Lào Cai chủ động tiết kiệm điện, bảo đảm an ninh năng lượng

Mục tiêu tiết kiệm 10% điện năng tại Lào Cai đang từng bước được cụ thể hóa bằng những giải pháp thiết thực trong sản xuất và đời sống. Từ chủ động điều chỉnh giờ sản xuất, đổi mới công nghệ, bố trí cán bộ phụ trách năng lượng đến đầu tư điện mặt trời tự sản xuất, tự tiêu thụ, các doanh nghiệp, hợp tác xã và khách hàng đang góp phần giảm áp lực cho hệ thống điện, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và hướng tới phát triển bền vững.

Chủ động sử dụng điện hiệu quả

Những ngày nắng nóng, khi nhu cầu sử dụng điện tăng cao, cũng là lúc các doanh nghiệp sản xuất phải đối mặt với bài toán vừa duy trì hoạt động, vừa kiểm soát chi phí năng lượng. Tại Công ty TNHH MTV Đá trắng Bảo Lai, giải pháp được lựa chọn là chủ động điều chỉnh phương án sản xuất, hạn chế sử dụng điện vào giờ cao điểm và tập trung sản xuất vào những khung giờ thấp điểm.

Ông Nguyễn Tân Cương, Phó Giám đốc Công ty TNHH MTV Đá trắng Bảo Lai cho biết: “Chúng tôi đã chủ động hạn chế sản xuất vào các giờ cao điểm, tập trung sản xuất vào giờ thấp điểm nhằm góp phần giảm áp lực sử dụng điện, bên cạnh đó chúng tôi đang triển khai xây dựng và lắp đặt điện mặt trời mái nhà”.

Đây là cách tiếp cận cho thấy tiết kiệm điện không nhất thiết đồng nghĩa với cắt giảm sản xuất. Thay vào đó, doanh nghiệp có thể tổ chức lại thời gian vận hành, phân bổ phụ tải hợp lý để vừa đáp ứng yêu cầu sản xuất, vừa giảm mức tiêu thụ điện trong những thời điểm hệ thống chịu áp lực cao.

Điều này càng có ý nghĩa khi điện phục vụ sản xuất đang chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu điện thương phẩm của tỉnh. Trong 7 tháng năm 2026, điện thương phẩm toàn tỉnh đạt 2.731,85 triệu kWh, tăng 5,77% so với cùng kỳ; riêng nhóm công nghiệp, xây dựng chiếm 69,36% tổng điện thương phẩm.

Quy mô phụ tải này đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với việc sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả tại các cơ sở sản xuất, đồng thời cho thấy vai trò quan trọng của các giải pháp điều chỉnh phụ tải trong những thời điểm cao điểm.

Từ việc điều chỉnh giờ sản xuất, nhiều doanh nghiệp trên địa bàn đang tiến thêm một bước: coi quản lý năng lượng là một phần trong quản trị doanh nghiệp.

Ông Nguyễn Trường Giang, Phó Giám đốc Sở Công Thương Lào Cai cho biết: “Nhiều đơn vị đã mạnh dạn cải tiến, đổi mới công nghệ, bố trí cán bộ phụ trách năng lượng để giúp người đứng đầu kiểm soát về sử dụng điện”.

Việc bố trí cán bộ phụ trách năng lượng cho thấy tiết kiệm điện đang dần được chuyển từ hoạt động mang tính vận động sang một nội dung trong quản trị doanh nghiệp. Khi có người theo dõi, phân tích và kiểm soát mức tiêu thụ điện, doanh nghiệp có điều kiện nhận diện những khâu sử dụng năng lượng chưa hiệu quả, từ đó đưa ra phương án điều chỉnh phù hợp.

Đổi mới công nghệ cũng tạo dư địa lớn để tiết giảm năng lượng. Những thiết bị có hiệu suất cao, quy trình sản xuất được tối ưu và phương thức vận hành hợp lý không chỉ giúp giảm tiêu hao điện mà còn góp phần nâng cao năng suất, giảm chi phí và tăng sức cạnh tranh của doanh nghiệp.

Điện mặt trời thêm nguồn lực cho sản xuất

Bên cạnh điều chỉnh phụ tải và đổi mới công nghệ, chủ động tạo nguồn điện tại chỗ cũng đang trở thành một giải pháp được các cơ sở sản xuất, kinh doanh quan tâm.

Tại HTX Suối Giàng, hệ thống điện mặt trời được đầu tư với kinh phí trên 700 triệu đồng, công suất tối đa khoảng 30 kW, kết hợp pin lưu trữ. Theo đơn vị, hệ thống giúp tiết giảm khoảng 30% chi phí tiền điện hàng tháng, đồng thời tăng tính chủ động trong hoạt động.

Ông Nguyễn Mạnh Linh, Phó Giám đốc HTX Suối Giàng, cho biết điện từ các tấm pin có thể được sử dụng trực tiếp cho hoạt động của đơn vị; đồng thời nguồn điện mặt trời được sử dụng để sạc pin, duy trì và lưu trữ năng lượng.

 Không chỉ dừng ở những mô hình riêng lẻ, điện mặt trời tự sản xuất, tự tiêu thụ đang có bước phát triển rõ nét trên địa bàn tỉnh. Theo báo cáo của Công ty Điện lực Lào Cai, trong tháng 7/2026, toàn đơn vị phát triển thêm 97 khách hàng, với tổng công suất khoảng 2.136 kW.

Lũy kế đến hết tháng 7/2026, đã có 518 khách hàng tự sản xuất, tự tiêu thụ bằng điện mặt trời, đạt 120,74% kế hoạch. Tổng công suất đạt 21.403,7 kW; riêng công suất phát triển trong năm 2026 đạt 16.859,44 kW, tương đương 67,43% kế hoạch năm.

Cùng với đó, có 223 khách hàng bán điện dư lên lưới. Tổng sản lượng điện phát lên lưới đến hết tháng 7 đạt 724.938 kWh, với giá trị hơn 1,526 tỷ đồng.

Những con số này cho thấy sự chuyển biến trong cách tiếp cận năng lượng của khách hàng: từ đơn thuần sử dụng điện sang chủ động tham gia sản xuất và sử dụng nguồn điện tại chỗ. Khi nguồn điện được sản xuất và sử dụng ngay tại nơi tiêu thụ, lượng điện lấy từ lưới có thể giảm tương ứng, góp phần giảm áp lực cho hệ thống.

Chung tay bảo đảm an ninh năng lượng

Ở góc độ ngành Điện, hiệu quả của tiết kiệm điện không chỉ nằm ở khoản chi phí mà doanh nghiệp, hợp tác xã hay người dân giảm được, mà còn ở khả năng góp phần điều chỉnh phụ tải và nâng cao hiệu quả vận hành hệ thống.

Theo ông Cao Bình Định, Phó Giám đốc Công ty Điện lực Lào Cai, việc khách hàng chủ động sử dụng điện tiết kiệm, điều chỉnh thời gian sử dụng điện và tăng cường tự sản xuất, tự tiêu thụ từ nguồn năng lượng tái tạo có ý nghĩa thiết thực trong việc giảm áp lực cho hệ thống, nhất là trong các đợt nắng nóng khi phụ tải tăng cao.

Thực tế cho thấy, khi mỗi doanh nghiệp chủ động giảm một phần phụ tải vào giờ cao điểm, mỗi cơ sở sản xuất tối ưu thêm một khâu tiêu thụ năng lượng, mỗi khách hàng đầu tư nguồn điện mặt trời phù hợp, hiệu quả cộng hưởng sẽ tạo ra tác động lớn hơn đối với toàn hệ thống.

Hiệu quả quản lý hệ thống điện tại Lào Cai cũng được phản ánh qua kết quả giảm tổn thất điện năng. Lũy kế 7 tháng năm 2026, tỷ lệ tổn thất điện năng toàn tỉnh ở mức 2,96%, giảm 0,33% so với cùng kỳ.

Từ một doanh nghiệp chủ động dịch chuyển giờ sản xuất, một hợp tác xã đầu tư điện mặt trời kết hợp lưu trữ, đến những đơn vị mạnh dạn đổi mới công nghệ và bố trí cán bộ phụ trách năng lượng, tiết kiệm điện tại Lào Cai đang dần chuyển từ chủ trương thành những hành động cụ thể.

Điều quan trọng hơn, các giải pháp này không tạo ra sự đánh đổi giữa tiết kiệm điện và phát triển sản xuất. Ngược lại, nếu được triển khai đúng cách, tiết kiệm năng lượng có thể trở thành một yếu tố giúp doanh nghiệp giảm chi phí, nâng cao hiệu quả, tăng sức cạnh tranh và từng bước hình thành phương thức sản xuất xanh.

Với tỉnh Lào Cai, mục tiêu tiết kiệm điện vì thế không chỉ được đo bằng số kWh giảm xuống. Giá trị lớn hơn nằm ở sự thay đổi trong nhận thức và phương thức sử dụng năng lượng: từ sử dụng thụ động sang chủ động quản lý; từ phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn điện lưới sang từng bước khai thác nguồn năng lượng tại chỗ; từ tiết kiệm theo thời điểm sang quản trị năng lượng thường xuyên.

Mỗi kWh điện được sử dụng đúng lúc, đúng nhu cầu và hiệu quả hơn sẽ góp thêm một phần nguồn lực cho hệ thống điện, đồng thời giảm chi phí cho người sử dụng. Khi chính quyền, ngành Điện, doanh nghiệp và người dân cùng hành động, mục tiêu tiết kiệm điện sẽ không còn là một con số trên kế hoạch, mà trở thành một phần trong quá trình phát triển kinh tế xanh, sử dụng hiệu quả nguồn lực và bảo đảm an ninh năng lượng của Lào Cai.