Khánh Hòa ‘chuyển mình’ thành trung tâm năng lượng quốc gia

Trong bối cảnh nhu cầu điện năng quốc gia tăng cao, yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng gắn với chuyển dịch xanh ngày càng cấp thiết, Khánh Hòa đang nổi lên như một địa bàn có vai trò đặc biệt trong cấu trúc phát triển ngành điện Việt Nam. Việc được “đặt hàng” quy mô lớn trong Quy hoạch điện VIII không chỉ mở ra dư địa tăng trưởng mới cho địa phương, mà còn đánh dấu bước chuyển vị thế từ tỉnh có lợi thế phát điện tái tạo sang trung tâm năng lượng chiến lược cấp quốc gia.

Khánh Hoà đóng vai trò chiến lược

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Nguyễn Văn Nhựt, Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Khánh Hòa cho biết, đến nay địa phương có 72 dự án nguồn điện được triển khai theo Quy hoạch điện VII, với tổng công suất hơn 6.131MW. Trong đó, điện mặt trời và điện gió chiếm tỷ trọng cao, đưa Khánh Hòa trở thành một trong những tỉnh dẫn đầu cả nước về phát triển năng lượng tái tạo.

Sản lượng điện hàng năm ước đạt gần 18 tỷ kWh, đóng góp hơn 2.500 tỷ đồng vào ngân sách địa phương, tương đương khoảng 9% tổng thu toàn tỉnh. Con số này cho thấy ngành điện ngày càng giữ vai trò lớn, trở thành trụ cột kinh tế mới, góp phần tái cấu trúc nguồn thu và động lực tăng trưởng của tỉnh.

Tuy nhiên, giai đoạn phát triển này vẫn chủ yếu dựa vào lợi thế tự nhiên “nắng nhiều, gió mạnh” với mô hình đầu tư nhanh, tập trung vào phát điện tái tạo. Bước ngoặt thực sự chỉ xuất hiện khi Quy hoạch điện VIII được ban hành và điều chỉnh.

Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, Khánh Hòa được định hướng phát triển 107 dự án năng lượng, với tổng công suất dự kiến gần 19.000MW, gấp hơn 3 lần quy mô hiện hữu. Điều đáng chú ý không chỉ nằm ở quy mô, mà ở sự thay đổi cơ cấu nguồn điện.

Bên cạnh điện gió, điện mặt trời, cơ cấu nguồn điện của tỉnh được mở rộng sang các loại hình mang tính nền tảng và chiến lược dài hạn như điện khí LNG, thủy điện tích năng và đặc biệt là điện hạt nhân với quy mô dự kiến từ 4.000 – 6.400MW trong giai đoạn sau năm 2030.

Cụ thể, trong giai đoạn 2021–2030, khoảng 8.517MW công suất dự kiến được triển khai, tập trung vào các nguồn điện có khả năng vận hành linh hoạt và hỗ trợ hệ thống như điện khí và thủy điện tích năng, song song với tiếp tục khai thác năng lượng tái tạo.

Giai đoạn 2031–2035 được xác định là thời điểm xuất hiện các dự án điện hạt nhân, yếu tố có thể thay đổi căn bản vị thế năng lượng của Khánh Hòa trên bản đồ quốc gia.

Với định hướng này, Khánh Hòa không chỉ là nơi sản xuất điện, mà từng bước trở thành địa bàn đảm nhiệm vai trò cân bằng, ổn định và bảo đảm an ninh năng lượng cho khu vực Nam Trung Bộ và cả hệ thống điện quốc gia.

Biến tiềm năng thành hiện thực

Tuy vậy, phía sau bức tranh tăng trưởng nhanh là không ít điểm nghẽn mang tính hệ thống. Thách thức lớn nhất hiện nay là sự thiếu đồng bộ giữa phát triển nguồn và lưới điện.

Trong nhiều thời điểm, một số đường dây 220kV của tỉnh vận hành gần ngưỡng tải, thậm chí quá tải khi các nguồn năng lượng tái tạo phát cao. Điều này khiến khả năng giải tỏa công suất bị hạn chế, làm giảm hiệu quả đầu tư và phát sinh nguy cơ cắt giảm công suất, vấn đề từng xảy ra ở nhiều địa phương phát triển nhanh điện mặt trời, điện gió.

Bên cạnh đó, không ít dự án năng lượng còn vướng quy hoạch chồng lấn với đất lâm nghiệp, thủy lợi, quốc phòng, khu vực bảo vệ nguồn lợi thủy sản. Việc rà soát, điều chỉnh quy hoạch liên ngành kéo dài, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ đầu tư và làm gia tăng chi phí cho doanh nghiệp.

Công tác giải phóng mặt bằng, thủ tục đất đai và đấu nối lưới điện cũng là những “nút thắt” phổ biến, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ hơn giữa địa phương với các bộ, ngành Trung ương.

Một vấn đề khác, có ảnh hưởng chiến lược cơ cấu nguồn điện. Việc điện gió và điện mặt trời chiếm tỷ trọng lớn giúp Khánh Hòa đi đầu trong chuyển dịch năng lượng xanh, song đồng thời đặt ra yêu cầu cao về hệ thống lưu trữ năng lượng, nguồn điện nền và năng lực điều độ hệ thống.

Trong bối cảnh đó, các dự án điện khí LNG và thủy điện tích năng không chỉ mang ý nghĩa bổ sung công suất, mà đóng vai trò “bộ đệm” cho hệ thống, giúp hấp thụ và điều hòa sản lượng từ năng lượng tái tạo. Xa hơn, điện hạt nhân, nếu được triển khai đúng tiến độ và bảo đảm an toàn sẽ tạo ra nguồn điện nền ổn định, góp phần củng cố an ninh năng lượng dài hạn.

Có thể khẳng định, Khánh Hòa đang hội tụ đầy đủ điều kiện để trở thành trung tâm năng lượng chiến lược: lợi thế tự nhiên, vị trí địa lý thuận lợi, không gian phát triển nguồn điện đa dạng và sự “đặt hàng” rõ ràng từ Quy hoạch điện VIII.

Tuy nhiên, để biến tiềm năng thành hiện thực, bài toán không chỉ nằm ở việc phát triển thêm nguồn điện, mà quan trọng hơn là đầu tư đồng bộ hạ tầng lưới điện, hoàn thiện cơ chế phối hợp quy hoạch, cải cách thủ tục và xây dựng hệ sinh thái công nghiệp năng lượng gắn với logistics, dịch vụ kỹ thuật, đào tạo nhân lực.

Chỉ khi giải quyết được các điểm nghẽn này, Khánh Hòa mới thực sự “chuyển mình” không chỉ là địa phương có nhiều nhà máy điện, mà là mắt xích chiến lược trong bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và thúc đẩy tăng trưởng xanh.

Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, Khánh Hòa được định hướng phát triển 107 dự án năng lượng, với tổng công suất dự kiến gần 19.000MW, gấp hơn 3 lần quy mô hiện hữu. Đặc biệt là điện hạt nhân với quy mô dự kiến từ 4.000 – 6.400MW trong giai đoạn sau năm 2030.