Kinh tế số ASEAN: Gỡ rào cản cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Ngày 27/10, tại phiên thảo luận “Xây dựng khung chính sách phát triển kinh tế số ASEAN đáng tin cậy và liên thông”, trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026, các diễn giả tập trung phân tích những rào cản mà doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) gặp phải khi tham gia thị trường số khu vực, đồng thời đề cập các giải pháp về hạ tầng, chính sách và kết nối dịch vụ số.

Giảm chi phí tiếp cận công nghệ và thực thi chính sách

Bà Nguyễn Thùy Dương, Chủ tịch Hội đồng thành viên Công ty cổ phần Tư vấn EY Việt Nam, nhận định sự phát triển của thanh toán số đang mở rộng cơ hội giao dịch và cung cấp dịch vụ xuyên biên giới. Tuy nhiên, với SME, hạn chế về nguồn vốn, nhân lực và năng lực quản trị dữ liệu vẫn là những rào cản trong quá trình chuyển đổi số.

Theo bà Dương, doanh nghiệp không chỉ cần đầu tư công nghệ mà phải đáp ứng các yêu cầu về bảo mật, quản trị dữ liệu và độ tin cậy trong giao dịch. Vì vậy, việc tiếp cận các nền tảng và dịch vụ số dùng chung với chi phí phù hợp có ý nghĩa quan trọng, giúp SME giảm áp lực phải tự xây dựng toàn bộ hệ thống.

Còn theo ông Nguyễn Văn Thuật, Phó Vụ trưởng Vụ Kinh tế số và Xã hội số, Bộ Khoa học và Công nghệ, giảm chi phí tuân thủ, tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận công nghệ và tham gia thị trường số là những nhiệm vụ cần được chú trọng.

Các giải pháp được ông Thuật đề cập gồm thúc đẩy nền tảng số dùng chung, phát triển dịch vụ tin cậy với chi phí thấp, hỗ trợ chuyển đổi số và mở rộng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát. Việc hoàn thiện chính sách cần hướng đến tháo gỡ những rào cản trong hoạt động kinh doanh, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp thử nghiệm sản phẩm, dịch vụ và mô hình mới.

Từ góc độ cung cấp giải pháp công nghệ, ông Stephen Oh, Giám đốc công nghệ Công ty KQC (Hàn Quốc), đề cập chi phí đầu tư thiết bị bảo mật là một trong những trở ngại đối với SME khi tham gia giao dịch số. Ông đề xuất phát triển dịch vụ ký số dùng chung theo mô hình sử dụng đến đâu trả phí đến đó. Cách tiếp cận này hướng đến giảm nhu cầu đầu tư ban đầu, giúp doanh nghiệp tiếp cận dịch vụ bảo mật và xác thực giao dịch phù hợp với quy mô hoạt động.

Tăng kết nối, tạo thuận lợi cho giao dịch xuyên biên giới

Chia sẻ kinh nghiệm Malaysia, bà Ellina Roslan, Giám đốc cao cấp MyDigital Malaysia, đề cập mô hình Hội đồng Kinh tế Số Quốc gia do Thủ tướng đứng đầu. Mô hình này nhằm tăng cường điều phối giữa các cơ quan quản lý, xử lý những vấn đề liên ngành và thúc đẩy thực thi chính sách phát triển kinh tế số.

Theo nội dung được chia sẻ tại phiên thảo luận, cơ chế phối hợp liên ngành có vai trò quan trọng trong triển khai chính sách, nhất là khi hoạt động kinh tế số liên quan đồng thời đến công nghệ, tài chính, dữ liệu và thương mại.

Trong khi đó, ông Felix Sharief, Phó Chủ tịch Dana Indonesia, đề cập lợi ích của việc phát triển hệ thống thanh toán nhanh, chuẩn hóa mã QR và tăng khả năng kết nối giữa các nền tảng. Đây là những nội dung liên quan trực tiếp đến khả năng tích hợp dịch vụ và mở rộng giao dịch trên thị trường khu vực. Một dẫn chứng được ông Felix Sharief nêu là thời gian kết nối có thể rút ngắn từ khoảng 2 năm xuống còn 1 tháng thông qua việc chuẩn hóa giao diện lập trình ứng dụng mở (Open API). Việc sử dụng chuẩn kết nối chung được đề cập như một giải pháp giúp giảm thời gian tích hợp dịch vụ.

Đối với SME, các giải pháp về thanh toán và kết nối nền tảng có thể tạo thuận lợi cho việc tiếp cận hệ thống thanh toán, giảm trở ngại khi tích hợp dịch vụ và mở rộng hoạt động giao dịch. Tuy nhiên, dẫn chứng về thời gian kết nối từ 2 năm xuống còn 1 tháng cần được hiểu trong phạm vi trường hợp diễn giả đề cập, không phải thời gian áp dụng chung cho mọi doanh nghiệp.

Các ý kiến tại phiên thảo luận cho thấy việc tạo điều kiện để SME tham gia kinh tế số không chỉ liên quan đến khả năng tiếp cận công nghệ, mà còn gắn với chi phí tuân thủ, cơ chế phối hợp chính sách và khả năng kết nối giữa các nền tảng. Đây là những vấn đề được đặt ra trong quá trình xây dựng khung chính sách phát triển kinh tế số ASEAN đáng tin cậy và liên thông.