Lai Châu: Khoa học, công nghệ tạo động lực tăng trưởng bền vững

Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang tạo động lực phát triển mạnh mẽ cho Lai Châu, từ cải cách hành chính đến nâng cao giá trị sản phẩm địa phương.

Trong bối cảnh khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số ngày càng giữ vai trò quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội, Lai Châu đang tập trung triển khai các nhiệm vụ theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW. Không chỉ chú trọng hoàn thành các nhiệm vụ được giao, tỉnh còn hướng tới đo lường hiệu quả bằng những đóng góp cụ thể vào tăng trưởng GRDP, năng suất lao động và chất lượng phục vụ người dân.

Từ phát triển hạ tầng số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong giải quyết thủ tục hành chính đến kết nối thị trường công nghệ, Lai Châu đang từng bước đưa tri thức và công nghệ vào thực tiễn. Phóng viên Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với ông Phạm Quang Cường, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Lai Châu về những kết quả đạt được, khó khăn và định hướng triển khai trong thời gian tới.

Ông Phạm Quang Cường, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Lai Châu.

Ông Phạm Quang Cường, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Lai Châu.

- Thưa ông, sau 9 tháng, tỉnh đã hoàn thành 169/274 nhiệm vụ theo Nghị quyết số 57. Ban Chỉ đạo tỉnh yêu cầu đo kết quả bằng tăng trưởng kinh tế. Vậy Sở Khoa học và Công nghệ đánh giá đóng góp của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào tăng trưởng của Lai Châu thông qua những chỉ số nào?

Ông Phạm Quang Cường: Việc hoàn thành 169/274 nhiệm vụ sau 9 tháng là kết quả đáng ghi nhận. Tuy nhiên, với lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, chúng tôi xác định không chỉ đánh giá bằng số lượng nhiệm vụ hoàn thành mà quan trọng hơn là những nhiệm vụ đó tạo ra giá trị gì cho nền kinh tế và người dân. Vì vậy, Sở đang chuyển trọng tâm sang đánh giá thông qua ba chỉ số kinh tế cốt lõi, gồm: đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng GRDP; tỷ trọng kinh tế số trong GRDP và tốc độ tăng năng suất lao động. Bên cạnh đó, Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII) cũng được sử dụng để đánh giá năng lực và kết quả đổi mới sáng tạo của tỉnh.

Hiện nay, kinh tế số của Lai Châu chiếm khoảng 6-7% GRDP. Tỉnh đặt mục tiêu đến năm 2030, TFP đóng góp 37,6% vào tăng trưởng. Để xác định chính xác thực trạng và xây dựng giải pháp phù hợp, Sở đang triển khai nhiệm vụ khoa học và công nghệ về đánh giá đóng góp của TFP vào tăng trưởng kinh tế giai đoạn 2021-2025, đồng thời đề xuất giải pháp nâng cao đóng góp của chỉ số này trong giai đoạn 2026-2030.

Về hạ tầng, toàn tỉnh hiện có 2.115 trạm BTS, cáp quang đã đến 100% trung tâm xã, tạo nền tảng cho các hoạt động chuyển đổi số, nhất là tại địa bàn vùng cao.Trong cải cách hành chính, trợ lý ảo hỗ trợ giải quyết thủ tục bằng tiếng Việt và tiếng Mông, thí điểm tại 4 xã, phường, đã giúp hoàn thiện gần 9.000 hồ sơ. Thời gian cán bộ hoàn thiện một bộ hồ sơ giảm từ 25-30 phút xuống còn 10-15 phút; tỷ lệ văn bản được xử lý toàn trình trên môi trường mạng đạt 86,6%. Hiện Lai Châu có 616 Tổ Công nghệ số cộng đồng tại các thôn, bản, tổ dân phố. Phong trào “Bình dân học vụ số” thu hút 22.789 người đăng ký với 142.631 lượt học. Qua đó, người dân từng bước biết sử dụng dịch vụ công trực tuyến, thanh toán bằng mã QR, quảng bá và tiêu thụ các sản phẩm đặc trưng như chè, mắc ca, sản phẩm OCOP trên môi trường số. Đây chính là những giá trị thiết thực mà khoa học, công nghệ và chuyển đổi số mang lại, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và tạo nền tảng tri thức số cho mục tiêu tăng trưởng của tỉnh.

Phóng viên Báo Công Thương trao đổi với ông Phạm Quang Cường, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Lai Châu.

Phóng viên Báo Công Thương trao đổi với ông Phạm Quang Cường, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Lai Châu.

- Lai Châu đã hoàn thành thử nghiệm có kiểm soát 4 mô hình ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong giải quyết thủ tục hành chính, giám sát, điều hành, hỗ trợ công vụ và khai thác tài liệu lưu trữ. Ông đánh giá như thế nào về hiệu quả của các mô hình này và điều kiện để đưa vào sử dụng chính thức?

Ông Phạm Quang Cường: Qua hai đợt thử nghiệm, cả 4 mô hình đều hoàn thành mục tiêu đề ra và được Sở Khoa học và Công nghệ chứng nhận hoàn thành thử nghiệm có kiểm soát. Kết quả cho thấy trí tuệ nhân tạo có thể hỗ trợ thiết thực cho cả người dân và cơ quan nhà nước.

Đối với người dân, trợ lý ảo đa ngôn ngữ đã hỗ trợ thực hiện thành công 5.844 hồ sơ thủ tục hành chính. Người dân có thể trao đổi bằng văn bản hoặc giọng nói, sử dụng tiếng Việt hoặc tiếng Mông để tra cứu thông tin và được hướng dẫn điền biểu mẫu. Trong thời gian thử nghiệm, thời gian xử lý trung bình giảm từ 12 phút xuống còn 6 phút mỗi hồ sơ. Trong công tác giám sát, điều hành, hệ thống VMS AI đã kết nối và vận hành ổn định 250 camera, triển khai 16 kịch bản giám sát. Thời gian từ khi phát hiện sự kiện đến khi gửi cảnh báo kèm video cho đơn vị phụ trách dưới một phút.

Đối với hoạt động công vụ, trợ lý ảo được kết nối với kho tri thức gồm hơn 500.000 văn bản quy phạm pháp luật và hệ thống văn bản của tỉnh. Công cụ này giúp các cơ quan tham gia thử nghiệm giảm từ 20-30% thời gian xử lý những công việc hành chính lặp lại. Riêng mô hình “Tri thức hóa văn bản lưu” đã xử lý hơn một triệu trang tài liệu của Văn phòng HĐND và UBND thành phố Lai Châu cũ. Cán bộ có thể đặt câu hỏi bằng ngôn ngữ tự nhiên và mở trực tiếp hình ảnh tài liệu gốc để đối chiếu. Trong quá trình đánh giá, 95% lượt tra cứu có kết quả trong thời gian chưa đầy 3 giây. Hệ thống cũng vượt qua 295 kịch bản kiểm thử phân quyền, bảo đảm dữ liệu không bị truy cập ngoài phạm vi cho phép.

Để đưa các mô hình vào ứng dụng chính thức, Sở kiến nghị các cơ quan, địa phương tổ chức trải nghiệm, đánh giá và xây dựng kế hoạch phù hợp với nhiệm vụ, điều kiện thực tế. Đối với tài liệu lưu trữ, Sở đề xuất Sở Nội vụ chủ trì, phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ cùng các đơn vị liên quan đánh giá nhu cầu, xây dựng phương án triển khai. Việc thuê dịch vụ công nghệ thông tin sẽ thực hiện theo quy định, bảo đảm hiệu quả và khả năng nhân rộng.

Cán bộ xã Bình Lư (tỉnh Lai Châu) triển khai hướng dẫn tổ công nghệ số cộng đồng của giải quyết thủ tục trên môi trường mạng.

Cán bộ xã Bình Lư (tỉnh Lai Châu) triển khai hướng dẫn tổ công nghệ số cộng đồng của giải quyết thủ tục trên môi trường mạng.

- Hiện nay, tỉnh đang đặt mục tiêu hoàn thiện thị trường giao dịch khoa học và công nghệ, công khai nhu cầu đổi mới công nghệ của doanh nghiệp theo ngành hàng. Vậy trong năm 2027, các doanh nghiệp, hợp tác xã chè, mắc ca, dược liệu và sản phẩm OCOP của Lai Châu sẽ có thêm những cơ hội kết nối, chuyển giao công nghệ như thế nào, thưa ông?

Ông Phạm Quang Cường: Thực hiện các nhiệm tỉnh giao, Sở Khoa học và Công nghệ đã ban hành Công văn số 3929/SKHCN-QL ngày 15/9/2026, cung cấp danh mục công nghệ, giải pháp sẵn sàng chuyển giao tới các doanh nghiệp trên địa bàn.

Qua rà soát thực tế, số lượng doanh nghiệp và quy mô giao dịch khoa học và công nghệ tại Lai Châu còn hạn chế. Vì vậy, việc xây dựng một sàn giao dịch riêng của tỉnh trong giai đoạn hiện nay chưa thực sự phù hợp. Thay vào đó, Sở lựa chọn giải pháp thiết thực, tiết kiệm hơn là duy trì Trang thông tin điện tử về thị trường công nghệ tỉnh Lai Châu tại địa chỉ thitruongcongnghe.laichau.gov.vn. Đây sẽ là đầu mối công khai thông tin cung - cầu công nghệ, các giải pháp có khả năng chuyển giao và nhu cầu đổi mới công nghệ của doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, Sở đã đề nghị Cục Đổi mới sáng tạo (Bộ Khoa học và Công nghệ) hỗ trợ kết nối, mở gian hàng của tỉnh trên Sàn giao dịch công nghệ quốc gia Techmart Việt Nam. Đến nay, gian hàng của Lai Châu đã được thiết lập tại địa chỉ https://techmartvietnam.vn, giới thiệu hai sản phẩm tiêu biểu là Sâm Lai Châu và phần mềm quản lý logistics.

Trong năm 2027, Sở sẽ tiếp tục tham mưu UBND tỉnh ban hành các văn bản thúc đẩy nhu cầu đổi mới sáng tạo, chuyển giao công nghệ đối với sản phẩm OCOP và những sản phẩm có thế mạnh của địa phương. Trọng tâm là tăng cường kết nối giữa doanh nghiệp, hợp tác xã với các đơn vị nghiên cứu, tổ chức khoa học và công nghệ để tìm kiếm giải pháp phù hợp với nhu cầu sản xuất, chế biến và nâng cao chất lượng sản phẩm. Đặc biệt, Sở sẽ đẩy mạnh triển khai thỏa thuận hợp tác giai đoạn 2026-2030 với Đại học Công nghiệp Hà Nội trong lĩnh vực nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, đổi mới sáng tạo và hỗ trợ phát triển doanh nghiệp. Qua đó, tạo thêm nền tảng kỹ thuật, giúp doanh nghiệp và hợp tác xã trên địa bàn tiếp cận công nghệ mới, nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị sản phẩm.

Gian hàng của Lai Châu đã được thiết lập tại địa chỉ https://techmartvietnam.vn, giới thiệu sản phẩm tiêu biểu là về sâm.

Gian hàng của Lai Châu đã được thiết lập tại địa chỉ https://techmartvietnam.vn, giới thiệu sản phẩm tiêu biểu là về sâm.

Chúng tôi kỳ vọng, thông qua việc tăng cường kết nối cung - cầu công nghệ, thúc đẩy hợp tác nghiên cứu và chuyển giao, khoa học và công nghệ sẽ ngày càng gắn chặt với hoạt động sản xuất, kinh doanh. Đây cũng là hướng đi quan trọng để khai thác tốt tiềm năng, lợi thế địa phương, nâng cao năng lực cạnh tranh và đóng góp thiết thực vào mục tiêu phát triển kinh tế bền vững của Lai Châu.

Xin trân trọng cảm ơn ông!

Với quyết tâm hiện thực hóa mục tiêu theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW, tỉnh đang từng bước chuyển từ hoàn thành nhiệm vụ sang đo lường hiệu quả bằng những giá trị cụ thể đối với nền kinh tế và người dân. Những kết quả bước đầu không chỉ góp phần tiết kiệm thời gian, nâng cao chất lượng phục vụ người dân mà còn mở ra cơ hội đổi mới sản xuất, gia tăng giá trị sản phẩm địa phương, tạo nền tảng để Lai Châu phát triển bền vững trong giai đoạn mới.

Thu Thủy (thực hiện)

Có thể bạn quan tâm