Mùa xuân về, mùa lễ hội, khắp các bản trên địa bàn tỉnh Lai Châu rộn ràng tiếng trống hội, tiếng chiêng ngân vang giữa núi rừng Tây Bắc. Nếp sống văn minh dần trở thành “chuẩn mực mềm”, được chính quyền và người dân đồng lòng gìn giữ.
Theo ghi nhận của phóng viên Báo Công Thương, công tác tổ chức, quản lý lễ hội trên địa bàn tỉnh đã có nhiều đổi mới, đi vào nền nếp, bảo đảm giữ gìn và phát huy truyền thống văn hóa, thuần phong mỹ tục của dân tộc.

Giữ gìn nét đẹp truyền thống qua các lễ hội tỉnh Lai Châu.
Giữ nét đẹp văn hóa lễ hội
Tại một số lễ hội lớn trên địa bàn tỉnh Lai Châu cho thấy, không có tình trạng chen lấn, xô đẩy, tranh cướp lộc, rải tiền lẻ bừa bãi trong khu vực di tích. Ở nhiều đền, chùa, không xuất hiện hiện tượng cờ bạc trá hình, thuê khấn, xem bói, rút thẻ, gọi hồn, yểm bùa… gây phản cảm, làm sai lệch giá trị tâm linh.
Tại Đền Vua Lê Thái Tổ, một trong những lễ hội quy mô cấp tỉnh thu hút đông đảo người dân và du khách, không khí diễn ra trang nghiêm nhưng vẫn sôi động. Lễ hội được tổ chức với chuỗi hoạt động phong phú như phiên chợ xuân; không gian trưng bày, giới thiệu sản phẩm OCOP và nông sản đặc trưng; trải nghiệm du lịch đỉnh Pú Đao; ẩm thực truyền thống; các nghi lễ của đồng bào Mông; đua thuyền đuôi én… dù lượng khách lớn, trật tự vẫn được bảo đảm, môi trường sạch sẽ, không có cảnh lộn xộn.

Các nông sản địa phương được bày bán, thu hút du khách tại lễ hội.
Chị Ngô Thu Trang, du khách đến từ Hà Nội chia sẻ: “Lần đầu tiên đến lễ hội Đền Vua Lê Thái Tổ, tôi cảm nhận rõ không gian linh thiêng, giàu bản sắc. Điều khiến chúng tôi ấn tượng là cách tổ chức rất nền nếp, người dân và du khách đều có ý thức giữ gìn hình ảnh chung”.
Sự chuyển biến này không chỉ đến từ nỗ lực của ban tổ chức mà còn từ ý thức tự giác của người tham gia. Việc bỏ rác đúng nơi quy định, ăn mặc lịch sự, trang phục truyền thống khi vào khu vực thờ tự, không đốt vàng mã tràn lan… dần trở thành hành vi quen thuộc, thể hiện sự tôn trọng cộng đồng và không gian linh thiêng.
Kết nối cộng đồng qua không gian văn hóa
Nếu lễ hội Đền Vua Lê Thái Tổ mang màu sắc lịch sử, thì Lễ hội Xòe chiêng Bản Bo lại đậm chất văn hóa cộng đồng của đồng bào Thái. Giữa không gian bản du lịch cộng đồng cọn nước Nà Khương, xã Bản Bo, tiếng chiêng hòa cùng vòng xòe rộn ràng tạo nên bức tranh xuân đầy sức sống.

Quảng bá tiềm năng du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn bản sắc văn hóa qua lễ hội Xòe chiêng.
Bản Bo được hình thành trên cơ sở sáp nhập hai xã Bản Bo và Nà Tăm (thuộc huyện Tam Đường cũ). Nơi đây có đông đồng bào Thái, Lào, Kinh cùng sinh sống. Sau sáp nhập, lễ hội không chỉ là dịp bảo tồn văn hóa mà còn là cơ hội để cộng đồng thêm gắn bó, chung sức xây dựng địa phương.
Không gian lễ hội năm nay mở rộng với nhiều hoạt động trải nghiệm gắn với đời sống bản địa. Giải chạy “Hương chè Bản Bo” len lỏi qua những nương chè xanh mướt, quảng bá sản phẩm chủ lực của địa phương. Khu trung tâm tổ chức thi đan lát tre, nứa; trình diễn trang phục truyền thống; giao lưu văn nghệ giữa các bản. Những trò chơi dân gian như tung còn, đi cầu thăng bằng thu hút đông đảo thanh thiếu niên.
Đặc biệt, cuộc thi đua bè trên lòng hồ thủy điện và trải nghiệm bắt cá suối tại Nà Khương mang lại cho du khách cảm giác gần gũi, chân thực. Hình ảnh những chiếc nơm tre, những bàn tay khéo léo của người dân đưa cá vào giỏ tạo nên khung cảnh mộc mạc, đậm chất miền sơn cước.
Chị Hoàng Thị Lợi, người dân tộc Thái ở bản Hua Sẳn, bày tỏ: “Chúng tôi rất vui khi lễ hội được tổ chức bài bản, văn minh. Bà con luôn nhắc nhau giữ gìn nếp sống đẹp, không mê tín dị đoan, không để trò chơi dân gian bị biến tướng”.
Theo ông Nguyễn Văn Chiến - Phó Chủ tịch UBND xã Bản Bo, điểm nhấn của lễ hội là không gian trưng bày sản phẩm OCOP, sản vật địa phương như: chè, gạo, mật ong, thổ cẩm, đan lát. Qua đó, địa phương mong muốn quảng bá tiềm năng du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn bản sắc văn hóa, từng bước xây dựng thương hiệu văn hóa, du lịch của xã.
Văn minh lễ hội, trách nhiệm từ mỗi người
Để lễ hội thực sự vui tươi, lành mạnh, ngoài sự vào cuộc của chính quyền và ban tổ chức, điều quan trọng nhất là nâng cao nhận thức của người dự hội. Văn minh lễ hội không chỉ là khẩu hiệu, mà phải bắt đầu từ những hành vi nhỏ: không xả rác, không chen lấn, không đốt vàng mã, không tin theo hoạt động mê tín.

Để lễ hội thực sự vui tươi, lành mạnh, ngoài sự vào cuộc của chính quyền và Ban Tổ chức, điều quan trọng là nâng cao nhận thức của mỗi người dân.
Người tham gia cần hiểu đúng ý nghĩa các nghi thức tâm linh, tránh sa đà vào hành vi cầu cúng phản cảm hoặc bị kẻ xấu lợi dụng. Việc dâng lễ cần tiết kiệm, phù hợp, không phô trương hình thức. Trang phục khi dự hội, đặc biệt tại nơi thờ tự, cần lịch sự, phù hợp thuần phong mỹ tục.
Về phía cơ quan quản lý, tỉnh Lai Châu đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ: tăng cường kiểm tra, nhắc nhở; bố trí lực lượng hướng dẫn tại các điểm đông người; mở rộng không gian văn hóa lành mạnh. Các hoạt động văn hóa được thiết kế phù hợp quy mô, tính chất lễ hội, khai thác giá trị truyền thống thay vì chạy theo hình thức.
Nhờ đó, lễ hội tại Lai Châu đã trở thành không gian giao lưu văn hóa, quảng bá sản phẩm địa phương, thúc đẩy du lịch và kinh tế cộng đồng. Đây là hướng đi bền vững, vừa bảo tồn bản sắc, vừa tạo sinh kế cho người dân.
Những chuyển biến tích cực trong tổ chức và tham gia lễ hội tại Lai Châu cho thấy khi chính quyền quyết liệt, người dân đồng thuận, nếp sống văn minh sẽ dần trở thành nền tảng bền vững. Giữ gìn nét đẹp lễ hội không chỉ là giữ gìn truyền thống, mà còn là bảo vệ hình ảnh của địa phương trong tiến trình hội nhập và phát triển. Và từ những hành động nhỏ hôm nay, một diện mạo văn hóa bền vững cho ngày mai được vun đắp.




