IMF khuyến cáo: Bảo đảm kỷ luật tài chính trước cú sốc năng lượng

Theo Reuters, trước những tác động tiêu cực từ xung đột Trung Đông đối với nền kinh tế thế giới, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) đưa ra cảnh báo về tình trạng nợ công tăng cao, đồng thời khuyến nghị các chính phủ cần thận trọng trong chính sách trợ cấp năng lượng để bảo đảm tính bền vững tài chính.

Ưu tiên các gói hỗ trợ có mục tiêu thay vì trợ cấp diện rộng

Trong báo cáo Giám sát Tài chính công bố ngày 15/4, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) nhận định xung đột tại Trung Đông đang gia tăng áp lực lên hệ thống tài chính toàn cầu vốn đã mong manh. Sự kết hợp giữa mặt bằng lãi suất cao và giá năng lượng leo thang đang thúc đẩy làn sóng kêu gọi hỗ trợ từ các thị trường mới nổi và các nền kinh tế đang phát triển.

Tuy nhiên, ông Rodrigo Valdes, người đứng đầu bộ phận tài chính mới của IMF, đưa ra khuyến cáo các quốc gia nên hạn chế việc áp dụng các biện pháp trợ cấp nhiên liệu trên diện rộng. Thay vào đó, định chế tài chính này ủng hộ các khoản chuyển tiền mặt có mục tiêu và mang tính tạm thời cho những đối tượng dễ bị tổn thương nhất. Theo ông Valdes, việc duy trì trợ cấp sẽ vô tình "che giấu" tín hiệu giá cả khiến nhu cầu tiêu thụ không được điều chỉnh giảm theo quy luật thị trường.

Quan điểm của IMF cho rằng việc kìm hãm giá dầu tại quốc nội có thể khiến giá năng lượng toàn cầu duy trì ở mức cao lâu hơn, gây khó khăn cho quá trình phục hồi kinh tế chung.

Báo cáo của IMF chỉ ra những con số đáng lo ngại về sức khỏe tài chính toàn cầu. Nợ chính phủ toàn cầu đã chạm mức 93,9% GDP vào năm 2025, tăng gần hai điểm phần trăm so với năm trước. Dự kiến, con số này sẽ đạt 100% GDP vào năm 2029, sớm hơn một năm so với các dự báo trước đây. Đây là mức nợ cao nhất kể từ sau Chiến tranh Thế giới thứ hai.

Bên cạnh nợ gốc, chi phí lãi vay cũng đang trở thành gánh nặng lớn, chiếm gần 3% GDP toàn cầu vào năm 2025. IMF lo ngại rằng nếu giá dầu tiếp tục duy trì trên ngưỡng 100 USD/thùng cho đến năm 2027 và chiến tranh leo thang, nền kinh tế thế giới có thể bị đẩy đến bờ vực suy thoái nghiêm trọng. Trong kịch bản kinh tế khắc nghiệt nhất, nợ công có thể vọt lên mức 121% GDP chỉ trong vòng ba năm tới.

Phó Giám đốc phụ trách các vấn đề tài chính của IMF, ông Era Dabla-Norris, ghi nhận rằng phản ứng của các chính phủ hiện nay đã có phần kiềm chế hơn so với giai đoạn năm 2022. Điều này là tất yếu khi không gian tài chính hiện tại bị hạn chế đáng kể, buộc các quốc gia phải lựa chọn cách tiếp cận có kỷ luật hơn để cân đối giữa các mục tiêu ngắn hạn và trung hạn.

Bài toán thách thức và định hướng củng cố tài chính

Ngoài cú sốc năng lượng, IMF cũng nhận diện hàng loạt rủi ro mới nổi đối với thị trường tài chính. Việc tái cấu trúc thị trường nợ với sự tham gia sâu của các nhà đầu tư ít vững chắc như các quỹ phòng hộ, cùng với xu hướng giảm thời hạn nợ, đang khiến động lực thị trường trở nên nhạy cảm hơn với các biến động lãi suất ngắn hạn.

Thêm vào đó, chi phí cho an ninh, chuyển đổi năng lượng thích ứng với biến đổi khí hậu đang gia tăng, trong khi doanh thu ngân sách tại nhiều nền kinh tế lớn không kịp thích ứng. Sự phân mảnh thương mại và những biến động bất ngờ từ các thị trường mới (như cổ phiếu công nghệ AI) cũng được xem là các biến số có thể thắt chặt điều kiện tài chính toàn cầu một cách đột ngột.

Trước thực trạng này, lời khuyên của IMF đối với các quốc gia là hết sức rõ ràng: "Hãy xây dựng lại các khoản dự trữ tài chính ngay khi điều kiện ổn định và phải thực hiện ngay lập tức". Ông Valdes cảnh báo rằng, mặc dù thế giới chưa đến mức khủng hoảng tài chính toàn diện, nhưng việc trì hoãn các biện pháp củng cố ngân sách sẽ khiến những nỗ lực sau này trở nên tốn kém và nguy hiểm hơn. Các quốc gia cần có một lộ trình cụ thể để giảm bớt nợ công, bảo đảm dư địa tài chính nhằm ứng phó với các biến cố không lường trước trong tương lai.

Các quốc gia cần ưu tiên củng cố kỷ luật tài chính và xây dựng lại nguồn dự trữ quốc gia. Việc thay thế trợ cấp diện rộng bằng hỗ trợ có mục tiêu là chìa khóa để bảo đảm ổn định vĩ mô.