Kỹ sư Nhiệt điện Duyên Hải làm chủ phần mềm cân bằng động thiết bị quay

Từ yêu cầu nâng cao hiệu quả trong công tác bảo trì, sửa chữa thiết bị quay, nhóm cán bộ, kỹ sư Công ty Nhiệt điện Duyên Hải đã nghiên cứu, xây dựng phần mềm tính toán cân bằng động thiết bị quay tại hiện trường. Giải pháp được phát triển trên cơ sở yêu cầu thực tế của đơn vị, hỗ trợ tính toán, xác định phương án hiệu chỉnh và lưu trữ dữ liệu phục vụ công tác bảo trì, sửa chữa.

Xuất phát từ yêu cầu thực tế trong vận hành

Trong quá trình vận hành, các thiết bị quay như quạt, bơm, động cơ và các thiết bị phụ trợ có thể phát sinh rung động do nhiều nguyên nhân, trong đó có mất cân bằng động. Tình trạng này nếu không được xử lý phù hợp có thể ảnh hưởng đến độ tin cậy và quá trình vận hành của thiết bị.

Cân bằng động tại hiện trường là một trong những công việc kỹ thuật được thực hiện để xác định phương án hiệu chỉnh đối với rotor mất cân bằng. Công việc này đòi hỏi dữ liệu đo rung chính xác, phương pháp tính toán phù hợp và kinh nghiệm của người thực hiện.

Từ thực tế công việc tại Công ty Nhiệt điện Duyên Hải, nhóm cán bộ, kỹ sư nhận thấy cần có một công cụ hỗ trợ tính toán phù hợp với điều kiện thực hiện tại hiện trường. Trước đây, một số bước tính toán phải thực hiện thủ công, việc tổng hợp và lưu trữ dữ liệu cũng chưa được thực hiện tập trung.

Từ yêu cầu đó, nhóm tác giả nghiên cứu xây dựng “Phần mềm tính toán cân bằng động thiết bị quay tại hiện trường”, hướng tới một công cụ có thể sử dụng trên máy tính Windows, hỗ trợ cán bộ kỹ thuật trong quá trình xử lý dữ liệu và tính toán phương án cân bằng.

Hỗ trợ tính toán và xử lý dữ liệu tại hiện trường

Phần mềm được xây dựng để hỗ trợ tính toán cân bằng động từ một đến bốn mặt phẳng, dựa trên phương pháp hệ số ảnh hưởng và dữ liệu biên độ, pha rung động thu thập từ thiết bị đo.

Từ dữ liệu đầu vào, phần mềm thực hiện các bước tính toán cần thiết để xác định khối lượng và vị trí hiệu chỉnh. Người sử dụng có thể theo dõi kết quả trên giao diện phần mềm và sử dụng các thông số này trong quá trình thực hiện cân bằng tại hiện trường.

Một số chức năng được phát triển theo yêu cầu thực tế gồm tính toán khối lượng thử, tính toán phương án chia hoặc gộp gia trọng khi vị trí lắp đặt có giới hạn, trực quan hóa kết quả trên Polar Plot, lưu trữ lịch sử các lần thực hiện và xuất báo cáo.

Phần mềm cũng tích hợp thư viện tham chiếu các tiêu chuẩn liên quan đến chất lượng cân bằng và mức độ rung động, giúp cán bộ kỹ thuật thuận tiện hơn trong quá trình tra cứu và đánh giá kết quả.

Trong quá trình hoàn thiện, kết quả tính toán của phần mềm được đối chiếu với chương trình cân bằng động trên thiết bị Microlog của SKF. Nhóm tác giả thực hiện kiểm tra với các bài toán cân bằng từ một đến bốn mặt phẳng, qua đó đánh giá kết quả, phát hiện những điểm cần điều chỉnh và tiếp tục hoàn thiện phần mềm trước khi đưa vào sử dụng.

Việc phát triển công cụ nội bộ giúp cán bộ kỹ thuật có thêm phương tiện hỗ trợ tính toán ngay tại hiện trường, đồng thời tạo cơ sở để lưu trữ có hệ thống các thông tin về thiết bị, dữ liệu rung, vị trí và khối lượng hiệu chỉnh, phục vụ việc tra cứu trong những lần bảo trì, sửa chữa tiếp theo.

Từ phần mềm đến ứng dụng trong sản xuất

Từ ngày 17/6/2025, phần mềm được đưa vào ứng dụng tại Phân xưởng Sửa chữa Cơ nhiệt, Công ty Nhiệt điện Duyên Hải. Trong quá trình sử dụng, công cụ đã được áp dụng để hỗ trợ cân bằng động đối với một số thiết bị như quạt cấp khí FGD, quạt pha loãng, quạt làm mát ổ trục IDF, quạt làm kín Damper, quạt làm mát cảm biến giám sát ngọn lửa và quạt tăng áp.

Quy trình thực hiện được triển khai từ thu thập dữ liệu rung tại hiện trường, nhập dữ liệu vào phần mềm, tính toán khối lượng và vị trí hiệu chỉnh, thực hiện hiệu chỉnh theo phương án được xác định và kiểm tra lại thông số sau cân bằng.

Qua quá trình ứng dụng, phần mềm trở thành một công cụ hỗ trợ cán bộ kỹ thuật trong công tác tính toán, đồng thời tạo cơ sở lưu trữ dữ liệu của các lần thực hiện. Những thông tin này có thể được sử dụng để tham khảo, đối chiếu trong các đợt bảo trì, sửa chữa tiếp theo.

Ông Nguyễn Văn Út, Phó Giám đốc Công ty Nhiệt điện Duyên Hải, đồng thời là một trong các tác giả của giải pháp, cho biết ý tưởng xây dựng phần mềm xuất phát từ yêu cầu thực tế trong công tác bảo trì, sửa chữa thiết bị tại đơn vị.

“Nhóm tác giả mong muốn xây dựng một công cụ phù hợp với điều kiện làm việc thực tế, hỗ trợ cán bộ kỹ thuật trong tính toán cân bằng động và chủ động hơn trong quá trình xử lý thiết bị. Quá trình phát triển phần mềm cũng là quá trình nhóm nghiên cứu tiếp tục kiểm tra, đối chiếu và hoàn thiện giải pháp từ chính những yêu cầu phát sinh trong công việc”, ông Nguyễn Văn Út chia sẻ.

Gắn nghiên cứu với đào tạo và chuyển giao

Bên cạnh ứng dụng trong công tác sửa chữa, phần mềm còn được sử dụng kết hợp với mô hình thiết bị quay tại Phòng đào tạo của Phân xưởng Sửa chữa Cơ - Nhiệt.

Thông qua mô hình, cán bộ kỹ thuật có thể thực hành các bước từ tạo trạng thái mất cân bằng, thu thập dữ liệu rung, thực hiện tính toán trên phần mềm đến xác định phương án hiệu chỉnh và kiểm tra kết quả. Cách tiếp cận này giúp gắn nội dung đào tạo với tình huống kỹ thuật thực tế, đồng thời tạo điều kiện để kinh nghiệm từ công việc được chia sẻ và kế thừa trong đội ngũ.

Việc kết hợp giữa phần mềm, dữ liệu thực tế và mô hình đào tạo cũng mở ra hướng tiếp tục hoàn thiện tài liệu hướng dẫn, chuẩn hóa quy trình thực hành và phục vụ đào tạo nội bộ về công tác cân bằng động.

Từ quá trình nghiên cứu, hoàn thiện và đưa vào ứng dụng, giải pháp “Phần mềm tính toán cân bằng động thiết bị quay tại hiện trường” đã được công nhận là sáng kiến cấp Tập đoàn Điện lực Việt Nam theo Quyết định số 998/QĐ-EVN ngày 27/8/2026.

Ngày 18/9/2026, Cục Bản quyền tác giả, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cấp Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả đối với chương trình máy tính của nhóm tác giả.

Việc được công nhận sáng kiến và đăng ký quyền tác giả là kết quả của quá trình nghiên cứu, phát triển và ứng dụng giải pháp trong thực tế. Đây cũng là cơ sở để nhóm tác giả tiếp tục hoàn thiện phần mềm, bổ sung chức năng và nghiên cứu khả năng áp dụng trong công tác kỹ thuật tại các đơn vị có nhu cầu tương tự.

Từ một yêu cầu phát sinh trong thực tiễn sản xuất, giải pháp đã được phát triển thành công cụ hỗ trợ công tác cân bằng động, đồng thời tạo thêm nguồn dữ liệu phục vụ đào tạo và chia sẻ kinh nghiệm kỹ thuật trong đơn vị. Quá trình này cho thấy việc gắn nghiên cứu với những bài toán cụ thể tại hiện trường có thể tạo ra các công cụ phù hợp, phục vụ trực tiếp cho công việc và tiếp tục được hoàn thiện trong quá trình sử dụng./.