm nhiên liệu và giảm phát thải, thưa ông?

Ông Mai Hoài Nam: Với xe chuyển phát nhanh, tình trạng quá tải thường không phổ biến. Tuy nhiên, BEST Express cũng vận chuyển nhiều nhóm hàng khác như gạo, dầu ăn và các mặt hàng thiết yếu nên vào một số thời điểm, khối lượng hàng trên xe có thể tăng cao.

Trong trường hợp này, chúng tôi yêu cầu kiểm tra, cân lại trước khi phương tiện tiếp tục hành trình. Nếu vượt tải trọng cho phép phải xử lý ngay, tránh phát sinh hành trình không cần thiết, làm tăng tiêu hao nhiên liệu và khí thải.

Do đó, tối ưu hiệu suất không có nghĩa là cố gắng chất nhiều hàng nhất có thể, mà là sử dụng phương tiện đúng tải, đúng tuyến và đúng nhu cầu vận chuyển.

- Bên cạnh kinh nghiệm vận hành, công nghệ đang hỗ trợ BEST Express như thế nào trong kiểm soát nhiên liệu và phát thải?

Ông Mai Hoài Nam: Công nghệ giúp BEST Express có thêm “điểm tựa dữ liệu” để quản lý phương tiện theo thời gian thực thay vì chờ báo cáo sau mỗi chuyến đi.

Bên cạnh thuật toán phân tuyến và tối ưu tải trọng, chúng tôi ứng dụng giải pháp Telematics tích hợp GPS và camera hành trình chuyên dụng trên xe tải, xe container. Dữ liệu số hóa cho phép theo dõi liên tục vị trí, vận tốc, lộ trình và thời gian dừng đỗ.

Dữ liệu được đối chiếu với kế hoạch vận hành. Khi ùn tắc giao thông, thời tiết xấu buộc phương tiện lệch tuyến, bộ phận giám sát có thể nhanh chóng kiểm tra tình hình thực tế.

Thông qua phân tích dữ liệu hành trình kết hợp với định mức tiêu hao nhiên liệu trên từng chặng, chúng tôi có thể nhận diện điểm nghẽn hoặc hoạt động vận hành kém hiệu quả để điều chỉnh.

Mục tiêu là giữ hệ thống vận hành ổn định: đi đúng tuyến, hạn chế chạy không tải, duy trì tốc độ phù hợp để tiết kiệm nhiên liệu, giảm phát thải.

- BEST Express có cơ chế nào để khuyến khích tài xế tiết kiệm nhiên liệu?

Ông Mai Hoài Nam: Chúng tôi áp dụng cơ chế khoán định mức nhiên liệu đối với tài xế. Nói đơn giản, chạy tiết kiệm thì có thêm thưởng, chạy vượt định mức thì phần vượt được tính theo cơ chế đã cam kết.

Khi mức tiêu hao thấp hơn định mức giao khoán, phần chi phí tiết kiệm được công ty quy đổi thành tiền thưởng cho tài xế. Ngược lại, nếu vượt định mức, phần vượt sẽ được tính trừ vào thu nhập theo quy định.

Cách làm này biến tiết kiệm nhiên liệu từ yêu cầu quản lý thành động lực cá nhân, khuyến khích tài xế tuân thủ lộ trình, chăm sóc phương tiện và lái xe tiết kiệm.

Từ tình trạng kỹ thuật đến thói quen “đều chân ga”

- Ngoài tuyến đường và cách điều phối, những yếu tố kỹ thuật nào ảnh hưởng trực tiếp đến mức tiêu hao nhiên liệu của phương tiện?

Ông Mai Hoài Nam: Trước mỗi hành trình, tài xế BEST Express phải kiểm tra tình trạng kỹ thuật của xe, đặc biệt là hệ thống động cơ và áp suất lốp.

Lốp xe là một ví dụ. Khi lốp mềm hoặc mòn không đều, lực cản với mặt đường tăng, đặc biệt khi xe chở tải nặng. Khi đó, phương tiện cần nhiều nhiên liệu hơn để duy trì tốc độ, kéo theo lượng phát thải tăng.

Song song với đó, chúng tôi kiểm soát hệ thống xử lý khí thải bằng dung dịch Urea (AdBlue) trên các dòng xe tải thế hệ mới nhằm bảo đảm hệ thống hoạt động đúng yêu cầu.

Logistics xanh vì vậy còn bắt đầu từ tình trạng kỹ thuật của phương tiện trước khi lăn bánh.

- Về phía tài xế, doanh nghiệp có hoạt động đào tạo để thay đổi thói quen lái xe theo hướng tiết kiệm nhiên liệu không?

Ông Mai Hoài Nam: Chúng tôi thường xuyên tổ chức các khóa huấn luyện kỹ năng lái xe an toàn và tiết kiệm nhiên liệu (Eco-driving), trong đó chú trọng kỹ thuật “lái xe đều chân ga” và kiểm soát tốc độ phù hợp với từng tuyến đường.

Trên thực tế, khi gặp ùn tắc hoặc vừa thoát khỏi điểm ùn tắc, tài xế có thể có xu hướng đạp mạnh ga để tăng tốc nhanh. Tuy nhiên, việc liên tục tăng, giảm tốc đột ngột sẽ làm tăng tiêu hao nhiên liệu.

Duy trì chân ga ổn định vừa bảo vệ động cơ, vừa tiết kiệm nhiên liệu và giảm khí thải. Nếu thực hiện đồng bộ trên toàn đội xe, thay đổi nhỏ này có thể tạo hiệu quả đáng kể.

Logistics xanh là hành trình dài hạn

- Theo ông, dưới góc nhìn điều hành vận tải, BEST Express sẽ triển khai những bước đi nào trong 5 - 10 năm tới để tiếp tục theo đuổi mục tiêu bảo vệ môi trường?

Ông Mai Hoài Nam: Tôi cho rằng, logistics xanh là hành trình chuyển đổi dài hạn, đòi hỏi tầm nhìn và sự nhất quán trong triển khai.

Trong 5 - 10 năm tới, BEST Express tiếp tục theo đuổi chiến lược “xanh hóa từ gốc”, tập trung vào 5 trụ cột: tối ưu lộ trình bằng công nghệ; vận tải đúng tải trọng; kiểm soát định mức nhiên liệu; tuân thủ bảo dưỡng định kỳ; thay đổi thói quen vận hành của người cầm lái.

Việc tối ưu từng chi tiết trong quá trình vận hành không chỉ giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả kinh doanh mà còn góp phần giảm dấu chân carbon trên mỗi chặng đường.

- Nếu gói gọn cách tiếp cận logistics xanh của BEST Express trong một thông điệp, ông muốn chia sẻ điều gì?

Ông Mai Hoài Nam: Chúng tôi cho rằng, chuyển dịch xanh không chỉ nằm ở những khái niệm vĩ mô mà cần bắt đầu từ tính kỷ luật trong từng hoạt động vận hành.

Mỗi chuyến xe được tổ chức hợp lý, mỗi lộ trình được tối ưu và mỗi hành động vận hành có trách nhiệm đều góp phần vào tiến trình chuyển dịch xanh của ngành logistics.

- Xin cảm ơn ông!