Tin Khu Vực
Tạo không gian trải nghiệm di sản
Với chuỗi hoạt động đặc sắc, lễ hội tiếp tục mở rộng không gian để cộng đồng và du khách tìm hiểu, trải nghiệm những giá trị đặc sắc của văn hóa Chăm. Một trong những điểm nhấn của Lễ hội Katê năm 2026 là chương trình được tổ chức trong nhiều không gian khác nhau, từ đền, tháp, làng Chăm đến các gia đình, dòng tộc trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa. Cách tổ chức này phản ánh khá rõ đặc trưng của Katê, khi lễ hội không chỉ diễn ra tại một địa điểm tập trung mà hiện diện trong đời sống cộng đồng.
Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Khánh Hòa, ngày 9/10, nhân dân các thôn Hữu Đức, Tân Đức, Thành Đức, xã Phước Hữu sẽ tổ chức lễ rước y trang Pô Inư Nưgar từ đồng bào Raglai ở xã Phước Hà về đền thờ trong tại thôn Hữu Đức, xã Phước Hữu. Đây là nghi thức mở đầu cho chuỗi hoạt động của lễ hội. Cùng ngày, chương trình nghệ thuật chào mừng Lễ hội Katê năm 2026 diễn ra tại sân khấu Sân vận động thôn Hữu Đức, xã Phước Hữu.
Các nghi thức Lễ hội Katê truyền thống tại Tháp Pô Klong Garai, Tháp Pô Rômê và Đền Pô Inư Nưgar
Ngày 10/10 là chính lễ và diễn ra nhiều hoạt động. Từ 6 giờ 30, Hội đồng Chức sắc và Ban Phong tục thực hiện các nghi thức Lễ hội Katê truyền thống tại Tháp Pô Klong Garai, Tháp Pô Rômê và Đền Pô Inư Nưgar. Đây là phần quan trọng nhất của lễ hội, với các nghi thức truyền thống được thực hành tại những không gian linh thiêng của cộng đồng. Các nghi thức gồm lễ rước y trang, lễ mở cửa đền/tháp, lễ tắm tượng thần, lễ mặc y trang cho thần và đại lễ.
Bên cạnh phần lễ, nhiều hoạt động văn hóa cộng đồng được tổ chức nhằm tạo không gian để người dân và du khách tiếp cận di sản theo cách trực tiếp hơn. Hội thi các trò chơi thể thao dân gian chào mừng Lễ hội Katê diễn ra ngày 10/10 tại khu vực Tháp Pô Klong Garai. Cùng thời điểm, hội thi viết chữ Chăm với chủ đề “Sáng nét chữ - Giữ hồn Chăm” được tổ chức, hướng tới việc khơi dậy sự quan tâm đối với chữ viết và những giá trị văn hóa gắn với ngôn ngữ của cộng đồng Chăm.
Bên cạnh phần lễ, nhiều hoạt động văn hóa cộng đồng được tổ chức nhằm tạo không gian để người dân và du khách tiếp cận di sản.
Hoạt động trưng bày hình ảnh, hiện vật, không gian văn hóa Chăm gắn với Lễ hội Katê được tổ chức tại Tháp Pô Klong Garai, Tháp Pô Rômê, từ ngày 5 đến 12/10 tại Nhà trưng bày thôn Hữu Đức… Qua đó, những giá trị văn hóa gắn với lễ hội được giới thiệu tới công chúng không chỉ thông qua nghi lễ mà còn bằng hình ảnh, hiện vật và các không gian trưng bày. Đáng chú ý, ngày 11/10, tại Hội trường UBND xã Ninh Phước diễn ra Hội thảo khoa học “Bảo tồn và phát huy giá trị nghệ thuật làm gốm của người Chăm được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp”.
Việc đưa hoạt động nghiên cứu, trao đổi về bảo tồn nghề thủ công truyền thống vào chuỗi hoạt động Katê cho thấy phạm vi của công tác bảo tồn di sản không chỉ dừng ở các nghi lễ. Những tri thức dân gian, kỹ năng nghề, nghệ thuật, âm nhạc, trang phục và các thực hành văn hóa cũng là những thành tố cần được gìn giữ.
Bảo tồn giá trị di sản trong đời sống đương đại
Lễ hội Katê là một trong những lễ hội truyền thống lớn, tiêu biểu của đồng bào Chăm tỉnh Khánh Hòa. Lễ hội được tổ chức định kỳ hàng năm vào ngày cuối tháng 6 và ngày đầu tháng 7 Chăm lịch tại các khu vực đền, tháp Chăm, các làng/palei Chăm và hộ gia đình. Điểm đặc biệt của Katê nằm ở chính tính cộng đồng và tính liên tục trong thực hành di sản. Chủ thể của lễ hội là cộng đồng người Chăm, trong đó Hội đồng Chức sắc là tổ chức đại diện cho cộng đồng trong việc thực hành những nghi thức liên quan đến tôn giáo, tín ngưỡng. Tại các đền, tháp, các chức sắc tôn giáo và chức sắc tín ngưỡng dân gian cùng thực hiện những vai trò được cộng đồng trao truyền.
Từ đền, tháp đến làng; từ làng đến gia đình, Katê tạo nên một không gian văn hóa rộng lớn, trong đó các nghi thức không tách rời đời sống mà được duy trì thông qua chính sự tham gia của cộng đồng. Đây cũng là yếu tố quan trọng làm nên sức sống của di sản. Một di sản văn hóa phi vật thể chỉ thực sự được bảo tồn khi các thực hành văn hóa vẫn tiếp tục được cộng đồng thực hành, trao truyền và tiếp nhận qua các thế hệ.
Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Khánh Hòa, Lễ hội Katê năm 2026 được tổ chức nhằm phản ảnh sâu sắc những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của đồng bào người Chăm, thể hiện rõ nét đạo lý uống nước nhớ nguồn, tri ân các thần linh, các bậc tiền nhân đã tạo dựng, bảo vệ cộng đồng có cuộc sống bình an, ấm no, hạnh phúc; cầu mong mưa thuận, gió hòa, mùa màng được bội thu.
Không những thế, khi đời sống hiện đại có nhiều thay đổi, Lễ hội Katê năm 2026 vì vậy đang mở rộng cách thức tiếp cận di sản. Du khách không chỉ đến để xem một nghi lễ mà còn có thể tìm hiểu về chữ Chăm, thưởng thức các hoạt động văn hóa nghệ thuật, tham gia không gian trò chơi dân gian, tìm hiểu nghề thủ công và tiếp cận những câu chuyện văn hóa được thể hiện qua hình ảnh, hiện vật.
Đặc biệt, trong bối cảnh triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, việc tổ chức Lễ hội Katê năm 2026 có ý nghĩa hết sức quan trọng. Theo đó, việc duy trì các nghi lễ truyền thống, phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng Chăm, đồng thời tổ chức các hoạt động trải nghiệm, trưng bày, viết chữ Chăm, trò chơi dân gian và giới thiệu nghề thủ công truyền thống cho thấy di sản không chỉ được bảo vệ mà còn được tạo điều kiện để tiếp tục sống trong đời sống đương đại.
Đây cũng là cách tiếp cận phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW khi đặt Nhân dân vào vị trí chủ thể sáng tạo và thụ hưởng văn hóa, coi bảo tồn di sản không phải là giữ lại những giá trị trong quá khứ, mà là trao thêm cơ hội để các giá trị ấy được trao truyền, lan tỏa và phát huy trong hiện tại.
Lễ hội Katê năm 2026 do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Khánh Hòa phối hợp với các sở, ngành, địa phương liên quan tổ chức. Thông qua chuỗi hoạt động đặc sắc, Khánh Hòa mong muốn tạo không khí vui tươi, đoàn kết dân tộc và mang đến cho du khách những trải nghiệm văn hóa di sản độc đáo.