Khi tinh thần tiên phong bắt đầu từ những việc hàng ngày

Trong một doanh nghiệp làm nhiệm vụ quản lý, vận hành các công trình điện, sự chính xác, kỷ luật và tuân thủ quy trình là yêu cầu không thể thay thế. Nhưng trước yêu cầu ngày càng cao của nhiệm vụ sản xuất, quản trị và chuyển đổi số, chỉ làm đúng những gì đã quen thuộc là chưa đủ. Từ thực tiễn Công ty Thủy điện Sông Bung, trực thuộc Tổng công ty Phát điện 2 cho thấy, đổi mới chỉ thực sự có ý nghĩa khi bắt đầu từ trách nhiệm của mỗi người, được dẫn dắt bởi tổ chức Đảng và lan tỏa bằng sự nêu gương của cán bộ, đảng viên.

Từ chủ trương của Đảng đến hành động ở cơ sở

Trong công việc hằng ngày, có những thay đổi không bắt đầu bằng một quyết định lớn. Đó có thể là một cán bộ nhìn lại quy trình đã quen thuộc và đặt câu hỏi: liệu có cách nào làm tốt hơn? Một kỹ sư không chỉ chờ thiết bị xuất hiện bất thường mới xử lý mà chủ động theo dõi, phân tích các thông số để nhận diện sớm nguy cơ. Một cán bộ nghiệp vụ không chỉ hoàn thành việc kiểm tra hồ sơ mà tìm cách tổ chức dữ liệu, chuẩn hóa thông tin để việc đối chiếu, truy xuất căn cứ được thuận lợi hơn. Những việc ấy thoạt nhìn rất bình thường. Nhưng chính từ những việc bình thường ấy có thể nhận ra một điều không bình thường: tinh thần không bằng lòng với sự trì trệ và ý thức tự chịu trách nhiệm trước công việc được giao.

Trong công tác xây dựng Đảng, đó cũng là một biểu hiện gần gũi của tinh thần tiên phong, gương mẫu. Bởi suy cho cùng, sức sống của một chủ trương không chỉ được đo bằng số lượng văn bản đã ban hành hay số cuộc họp đã tổ chức, mà được nhìn thấy qua những chuyển biến cụ thể trong hành động của cán bộ, đảng viên và quần chúng. Một nghị quyết chỉ thật sự có sức sống khi trở thành hành động. Một chủ trương đổi mới chỉ thật sự có giá trị khi tạo ra thay đổi trong phương pháp làm việc. Và sự nêu gương của người đảng viên chỉ thật sự thuyết phục khi được chứng minh bằng chính công việc hằng ngày.

Trong quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng luôn coi trọng việc đưa chủ trương, đường lối vào thực tiễn cuộc sống. Đó là một trong những thước đo quan trọng của năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của tổ chức Đảng. Trong giai đoạn hiện nay, yêu cầu ấy được đặt ra với những nội dung mới. Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang làm thay đổi mạnh mẽ phương thức quản trị, sản xuất và tổ chức công việc. Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị đã xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là đột phá quan trọng hàng đầu; đồng thời nhấn mạnh vai trò lãnh đạo của Đảng, trách nhiệm của người đứng đầu và yêu cầu cán bộ, đảng viên phải gương mẫu thực hiện. Nhìn từ cơ sở, điều đó đặt ra một yêu cầu rất cụ thể. Không thể chỉ nói về đổi mới. Phải đổi mới trong từng công việc. Không thể chỉ vận động cán bộ, người lao động học tập, tiếp cận công nghệ. Cán bộ, đảng viên phải là những người chủ động học trước, làm trước và chịu trách nhiệm trước. Đó là lúc chủ trương của Đảng được chuyển hóa thành hành động.

Tại Công ty Thủy điện Sông Bung, đơn vị thành viên của Tổng công ty Phát điện 2 (EVNGENCO 2), nơi quản lý, vận hành các công trình thủy điện với tổng công suất 256 MW, yêu cầu ấy gắn trực tiếp với nhiệm vụ bảo đảm vận hành an toàn, ổn định, hiệu quả các nhà máy, góp phần thực hiện nhiệm vụ cung ứng điện và các mục tiêu sản xuất kinh doanh được giao.

Đặc thù của ngành điện không cho phép sự chủ quan. Mỗi quy trình kỹ thuật đều gắn với yêu cầu an toàn. Mỗi quyết định vận hành đều liên quan đến thiết bị, con người và hệ thống. Mỗi sai sót nếu không được nhận diện và xử lý kịp thời đều có thể tạo ra những hệ quả lớn hơn. Vì vậy, đổi mới ở đây không thể là sự đổi mới theo phong trào. Đó phải là đổi mới có nguyên tắc, có kiểm soát và hướng đến một mục tiêu cuối cùng: làm cho công việc an toàn hơn, chính xác hơn, hiệu quả hơn và trách nhiệm hơn.

Khi sự nêu gương được thể hiện trong từng công việc

Có một cách hiểu chưa đầy đủ rằng đổi mới đồng nghĩa với việc phá bỏ cái cũ. Trong một doanh nghiệp vận hành công trình điện, cách hiểu đó tiềm ẩn nhiều rủi ro. Đổi mới không có nghĩa là bỏ qua quy trình. Đổi mới càng không có nghĩa là tùy tiện thay đổi những yêu cầu đã được xác lập bằng tiêu chuẩn, quy định kỹ thuật và quy trình vận hành. Ngược lại, đổi mới có giá trị phải được đặt trên nền tảng của kỷ luật và tuân thủ. Làm đúng là trách nhiệm tối thiểu. Làm tốt hơn trong khuôn khổ quy định mới là yêu cầu của đổi mới. Hai điều ấy không loại trừ nhau.

Một cán bộ có trách nhiệm không chỉ hỏi “công việc này có đúng quy định không?”, mà còn cần đặt thêm câu hỏi: “Có cách nào thực hiện công việc này khoa học hơn, giảm thao tác không cần thiết, hạn chế sai sót và nâng cao khả năng kiểm soát hay không?” Sự khác biệt nằm ở tư duy. Nếu chỉ làm theo thói quen, con người dễ rơi vào tâm lý “trước nay vẫn làm như vậy”. Nếu có tư duy cải tiến, người thực hiện sẽ thường xuyên nhìn lại công việc, nhận diện những điểm còn bất cập và tìm kiếm phương án phù hợp. Đó chính là điểm gặp nhau giữa tinh thần trách nhiệm và tinh thần đổi mới.

Giá trị cốt lõi nằm ở việc mỗi cán bộ chủ động tổ chức công việc khoa học, chặt chẽ và minh bạch hơn, đồng thời luôn đề cao trách nhiệm trong từng khâu thực hiện. Mỗi nhận xét phải có căn cứ, mỗi vấn đề cần được kiểm tra, đối chiếu rõ ràng và mỗi kết luận phải gắn với trách nhiệm của người thực hiện, người kiểm tra và người có thẩm quyền. Đó không chỉ là yêu cầu trong thực hiện nhiệm vụ chuyên môn mà còn là biểu hiện của văn hóa trách nhiệm trong tổ chức. Khi cán bộ, đảng viên chủ động đổi mới cách làm, nâng cao chất lượng công việc, sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm và chịu trách nhiệm về những đề xuất của mình, sự đổi mới ấy không dừng lại ở hiệu quả nghiệp vụ mà còn trở thành hành động nêu gương thiết thực, góp phần lan tỏa tinh thần tận tụy, trách nhiệm và ý thức phục vụ tập thể. Nó trở thành một hành động nêu gương.

Ở nhà máy, đổi mới được đo bằng sự an toàn và độ tin cậy. Nếu ở khối nghiệp vụ, đổi mới có thể bắt đầu từ việc tổ chức lại hồ sơ và dữ liệu, thì ở khối trực tiếp sản xuất, đổi mới gắn chặt với yêu cầu bảo đảm an toàn, độ tin cậy và tính sẵn sàng của thiết bị. Đối với nhà máy thủy điện, thiết bị không chỉ là tài sản sản xuất mà còn là yếu tố quyết định trực tiếp đến khả năng vận hành và phát điện. Bởi vậy, yêu cầu quản lý thiết bị ngày nay không chỉ dừng ở việc xử lý khi sự cố xảy ra. Xu hướng quản trị hiện đại hướng tới việc theo dõi tình trạng thiết bị, phân tích dữ liệu vận hành, nhận diện những dấu hiệu bất thường và chủ động đưa ra phương án kiểm tra, bảo dưỡng phù hợp.

Công nghệ có thể hỗ trợ quá trình này. Dữ liệu có thể giúp cán bộ kỹ thuật nhìn thấy xu hướng mà bằng phương pháp thủ công khó nhận ra. Các hệ thống giám sát có thể cung cấp thông tin nhanh hơn. Các công cụ phân tích có thể hỗ trợ con người đánh giá nhiều dữ liệu hơn trong thời gian ngắn hơn. Nhưng đằng sau tất cả những công nghệ ấy vẫn là con người.

Người vận hành phải hiểu thiết bị. Người kỹ thuật phải hiểu dữ liệu. Người quản lý phải hiểu rủi ro. Và tổ chức phải xác định rõ trách nhiệm của từng vị trí. Bởi một thiết bị có thể được trang bị công nghệ hiện đại nhưng nếu người sử dụng không đủ năng lực làm chủ thì công nghệ vẫn chưa thể tạo ra giá trị. Đó cũng là bài học quan trọng đối với quá trình chuyển đổi số: không phải cứ có thêm công nghệ là có thêm năng lực; năng lực chỉ được hình thành khi con người thực sự làm chủ công nghệ và biến nó thành hiệu quả trong công việc.

Chi bộ phải là nơi khơi dậy tinh thần đổi mới

Từ những câu chuyện trong công việc có thể thấy, đổi mới không chỉ là nhiệm vụ của một cá nhân. Nếu chỉ một vài người chủ động thay đổi, sự chuyển biến sẽ khó tạo thành sức mạnh chung.

Vai trò của tổ chức Đảng vì thế càng cần được phát huy. Chi bộ không chỉ lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ chính trị thông qua nghị quyết, mà còn phải tạo được môi trường để cán bộ, đảng viên phát huy trách nhiệm, trí tuệ và tinh thần sáng tạo.

Trong môi trường sản xuất đặc thù như Công ty Thủy điện Sông Bung, điều đó càng có ý nghĩa. Mỗi bộ phận có một chức năng khác nhau. Khối trực tiếp sản xuất quan tâm trước hết đến an toàn, thiết bị và vận hành. Khối nghiệp vụ quan tâm đến hồ sơ, quy trình, quản trị và tham mưu. Nhưng tất cả đều gặp nhau ở một yêu cầu: hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị và nhiệm vụ sản xuất kinh doanh của đơn vị. Tổ chức Đảng chính là cầu nối để biến yêu cầu chung thành trách nhiệm cụ thể của từng cán bộ, đảng viên. Đảng viên ở phân xưởng không đứng ngoài nhiệm vụ đổi mới. Đảng viên ở các phòng nghiệp vụ cũng không đứng ngoài yêu cầu nâng cao hiệu quả công việc. Mỗi người ở một vị trí, một nhiệm vụ khác nhau, nhưng cùng chung một yêu cầu về tinh thần trách nhiệm và tính tiên phong. Đó cũng là cách để xây dựng tổ chức Đảng gắn với nhiệm vụ chính trị, tránh tình trạng công tác Đảng và nhiệm vụ chuyên môn tồn tại như hai dòng công việc tách biệt.

Nêu gương không phải là nói trước, mà là làm trước. Trong nhiều trường hợp, nói về nêu gương rất dễ. Nhưng thực hiện nêu gương lại bắt đầu từ những việc không hề lớn. Đó là người đảng viên không ngại nhận phần việc khó. Là người sẵn sàng học một công cụ mới khi công việc yêu cầu. Là người không che giấu một bất cập mà chủ động đề xuất cách khắc phục. Là người dám nói “cách làm này chưa hiệu quả” khi có căn cứ. Là người đề xuất sáng kiến nhưng cũng chấp nhận để sáng kiến của mình được kiểm chứng.

Khi kết quả chưa đạt yêu cầu, người đó không đổ lỗi cho công cụ, hoàn cảnh hay người khác. Đó mới là trách nhiệm. Đó cũng là sự nêu gương có sức thuyết phục. Trong một tập thể, người lao động có thể không bị thuyết phục bởi những lời vận động quá lớn, nhưng họ sẽ nhìn thấy rất rõ cách người lãnh đạo và đồng nghiệp của mình làm việc. Nếu người đứng đầu yêu cầu đổi mới nhưng bản thân không thay đổi, lời nói sẽ mất sức nặng. Nếu đảng viên vận động đồng nghiệp ứng dụng công nghệ nhưng chính mình ngại học hỏi, sự vận động sẽ khó tạo niềm tin. Ngược lại, khi cán bộ, đảng viên chủ động làm trước, kết quả sẽ tự trở thành thông điệp thuyết phục nhất.

Từ một người tiên phong đến một tập thể biết đổi mới

Một ý tưởng tốt có thể bắt đầu từ một cá nhân. Nhưng một cách làm tốt chỉ có thể trở thành giá trị bền vững khi được chia sẻ và nhân rộng. Đây là điểm mà tổ chức Đảng cần tiếp tục phát huy vai trò tập hợp, định hướng và tạo đồng thuận. Đổi mới không nên trở thành cuộc đua giữa các cá nhân.

Càng không nên trở thành cách để một người chứng minh rằng mình biết công nghệ hơn người khác. Mục tiêu cuối cùng phải là làm cho tập thể tốt hơn. Một sáng kiến giúp giảm thời gian xử lý hồ sơ nhưng không làm giảm chất lượng kiểm soát là có giá trị. Một phương pháp giúp phát hiện sớm nguy cơ đối với thiết bị là có giá trị. Một cách làm giúp đồng nghiệp dễ tiếp cận, dễ thực hiện hơn là có giá trị. Một công cụ được ứng dụng nhưng làm cho trách nhiệm trở nên mơ hồ thì cần phải xem lại. Vì vậy, tiêu chí đánh giá đổi mới không nên là “có công nghệ mới hay không”, mà phải là: công việc có tốt hơn không, rủi ro có giảm không, hiệu quả có tăng không và trách nhiệm có rõ hơn không? Đó là cách tiếp cận thực chất. Và cũng là cách để đổi mới trở thành một bộ phận của văn hóa doanh nghiệp, chứ không phải một phong trào nhất thời.

Khi tinh thần tiên phong trở thành sức mạnh nội sinh. Có lẽ giá trị lớn nhất của đổi mới không nằm ở một phần mềm, một thiết bị hay một sáng kiến cụ thể. Giá trị lớn hơn nằm ở việc nó làm thay đổi cách con người nhìn nhận công việc. Từ “làm cho đúng” tiến đến “làm cho tốt”. Từ “chờ vấn đề xảy ra” tiến đến “chủ động nhận diện nguy cơ”. Từ “mỗi người tự làm phần việc của mình” tiến đến “chia sẻ để cùng làm tốt hơn”. Từ “có công nghệ là đủ” tiến đến “con người phải làm chủ công nghệ”. Và từ “đảng viên hoàn thành nhiệm vụ” tiến đến yêu cầu cao hơn: đảng viên phải là người góp phần tạo ra sự chuyển biến tích cực trong nhiệm vụ được giao. Đó chính là chiều sâu của tinh thần tiên phong.

Trong công tác xây dựng Đảng, không có sự nêu gương nào xa rời thực tiễn. Sự nêu gương được bắt đầu từ thái độ với công việc, từ ý thức chấp hành kỷ luật, từ tinh thần dám chịu trách nhiệm, từ việc chủ động học hỏi và từ khả năng biến chủ trương thành hành động cụ thể. Ở một nhà máy điện, đó có thể là việc làm chủ thiết bị và công nghệ để nâng cao độ tin cậy vận hành. Ở một phòng nghiệp vụ, đó có thể là việc cải tiến quy trình, chuẩn hóa hồ sơ và tăng khả năng kiểm soát.

Ở cấp chi bộ, đó có thể là việc đưa yêu cầu đổi mới vào lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ chính trị, tạo điều kiện để đảng viên phát huy vai trò tiên phong và khuyến khích những cách làm hiệu quả được nhân rộng. Những việc ấy khác nhau về hình thức, nhưng cùng hướng tới một mục tiêu: làm cho tổ chức hoạt động hiệu quả hơn, kỷ luật hơn, minh bạch hơn và thích ứng tốt hơn với yêu cầu mới.

Đừng để đổi mới trở thành một khẩu hiệu

Trong thời đại công nghệ thay đổi nhanh chóng, đứng yên cũng là một lựa chọn, nhưng đó không phải lựa chọn phù hợp với yêu cầu phát triển. Tuy nhiên, đổi mới không đồng nghĩa với chạy theo cái mới. Đổi mới cần có định hướng. Đổi mới cần có kỷ luật. Đổi mới cần có kiểm soát.

Và trên hết, đổi mới cần có con người chịu trách nhiệm. Đối với tổ chức Đảng, đó là yêu cầu tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo, nâng cao năng lực tổ chức thực hiện và phát huy vai trò nêu gương của cán bộ, đảng viên. Đối với người đứng đầu, đó là trách nhiệm tạo môi trường để những sáng kiến chính đáng được lắng nghe, những cách làm hiệu quả được nhân rộng và những hạn chế được nhìn nhận thẳng thắn. Đối với mỗi cán bộ, đảng viên, đó là yêu cầu tự đổi mới chính mình trước khi yêu cầu người khác thay đổi. Và đối với mỗi người lao động, đó là cơ hội để trí tuệ, kinh nghiệm và sáng kiến của mình được đóng góp vào sự phát triển chung.

Xây dựng Đảng vì thế không chỉ diễn ra trong những cuộc họp, những nghị quyết hay những đợt sinh hoạt chính trị. Xây dựng Đảng còn được thể hiện trong từng ca vận hành, từng hồ sơ nghiệp vụ, từng quyết định chuyên môn, từng sáng kiến và từng việc làm cụ thể của cán bộ, đảng viên. Từ một người làm tốt hơn công việc của mình có thể tạo ra một cách làm tốt hơn. Từ một cách làm tốt hơn có thể tạo ra hiệu quả cho một bộ phận. Từ nhiều bộ phận cùng đổi mới có thể hình thành sức mạnh của cả đơn vị. Và từ những thay đổi tưởng như rất nhỏ ấy, sức mạnh của tổ chức Đảng được thể hiện bằng những kết quả cụ thể trong thực tiễn. Tinh thần tiên phong, vì thế, không nhất thiết phải bắt đầu bằng những điều lớn lao. Nó bắt đầu từ một câu hỏi rất giản dị: Công việc mình đang làm có thể tốt hơn không?

Nếu câu trả lời là có, người đảng viên cần là người dám bắt đầu. Bắt đầu bằng học hỏi. Bắt đầu bằng thử nghiệm có kiểm soát. Bắt đầu bằng một đề xuất cụ thể. Bắt đầu bằng việc làm trước.Và quan trọng nhất, bắt đầu bằng trách nhiệm của chính mình. Bởi khi người đảng viên không đứng ngoài sự thay đổi, khi tổ chức Đảng biết khơi dậy và dẫn dắt sự thay đổi, khi mỗi người lao động cùng chung một mục tiêu, đổi mới sẽ không còn là khẩu hiệu. Đổi mới sẽ trở thành sức mạnh nội sinh của tổ chức.

Từ những việc hằng ngày, tinh thần tiên phong của người đảng viên sẽ góp phần đưa chủ trương của Đảng vào cuộc sống bằng những kết quả cụ thể, thiết thực và bền vững.