Tin Khu Vực
Ngày 16/10, tại Trường Đại học Ngoại thương, Hội thảo khoa học về Kế toán và Kiểm toán lần thứ 8 (VCAA 2026) với chủ đề “Đổi mới kế toán - kiểm toán Việt Nam trong kỷ nguyên số và hội nhập” đã diễn ra, thu hút sự tham gia của các nhà khoa học, giảng viên, nghiên cứu sinh, chuyên gia thực tiễn và đại diện các tổ chức nghề nghiệp.
Hội thảo khoa học về kế toán và kiểm toán lần thứ 8 (VCAA 2026) với chủ đề “Đổi mới kế toán - kiểm toán Việt Nam trong kỷ nguyên số và hội nhập”.
Phát biểu khai mạc hội thảo, PGS.TS. Phạm Thu Hương, Hiệu trưởng Trường Đại học Ngoại thương nhấn mạnh: “Một hội thảo khoa học có giá trị không chỉ ở số lượng công trình được công bố hay các phiên thảo luận được tổ chức, mà quan trọng hơn là khả năng thúc đẩy đối thoại học thuật, kết nối nghiên cứu với thực tiễn và gợi mở những giải pháp có ý nghĩa cho sự phát triển của ngành”.
AI thay đổi phương thức làm việc
Tác động của trí tuệ nhân tạo đối với nghề kế toán - tài chính là một trong những nội dung trọng tâm tại phiên toàn thể. Trình bày tham luận “AI và tương lai nghề kế toán - tài chính”, ông Ngô Hoàng Hà - FCCA, cựu Phó Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Chứng khoán Kỹ Thương (TCBS) dẫn khảo sát năm 2024 của ACCA với sự tham gia của hơn 900 lãnh đạo kế toán. Theo khảo sát, ba phần tư số tổ chức được hỏi dự kiến tăng đầu tư vào AI trong năm tiếp theo; 58% đã có chiến lược AI và 77% đã có chiến lược dữ liệu. AI được ứng dụng trong nhiều hoạt động chuyên môn, trong đó phân tích dữ liệu và báo cáo chiếm 33%, lập kế hoạch và phân tích tài chính chiếm 31%, xử lý hóa đơn và thanh toán chiếm 28%.
PGS.TS. Phạm Thu Hương, Hiệu trưởng Trường Đại học Ngoại thương phát biểu khai mạc hội thảo.
Tuy nhiên, khi những công việc có tính lặp lại được tự động hóa, năng lực phán đoán nghề nghiệp, đánh giá rủi ro, xử lý tình huống ngoại lệ, tư vấn lãnh đạo và tuân thủ đạo đức càng có ý nghĩa quan trọng. Thực tiễn triển khai tại các tổ chức tài chính số như TCBS cũng được đề cập qua ba nhóm ứng dụng chính: tự động hóa quy trình kế toán; kiểm soát, phát hiện sai sót; và phân tích dữ liệu phục vụ quyết định.
Cùng với công nghệ, yêu cầu phát triển bền vững cũng đặt ra những vấn đề mới đối với công tác kế toán và kiểm toán. Tại hội thảo, PGS.TS. Bùi Bình, Trường Đại học Macquarie, Australia, trình bày tham luận về kế toán carbon và vai trò của kế toán viên chuyên nghiệp hướng tới mục tiêu Net Zero.
Nghiên cứu của vị chuyên gia đã hệ thống hóa sáu lĩnh vực trọng tâm của kế toán carbon, gồm đo lường và kiểm kê phát thải; kế toán quản trị carbon; ghi nhận tài chính carbon; công bố thông tin và trách nhiệm giải trình; kế toán phát thải trong chuỗi cung ứng (Scope 3); cùng công tác bảo đảm và vai trò của kế toán viên.
Trong đó, GHG Protocol (bộ tiêu chuẩn quốc tế phổ biến nhất dùng để đo lường, quản lý và báo cáo lượng phát thải khí nhà kính) đóng vai trò là khuôn khổ chung để đo lường phát thải. Tuy nhiên, chất lượng dữ liệu và khả năng so sánh thông tin vẫn còn hạn chế. Kế toán quản trị carbon chủ yếu được triển khai tại các doanh nghiệp đi đầu, chưa trở thành thông lệ phổ biến. Đối với việc ghi nhận trên báo cáo tài chính, thiếu các chuẩn mực IFRS chuyên biệt về carbon khiến doanh nghiệp phải vận dụng nhiều chuẩn mực khác nhau, tạo ra thách thức về tính nhất quán và khả năng so sánh.
PGS.TS. Bùi Bình, Trường Đại học Macquarie, Australia chia sẻ.
Đổi mới đào tạo gắn với chuẩn mực và thực tiễn nghề nghiệp
Cùng với ứng dụng công nghệ và yêu cầu phát triển bền vững, đổi mới đào tạo là vấn đề được đặt ra nhằm chuẩn bị nguồn nhân lực kế toán - tài chính đáp ứng sự thay đổi của thị trường lao động.
Trong tham luận về đào tạo năng lực AI và công nghệ cho kế toán - tài chính, ThS. Phạm Ngọc Hoàng Thanh, Giám Đốc điều hành Học viện Smart Train, phân tích xu hướng chuyển dịch kỹ năng nghề nghiệp, đồng thời đề cập việc các tổ chức chứng chỉ quốc tế như ACCA, CMA, CIA và CFA tích hợp các nội dung về học máy, AI tạo sinh, tự động hóa quy trình, phân tích dữ liệu, lập trình Python và an ninh mạng vào chương trình đào tạo.
Theo ThS. Phạm Ngọc Hoàng Thanh, nhu cầu tuyển dụng tại Việt Nam đang hướng đến nhân sự có khả năng sử dụng các công cụ dữ liệu như Excel nâng cao, Power BI, SQL, Python, đồng thời có tư duy sử dụng AI có trách nhiệm. Điều này đặt ra yêu cầu thu hẹp khoảng cách giữa kiến thức được trang bị trong trường đại học và kỹ năng cần thiết trong môi trường làm việc thực tế.
ThS. Phạm Ngọc Hoàng Thanh, Giám Đốc điều hành Học viện Smart Train phát biểu tại hội thảo.
Một trong những hướng tiếp cận được ông Thanh đề xuất là xây dựng các môn học nền tảng về dữ liệu ở giai đoạn đầu, sau đó tích hợp việc giải quyết các tình huống thực tế vào môn học chuyên ngành ở những năm cuối. Khung năng lực dành cho cử nhân kế toán - tài chính được định hướng theo bốn tầng, từ kiến thức nền tảng số và hiểu biết về AI, kỹ năng sử dụng công cụ dữ liệu, ứng dụng công nghệ vào chuyên môn đến quản trị, kiểm soát và đạo đức dữ liệu.
"Việc triển khai đòi hỏi sự chuẩn bị đồng bộ về đội ngũ giảng viên, học liệu, chính sách sử dụng AI và sự phối hợp giữa nhà trường, doanh nghiệp với các tổ chức nghề nghiệp", ThS. Phạm Ngọc Hoàng Thanh nhấn mạnh.
Tại hội thảo, Trường Đại học Ngoại thương đã trao cờ VCAA cho Trường Đại học Kinh tế, Đại học Huế, đơn vị đăng cai Hội thảo khoa học về Kế toán và Kiểm toán lần thứ 9 năm 2027.