Lai Châu: Nâng giá trị sản phẩm vùng đồng bào dân tộc thiểu số

Từ sản phẩm bản địa đến hàng hóa có thương hiệu

Tại xã Bản Lang, tỉnh Lai Châu, Công ty TNHH MTV Sản xuất và Thương mại Pờ Ma Lung Lai Châu đang liên kết với đồng bào dân tộc thiểu số địa phương trồng Hà Thủ Ô, cung cấp nguyên liệu phục vụ sản xuất, kinh doanh.

Trả lời phỏng vấn Báo Công Thương, bà Nguyễn Thị Quỳnh, Giám đốc Công ty TNHH MTV Sản xuất và Thương mại Pờ Ma Lung Lai Châu cho biết, lợi thế của sản phẩm là nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng, nguyên liệu tự nhiên từ vùng sản xuất của người dân.

Để đưa sản phẩm đến người tiêu dùng, doanh nghiệp kết hợp nhiều phương thức phân phối, nhờ đó, sản phẩm tiếp cận khách hàng tại nhiều tỉnh, thành phố. Doanh nghiệp cũng bán hàng trực tuyến nhưng chưa khai thác được sâu hiệu quả các nền tảng số.

Tại Hội chợ Thương mại quốc tế Lai Châu năm 2026 đang diễn ra, các sản phẩm thảo dược tự nhiên của Pờ Ma Lung nhận được sự quan tâm của người tiêu dùng, nhiều khách hàng tìm hiểu và mua sản phẩm. Đây cũng là dịp để doanh nghiệp quảng bá thương hiệu, tìm kiếm khách hàng và đối tác ở các địa phương khác.

“Doanh nghiệp rất mong muốn nhận được sự hỗ trợ của các sở, ban, ngành trong việc đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử, kênh số và đẩy mạnh hoạt động quảng bá tại nhiều tỉnh, thành phố. Điều này sẽ giúp người tiêu dùng biết đến nhiều hơn các sản phẩm nông sản, đặc sản Lai Châu, qua đó tạo thêm cơ hội tiêu thụ cho doanh nghiệp và bà con dân tộc thiểu số ở địa phương”, bà Quỳnh chia sẻ.

Bên cạnh dược liệu, chè Shan tuyết cổ thụ cũng là sản phẩm được các hợp tác xã ở Lai Châu tập trung khai thác theo hướng nâng cao giá trị chế biến và xây dựng thương hiệu.

Hợp tác xã Chè Sì Lở Lầu, xã Sì Lở Lầu là một trong những đơn vị tiên phong xây dựng thương hiệu trà Shan tuyết cổ thụ của tỉnh. Hợp tác xã đang tạo việc làm cho người dân tộc thiểu số tại các bản Lao Chải (xã Khun Há), Là Nhì Thàng (xã Sì Lở Lầu), đồng thời hình thành chuỗi liên kết từ chăm sóc, thu hái nguyên liệu đến chế biến sản phẩm.

Hợp tác xã phát triển nhiều dòng trà Shan tuyết, trà rừng cổ thụ với phương pháp chế biến khác nhau, phân thành năm loại gồm Lục san, Bạch san, Hoàng san, Hồng san và Shan chín. Trong số đó, một số sản phẩm đã đạt chứng nhận OCOP 3 sao.

Tương tự, Hợp tác xã Biên Cương (xã Sì Lở Lầu) khai thác thế mạnh chè cổ thụ để phát triển các dòng bạch trà, hồng trà, hoàng trà và trà xanh mang thương hiệu “Trà cổ Mồ Sì San”. Mỗi năm, hợp tác xã cung cấp khoảng 1,5 tấn trà khô cổ thụ ra thị trường.

Đáng chú ý, thay vì chủ yếu bán nguyên liệu thô, các hợp tác xã đã chuyển sang chế biến, hoàn thiện sản phẩm và xây dựng thương hiệu riêng. Điều đó, dần định vị sản phẩm của bà con trên thị trường.

Nỗ lực đưa sản phẩm đến gần người tiêu dùng hơn

Cùng đó, các doanh nghiệp, hợp tác xã trên địa bàn tỉnh Lai Châu cũng đang nỗ lực chủ động kết hợp hệ thống đại lý, chuỗi phân phối, bán hàng trực tuyến và tham gia các chương trình xúc tiến thương mại.

Tuy nhiên, việc mở rộng kênh tiêu thụ, nhất là trên môi trường số, vẫn là thách thức đối với nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã vùng cao. Không phải đơn vị nào cũng có đủ nhân lực, kỹ năng và điều kiện để xây dựng gian hàng trên sàn thương mại điện tử, tổ chức livestream hay triển khai quảng bá trực tuyến.

Thực tế từ Pờ Ma Lung cho thấy, nhu cầu hỗ trợ về kỹ năng bán hàng số, quảng bá và tiếp cận các nền tảng thương mại điện tử còn lớn. Đây là những điều kiện cần thiết để sản phẩm địa phương vượt qua giới hạn thị trường truyền thống, tiếp cận thêm nhóm khách hàng ở các tỉnh, thành phố.

Bên cạnh đó, mở rộng hệ thống phân phối cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với chất lượng, bao bì, mẫu mã và khả năng cung ứng. Muốn đưa sản phẩm vào các hệ thống bán lẻ, doanh nghiệp, hợp tác xã phải bảo đảm chất lượng đồng đều, duy trì nguồn nguyên liệu và tổ chức sản xuất phù hợp với nhu cầu thị trường.

Đối với các sản phẩm đặc hữu như chè Shan tuyết cổ thụ, việc mở rộng tiêu thụ còn gắn với yêu cầu bảo tồn vùng nguyên liệu. Nếu chỉ chú trọng sản lượng mà thiếu kế hoạch khai thác hợp lý, lợi thế từ những cây chè cổ thụ sẽ khó được duy trì lâu dài.

Chung tay phát triển kinh tế vùng đồng bào dân tộc thiểu số

Là tỉnh biên giới phía Tây Bắc, Lai Châu có vị trí kết nối giao thương giữa Việt Nam với tỉnh Vân Nam (Trung Quốc) và các tỉnh Bắc Lào thông qua hệ thống cửa khẩu, các tuyến giao thông liên vùng. Cùng với điều kiện tự nhiên, tài nguyên phong phú và bản sắc văn hóa của 20 dân tộc, địa phương có lợi thế phát triển nông nghiệp hàng hóa, dược liệu, du lịch, thương mại và kinh tế biên mậu.

Những năm qua, các sản phẩm thế mạnh như chè, mắc ca, dược liệu và sản phẩm OCOP ngày càng được quan tâm. Tuy nhiên, thương mại hóa sản phẩm vẫn là thách thức, nhất là với hàng hóa do đồng bào dân tộc thiểu số sản xuất. Khó khăn không chỉ nằm ở quy mô sản xuất, năng lực chế biến mà còn ở khả năng tiếp cận thị trường, tìm kiếm đối tác và duy trì đầu ra ổn định.

Trước thực trạng đó, chính quyền tỉnh Lai Châu xác định xúc tiến thương mại là giải pháp quan trọng kết nối sản xuất với tiêu thụ. Các hoạt động hỗ trợ tập trung vào quảng bá sản phẩm, nâng cao năng lực cho doanh nghiệp, hợp tác xã, mở rộng hệ thống phân phối và tạo điều kiện để hàng hóa địa phương tiếp cận thị trường trong nước, quốc tế.

Phát biểu tại Lễ khai mạc Hội chợ Thương mại quốc tế Lai Châu năm 2026 diễn ra mới đây, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lai Châu Hà Trọng Hải cho rằng, mở rộng thị trường, tăng cường kết nối cung cầu và thúc đẩy liên kết giữa sản xuất với tiêu thụ có ý nghĩa quan trọng trong nâng cao giá trị, sức cạnh tranh của hàng hóa địa phương.

Ông nhấn mạnh: “Hội chợ không chỉ là hoạt động trưng bày, giới thiệu sản phẩm mà còn tạo điều kiện để doanh nghiệp, hợp tác xã chủ động nắm bắt nhu cầu thị trường, trao đổi thông tin, tìm kiếm đối tác và đầu ra sản phẩm ổn định”.

Từ định hướng này, các hoạt động xúc tiến thương mại của tỉnh được triển khai gắn với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp, hợp tác xã. Việc hỗ trợ máy móc chế biến, đào tạo kỹ thuật, quảng bá và kết nối hệ thống phân phối góp phần cải thiện chất lượng sản phẩm, nâng cao năng lực sản xuất và mở rộng thị trường.

Riêng với sản phẩm chè cổ thụ, hoạt động hỗ trợ tiêu thụ được triển khai gắn với bảo tồn vùng nguyên liệu, đồng thời gắn phát triển sản phẩm với du lịch trải nghiệm.

Ở phạm vi rộng hơn, Bộ Công Thương xác định xúc tiến thương mại là cầu nối đưa hàng hóa vùng cao đến với thị trường trong nước và khu vực. Thông qua Hội chợ Thương mại quốc tế Lai Châu năm 2026 nói riêng và các hoạt động xúc tiến thương mại ở khu vực biên giới nói chung, các địa phương có thêm cơ hội giới thiệu tiềm năng, doanh nghiệp quảng bá sản phẩm, tìm kiếm đối tác và mở rộng mạng lưới giao thương.

Bộ Công Thương sẽ tiếp tục đồng hành cùng tỉnh Lai Châu và cộng đồng doanh nghiệp, tập trung mở rộng kết nối cung cầu giữa các địa phương Việt Nam với các nước láng giềng, đẩy mạnh xúc tiến thương mại gắn với thương mại điện tử xuyên biên giới, qua đó mở ra những kênh giao thương mới.

Định hướng này tạo thêm cơ hội cho nông sản, dược liệu và đặc sản vùng đồng bào dân tộc thiểu số tiếp cận thị trường rộng hơn. Tuy nhiên, để khai thác hiệu quả lợi thế địa lý và cửa khẩu, doanh nghiệp, hợp tác xã vẫn phải chủ động nâng cao chất lượng, xây dựng thương hiệu, tổ chức sản xuất theo yêu cầu thị trường và bảo đảm khả năng cung ứng.

Giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh Lai Châu tiếp tục ưu tiên các nguồn lực cho vùng dân tộc thiểu số và miền núi, thực hiện giảm nghèo đa chiều, bao trùm, bền vững, bảo đảm bình đẳng và an sinh xã hội. Một trong những giải pháp quan trọng để đạt mục tiêu trên là tạo bước đột phá về phát triển sản xuất hàng hóa và chuỗi giá trị.

Trong đó, tập trung vào những ngành hàng có lợi thế rõ ràng, có khả năng tạo giá trị cao và phù hợp với điều kiện sinh thái. Song song đó, phát triển hợp tác xã và liên kết doanh nghiệp - người dân, hỗ trợ nâng cao năng lực quản trị, chuyển đổi số, hình thành vùng nguyên liệu có mã số, truy xuất nguồn gốc, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường.