Khởi nghiệp Xanh 2026: Biến phụ phẩm thành giá trị mới

Vòng bán kết Khởi nghiệp Xanh 2026 quy tụ 39 ý tưởng, dự án từ 8 tỉnh, thành phía Nam, nổi bật với giải pháp tận dụng phụ phẩm, ứng dụng công nghệ.

39 dự án bước vào vòng bán kết cuối

Sáng 19/9, tại TP. Hồ Chí Minh diễn ra vòng bán kết Cuộc thi Khởi nghiệp Xanh lần thứ 12 - năm 2026. Vòng thi quy tụ 39 ý tưởng, dự án đến từ 8 tỉnh, thành phố khu vực phía Nam.

Khởi nghiệp Xanh 2026: Biến phụ phẩm thành giá trị mới - 1
Các dự án khởi nghiệp tham gia vòng bán kết cuộc thi Khởi nghiệp Xanh 2026, với nhiều mô hình đổi mới sáng tạo, đưa tài nguyên bản địa vào chuỗi giá trị xanh.

Các dự án khởi nghiệp tham gia vòng bán kết cuộc thi Khởi nghiệp Xanh 2026, với nhiều mô hình đổi mới sáng tạo, đưa tài nguyên bản địa vào chuỗi giá trị xanh.

Cuộc thi Khởi nghiệp Xanh lần thứ 12 - năm 2026 do Trung tâm Nghiên cứu Kinh doanh và Hỗ trợ Doanh nghiệp (BSA), Hiệp hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam Chất lượng cao (HVNCLC) phối hợp cùng các đơn vị đồng hành tổ chức.

Vòng bán kết thứ ba và cũng là vòng cuối cùng diễn ra trong hai ngày 19 và 20/9/2026, tại Cơ sở 1, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh).

39 ý tưởng, dự án đến từ An Giang, Cà Mau, Đồng Nai, Đồng Tháp, Tây Ninh, TP. Cần Thơ, TP. Hồ Chí Minh và Vĩnh Long. Trong đó, TP. Hồ Chí Minh có số lượng dự án đông nhất với 11 dự án. Vĩnh Long và Đồng Tháp mỗi địa phương có 5 dự án. An Giang, Tây Ninh và TP. Cần Thơ mỗi địa phương có 4 dự án.

Thí sinh thuyết trình dự án khởi nghiệp tại vòng bán kết trước hội đồng giám khảo.

Thí sinh thuyết trình dự án khởi nghiệp tại vòng bán kết trước hội đồng giám khảo.

Trước đó, vòng bán kết khu vực phía Bắc và khu vực miền Trung - Tây Nguyên đã được tổ chức tại Hà Nội và Đắk Lắk. Qua các vòng thi, Ban tổ chức lựa chọn 19 ý tưởng, dự án của hai bảng A và B vào vòng chung kết.

Phụ phẩm trở thành nguyên liệu mới

Một dòng chảy dễ nhận thấy tại vòng bán kết cuộc thi Khởi nghiệp Xanh tại TP. Hồ Chí Minh là xu hướng khai thác những nguồn nguyên liệu vốn được xem là phụ phẩm hoặc bỏ đi.

Với dự án Nấm Rơm Luân Nhàn, rơm rạ sau thu hoạch được đưa vào mô hình trồng nấm rơm theo hướng tuần hoàn. Sau quá trình trồng nấm, bã rơm được tận dụng để nuôi trùn quế, tạo phân hữu cơ và sinh khối phục vụ rau màu. Phần tàn dư thực vật tiếp tục được ủ và trả lại đất. Cách làm này đưa rơm rạ qua nhiều công đoạn để tạo thêm giá trị trên cùng một nguồn tài nguyên.

Khởi nghiệp Xanh 2026: Biến phụ phẩm thành giá trị mới - 4
Doanh nghiệp giới thiệu sản phẩm với khách hàng bền lề cuộc thi.

Doanh nghiệp giới thiệu sản phẩm với khách hàng bền lề cuộc thi.

Dự án Áo giáp hạt giống sử dụng rơm rạ và bã cà phê kết hợp với nấm Trichoderma và keo hữu cơ lên men để tạo lớp bao quanh hạt giống. Sản phẩm hướng đến bảo vệ hạt trong quá trình bảo quản và hỗ trợ cây phát triển sau khi gieo. Dự án cũng hướng tới khả năng ứng dụng trong trồng rừng, phục hồi rừng và sản xuất nông nghiệp.

Tư duy khai thác phụ phẩm được thể hiện ở nhiều dự án khác. Senlution phát triển vật liệu cách nhiệt sinh học từ thân sen. S2M Mango Vegan Leather nghiên cứu vật liệu da sinh học từ vỏ xoài. Một dự án khác phát triển vật liệu và sản phẩm gia dụng từ trấu.

Ở lĩnh vực xử lý rác thải, CirBE định hướng xây dựng hạ tầng xử lý chất thải sinh học theo mô hình tuần hoàn. Mục tiêu của dự án là xử lý rác theo hướng không đốt, không chôn lấp. Từ đó, dự án tạo ra nhiều dòng sản phẩm như mùn hữu cơ, nhiên liệu rắn thu hồi, hạt nhựa tái chế và chế phẩm vi sinh.

Những ý tưởng này cho thấy phụ phẩm nông nghiệp, chất thải sinh học có thể được nhìn nhận như nguồn nguyên liệu đầu vào cho các mô hình sản xuất mới.

Chế biến sâu, ứng dụng công nghệ và tạo sinh kế

Một nhóm dự án khác tập trung vào chế biến sâu nhằm nâng giá trị đặc sản và nông sản địa phương. Dự án Nông nghiệp tái sinh - Nâng tầm giá trị hạt gạo Việt của Đồng Tháp bắt đầu từ bài toán rơm rạ sau thu hoạch, phân bò và sức ép lên đất canh tác.

Khởi nghiệp Xanh 2026: Biến phụ phẩm thành giá trị mới - 6
Gian hàng trưng bày, giới thiệu sản phẩm của các dự án khởi nghiệp tham gia vòng Bán kết cuộc thi Khởi nghiệp Xanh 2026

Gian hàng trưng bày, giới thiệu sản phẩm của các dự án khởi nghiệp tham gia vòng Bán kết cuộc thi Khởi nghiệp Xanh 2026

Dự án thiết kế chuỗi sử dụng rơm rạ và phân bò để sản xuất phân hữu cơ vi sinh. Phân được đưa trở lại đồng ruộng để phục vụ sản xuất lúa. Hạt gạo sau đó tiếp tục được chế biến thành cơm ăn liền. Công nghệ tiệt trùng Retort được tính đến nhằm kéo dài thời gian bảo quản sản phẩm ở nhiệt độ thường.

Tại An Giang, dự án Thốt Nốt Tươi Đóng Lon lựa chọn cây thốt nốt, một đặc sản gắn với đời sống của đồng bào Khmer, để phát triển thành sản phẩm chế biến sâu. Sản phẩm được đưa vào quy trình chế biến và đóng lon. Qua đó, dự án hướng tới thị trường đô thị, hệ thống F&B và các kênh phân phối hiện đại.

Dự án Cốt Lẩu Mắm VK sử dụng mắm cá linh An Giang và mắm cá phi Cà Mau làm nguyên liệu. Từ đó, dự án phát triển dạng cốt mắm cô đặc, giúp rút ngắn thời gian chế biến các món ăn đặc trưng Nam Bộ.

Tại Vĩnh Long, Chả Tôm Ngọc Tiền đặt mục tiêu nâng giá trị con tôm sông thông qua chế biến sâu. Phần thịt tôm được chế biến thành chả. Đầu và vỏ tôm tiếp tục được đưa vào chuỗi xử lý để tạo nước mắm tôm và phân bón hữu cơ.

Công nghệ cũng được nhiều dự án đưa vào những khâu cụ thể của sản xuất và tiêu dùng. Với EaAgri, công nghệ AI được sử dụng để nhận diện dấu hiệu bệnh trên cây sầu riêng từ hình ảnh.

Công nghệ được nhiều dự án tại vòng bán kết cuộc thi đặt vào những khâu cụ thể của sản xuất và tiêu dùng.

Công nghệ được nhiều dự án tại vòng bán kết cuộc thi đặt vào những khâu cụ thể của sản xuất và tiêu dùng.

Dự án kết hợp dữ liệu về vườn và nhật ký nông vụ để đưa ra khuyến nghị. Theo thông tin tại vòng thi, dự án đã có ứng dụng trên Google Play và ghi nhận những giao dịch thanh toán đầu tiên. Dự án cũng triển khai thử nghiệm với đại lý vật tư nông nghiệp và hợp tác xã.

Dự án Sen Bảo phát triển phụ phẩm sen thành màng bọc thực phẩm sinh học. Sản phẩm kết hợp vật liệu bảo quản với cơ chế chỉ thị màu nhằm cảnh báo sự thay đổi của thực phẩm.

Trong khi đó, Polyterra nghiên cứu bột tách kính sinh học từ gáo dừa và bột gỗ. Dự án hướng tới thay thế một loại vật liệu có nguồn gốc hóa dầu trong ngành kính.

Từ các dự án, câu chuyện thương mại hóa được đặt ra cùng với yêu cầu về chất lượng, giá thành, độ ổn định, tiêu chuẩn, năng lực sản xuất và nhu cầu của thị trường.

Bên cạnh môi trường và công nghệ, yếu tố xã hội cũng xuất hiện rõ trong các mô hình khởi nghiệp tại vòng bán kết. Handmade với NaNi sử dụng nguồn vải deadstock để tạo các sản phẩm thời trang, phụ kiện và quà tặng doanh nghiệp. Dự án tổ chức sản xuất theo hướng tạo sinh kế cho phụ nữ nội trợ, người khuyết tật và lao động yếu thế tại địa phương.

Dự án Hàng thủ công mỹ nghệ dừa gia dụng tận dụng thân dừa già sau tái canh để sản xuất đồ gia dụng. Dự án liên kết gia công với các hộ gia đình làng nghề, qua đó tạo thêm thu nhập cho phụ nữ có hoàn cảnh khó khăn và người khuyết tật ở nông thôn.

Với Chả cá rô phi nước lợ Hòa Đê, câu chuyện thích ứng với biến đổi khí hậu được gắn với sinh kế của người dân vùng lúa - tôm. Cá rô phi được chế biến thành chả cá thay vì bán nguyên liệu thô. Phụ phẩm tiếp tục được xử lý thành dịch đạm phục vụ cây trồng.

Bà Vũ Kim Anh, Phó Giám đốc Trung tâm BSA, phụ trách chương trình Khởi nghiệp Xanh cho biết, qua các vòng bán kết, Ban giám khảo đánh giá cao nhiều dự án ở miền núi, miền biển. Các dự án biết tận dụng tài nguyên bản địa, phụ phẩm nông nghiệp, ngư nghiệp để tạo ra sản phẩm có tính ứng dụng và khả năng thương mại hóa. Một số dự án quan tâm đến bảo vệ môi trường và tạo cơ hội cho các nhóm yếu thế như trẻ em, người khuyết tật, phụ nữ nông thôn. Theo bà Vũ Kim Anh, những tín hiệu này cho thấy tư duy của người khởi nghiệp đang thay đổi. Từ việc tìm một sản phẩm để bán, nhiều dự án hướng đến giải quyết vấn đề của cộng đồng bằng mô hình kinh doanh có khả năng tồn tại.

Thanh Minh

Có thể bạn quan tâm