Khởi nghiệp xanh từ phụ phẩm, mở hướng nâng giá trị nông sản

Ngày 12/9, tại Bảo tàng Thế giới Cà phê, tỉnh Đắk Lắk đã khai mạc vòng bán kết Cuộc thi Khởi nghiệp Xanh lần thứ 12, năm 2026 khu vực miền Trung và Tây Nguyên. Diễn ra trong hai ngày, vòng thi quy tụ 25 dự án đến từ Đắk Lắk, Gia Lai, Khánh Hòa, Lâm Đồng, Quảng Ngãi và Đà Nẵng.

Các dự án thể hiện nhiều cách tiếp cận trong khai thác nguyên liệu địa phương, từ tận dụng phụ phẩm nông nghiệp, phát triển vật liệu thay thế nhựa đến ứng dụng công nghệ và kết nối thị trường. Qua đó, người khởi nghiệp tìm hướng tạo thêm giá trị cho sản phẩm, đồng thời giải quyết những vấn đề về chất thải, môi trường và sinh kế.

Tại Đắk Lắk, dự án chuyển hóa vỏ sầu riêng thành Biochar (than sinh học), giấm gỗ và phân bón hữu cơ bằng công nghệ nhiệt phân yếm khí toàn phần lựa chọn nguồn nguyên liệu từ phần phụ phẩm của ngành hàng sầu riêng. Hướng đi này đặt mục tiêu đưa vỏ trái sầu riêng (phế phẩm hiện đang gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng) vào chế biến trở lại phục vụ sản xuất thông qua các sản phẩm mới.

Trong ngành cà phê, hai dự án lựa chọn những khâu khác nhau trong chuỗi giá trị. Va Eco Roastery hướng đến hệ thống xưởng rang cà phê thông minh không phát thải, tập trung vào công nghệ sản xuất. Trong khi Chợ Cà phê phát triển nền tảng hạ tầng số cho ngành cà phê Việt Nam, chú trọng số hóa và kết nối thị trường.

Một số dự án khác tham dự vòng bán kết như: dự án B-ECO phát triển vật liệu sinh học từ lá bàng biển, hướng đến thay thế nhựa dùng một lần; dự án DaNo Eco nghiên cứu hạt xốp từ lõi thân ngô; dự án BioLoop xây dựng nền tảng kết nối, điều phối phụ phẩm nông nghiệp theo hướng tuần hoàn…

Theo bà Vũ Kim Hạnh, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam Chất lượng cao, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Kinh doanh và Hỗ trợ Doanh nghiệp (BSA), các dự án năm nay cho thấy bước chuyển trong tư duy khởi nghiệp. Từ khai thác, chế biến nguyên liệu bản địa, nhiều nhóm đã tiếp cận những vấn đề rộng hơn, gắn với nhu cầu của ngành hàng và nền kinh tế.

Bà Hạnh dẫn chứng sầu riêng, cà phê là những ngành hàng xuất khẩu quan trọng, song vẫn đặt ra nhiều bài toán về chế biến, công nghệ, chất thải và hạ tầng. Từ chính quá trình sống, làm việc, quan sát thực tế, các nhóm khởi nghiệp chủ động nhận diện vấn đề để tìm giải pháp, thay vì chỉ phát triển một sản phẩm riêng lẻ. Bên cạnh công nghệ và môi trường, nhiều dự án gắn chế biến sâu với tạo sinh kế.

Theo bà Vũ Kim Hạnh, cuộc thi còn là môi trường học hỏi qua tập huấn, trình bày dự án và phản biện với chuyên gia. Trong suốt mùa thi, các nhóm được bổ sung kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm, nhất là cách nhận diện và xử lý vấn đề. Sự đồng hành lâu dài của doanh nghiệp, chuyên gia giúp chương trình tập trung vào thực chất của hoạt động khởi nghiệp.

Phát biểu tại lễ khai mạc, bà Nguyễn Tuệ Anh, đại diện Tập đoàn Trung Nguyên Legend, Trợ lý Giám đốc điều hành Công ty cổ phần Đầu tư Trung Nguyên, cho biết doanh nghiệp duy trì nhiều hoạt động hỗ trợ thanh niên khởi nghiệp. Từ năm 2012, Hành trình Từ Trái tim được triển khai với các hoạt động giao lưu, trao tặng sách, hỗ trợ đào tạo cho học sinh, sinh viên.

Riêng năm 2026, hành trình tiếp tục đi qua gần 5.000 km, đến 19 tỉnh, thành, hướng tới vùng núi cao, vùng sâu, vùng xa và biên giới. Vòng bán kết tại Bảo tàng Thế giới Cà phê tạo thêm không gian gặp gỡ, học hỏi, kết nối, giúp các nhóm hoàn thiện ý tưởng và phát triển giá trị cho cộng đồng.

Cuộc thi Khởi nghiệp Xanh lần thứ 12, năm 2026 do Trung tâm BSA, Hiệp hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam Chất lượng cao phối hợp với Công ty cổ phần Vinamit, Tập đoàn Trung Nguyên Legend, Công ty TNHH Cỏ May và Mạng lưới Khởi nghiệp Xanh tổ chức. Ban giám khảo vòng bán kết khu vực miền Trung và Tây Nguyên gồm các chuyên gia, doanh nhân trong lĩnh vực công nghệ sinh học, phát triển bền vững, tư vấn kinh doanh và sản xuất nông nghiệp hữu cơ.