Hợp tác năng lượng mở rộng không gian phát triển Việt Nam - Lào

Tạo nền tảng thúc đẩy hợp tác thực chất

Ngày 9/10, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng và Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam rời thủ đô Vientiane, kết thúc chuyến thăm chính thức Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào trong hai ngày 8-9/10 theo lời mời của Thủ tướng Lào Saleumxay Kommasith.

Trong khuôn khổ chuyến thăm, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã có cuộc hội đàm thành công với Thủ tướng Saleumxay Kommasith; hội kiến Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Lào Thonglun Sisoulith; hội kiến Chủ tịch Quốc hội Lào Sonexay Siphandone; cùng Thủ tướng Saleumxay Kommasith đồng chủ trì Hội nghị Xúc tiến đầu tư Việt Nam - Lào; tiếp Phó Chủ tịch Trung ương Mặt trận Lào xây dựng đất nước Laopaoxong Navongxay và Chủ tịch Hội Hữu nghị Lào - Việt Nam Boviengkham Vongdala; thăm Đại sứ quán Việt Nam tại Lào, gặp gỡ và nói chuyện với cán bộ, nhân viên đại sứ quán, các cơ quan đại diện Việt Nam tại Lào, đại diện các hội đoàn và cộng đồng người Việt Nam đang sinh sống, học tập và làm việc tại Lào.

Tại hội đàm song phương giữa hai Thủ tướng của Việt Nam và Lào, Thủ tướng Lê Minh Hưng và Thủ tướng Saleumxay Kommasith đã chứng kiến Lễ trao 11 văn kiện hợp tác giữa Việt Nam - Lào trên các lĩnh vực an ninh, tư pháp, tài chính, năng lượng, giáo dục và đào tạo, dân tộc, tôn giáo và hợp tác giữa các địa phương hai nước; đồng thời cùng dự Lễ bàn giao dự án Trung tâm Dữ liệu và căn cước công dân và Lễ khởi động dự án Trường Đại học Hữu nghị Lào - Việt Nam.

Những kết quả này tiếp tục tạo cơ sở thúc đẩy hợp tác song phương đi vào chiều sâu, gắn các cam kết ở cấp Chính phủ với những chương trình, dự án cụ thể. Theo Tham tán Kinh tế và Thương mại Lào tại Việt Nam Sổm Sai Nông Lath, quan hệ chính trị đặc biệt giữa hai nước là nền tảng quan trọng để phát triển hợp tác kinh tế, năng lượng. Trong giai đoạn hiện nay, yêu cầu đặt ra là chuyển hóa nền tảng đó thành các dự án đầu tư, hợp đồng thương mại và chuỗi giá trị mang lại lợi ích thiết thực cho doanh nghiệp và người dân hai nước.

Ông Sổm Sai Nông Lath cho rằng, hợp tác Việt Nam - Lào cần từng bước chuyển từ trao đổi, mua bán hàng hóa sang cùng đầu tư, sản xuất, chế biến, phát triển thị trường và tham gia chuỗi giá trị. Cách tiếp cận này giúp hai nền kinh tế khai thác tốt hơn lợi thế bổ trợ, đồng thời mở rộng dư địa hợp tác trong bối cảnh kinh tế khu vực và thế giới có nhiều thay đổi.

Việt Nam có năng lực sản xuất, chế biến, công nghệ và kinh nghiệm hội nhập ngày càng được nâng cao, trong khi đó, Lào có lợi thế về năng lượng, nông nghiệp, tài nguyên và vị trí kết nối khu vực, hai nước có cơ sở để phát triển các mô hình hợp tác gắn kết chặt chẽ hơn. Trong đó, năng lượng và logistics là những lĩnh vực có ý nghĩa quan trọng đối với khả năng kết nối nguồn lực, giảm chi phí và nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.

Hợp tác năng lượng mở rộng không gian phát triển Việt Nam - Lào

Theo Tham tán Sổm Sai Nông Lath, năng lượng là một trong những lĩnh vực có tiềm năng lớn trong quan hệ hợp tác giữa hai nước. Lào có thế mạnh về thủy điện và các nguồn năng lượng tái tạo, trong khi Việt Nam có nhu cầu năng lượng ngày càng tăng để phục vụ phát triển kinh tế. Vì vậy, hợp tác năng lượng không chỉ mang ý nghĩa thương mại mà còn gắn với yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng và phát triển bền vững của mỗi nước.

Việc thúc đẩy hợp tác trong lĩnh vực này cần gắn với nhu cầu thực tế, khả năng phát triển nguồn điện và hiệu quả kết nối giữa hai nền kinh tế. Khi các cơ chế phối hợp và điều kiện hạ tầng được cải thiện, tiềm năng năng lượng của Lào có thể tiếp tục đóng góp vào quan hệ hợp tác với Việt Nam, đồng thời mở rộng cơ hội đầu tư cho doanh nghiệp hai bên.

Bên cạnh năng lượng, logistics và kết nối hạ tầng được xem là yếu tố quan trọng để mở rộng không gian phát triển chung. Là quốc gia không giáp biển, Lào có nhu cầu tăng cường kết nối với hệ thống giao thông, logistics và cảng biển của Việt Nam nhằm tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu, tiếp cận thị trường quốc tế.

Việc kết nối Lào với cảng Vũng Áng và các cảng biển khác của Việt Nam có thể góp phần mở rộng các tuyến giao thương, giảm chi phí logistics và nâng cao khả năng cạnh tranh của hàng hóa. Đáng chú ý, việc Lào ký thỏa thuận liên quan đến dự án đường sắt Thakhek - Mụ Giạ trong tháng 3/2026 là một bước đi đáng chú ý trong quá trình thúc đẩy kết nối đường sắt giữa hai nước. Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả, kết nối giao thông cần được triển khai đồng bộ giữa đường bộ, đường sắt, cửa khẩu, hệ thống logistics và cảng biển. Khi các mắt xích này được kết nối hiệu quả, hạ tầng không chỉ phục vụ vận chuyển hàng hóa mà còn tạo điều kiện hình thành các hành lang kinh tế, thu hút đầu tư và phát triển các chuỗi sản xuất xuyên biên giới.

Từ góc độ hợp tác doanh nghiệp, ông Sổm Sai Nông Lath cho rằng, hai nước cần tăng cường liên kết giữa vùng nguyên liệu, cơ sở chế biến, hệ thống vận chuyển và thị trường tiêu thụ. Chẳng hạn, lợi thế nông nghiệp và vùng nguyên liệu của Lào có thể kết hợp với năng lực chế biến, xuất khẩu và hệ thống cảng biển của Việt Nam để hình thành chuỗi giá trị phục vụ thị trường khu vực và quốc tế. Cách tiếp cận tương tự cũng có thể được nghiên cứu trong lĩnh vực khai khoáng, chế biến sâu và công nghiệp vật liệu.

Thực tế, những điểm nghẽn như chi phí logistics còn cao, hạ tầng kết nối chưa đồng bộ và hạn chế về thông tin thị trường vẫn là các vấn đề cần tiếp tục tháo gỡ. Vì vậy, bên cạnh việc thúc đẩy các thỏa thuận hợp tác, hai nước cần tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý, chính quyền địa phương, hiệp hội và doanh nghiệp; đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp trong quá trình tìm kiếm đối tác, hoàn thiện thủ tục và triển khai dự án.

Theo số liệu do Tham tán Sổm Sai Nông Lath cung cấp, trong 6 tháng đầu năm 2026, vốn đăng ký đầu tư mới của doanh nghiệp Việt Nam tại Lào đạt khoảng 306 triệu USD. Tổng vốn đầu tư lũy kế của Việt Nam tại Lào đạt khoảng 6,6 tỷ USD, với 289 dự án còn hiệu lực. Đây là cơ sở quan trọng để hai nước tiếp tục mở rộng hợp tác đầu tư, gắn hoạt động của doanh nghiệp với những lĩnh vực có khả năng tạo giá trị gia tăng cao.

Từ kết quả chuyến thăm chính thức Lào của Thủ tướng Lê Minh Hưng, việc thúc đẩy hợp tác năng lượng, phát triển hạ tầng và logistics cần được đặt trong tổng thể quan hệ hữu nghị, đoàn kết và gắn kết chiến lược giữa hai nước. Khi các kết nối về nguồn điện, giao thông, cảng biển và chuỗi cung ứng được tăng cường, Việt Nam và Lào sẽ có thêm điều kiện phát huy lợi thế bổ trợ, mở rộng thị trường và nâng cao hiệu quả hợp tác kinh tế.

Quan trọng hơn, các chương trình hợp tác cần được chuyển hóa thành những dự án cụ thể, những tuyến vận tải hoạt động hiệu quả và những chuỗi sản xuất có sự tham gia thực chất của doanh nghiệp hai nước. Đây cũng là hướng đi góp phần đưa quan hệ Việt Nam - Lào ngày càng đi vào chiều sâu, thiết thực và hiệu quả, hiện thực hóa nội hàm gắn kết chiến lược trong đời sống kinh tế của hai quốc gia.

"Với nền tảng quan hệ chính trị đặc biệt và quyết tâm của lãnh đạo hai Đảng, hai Nhà nước, cùng sự chủ động của cộng đồng doanh nghiệp, tôi tin tưởng rằng, quan hệ Việt Nam - Lào sẽ tiếp tục được củng cố, phát triển sâu sắc và thực chất hơn. Và điều quan trọng nhất, chúng ta không chỉ hướng tới “thương mại nhiều hơn, đầu tư nhiều hơn”, mà phải hướng tới “cùng nhau phát triển tốt hơn, cùng nhau tạo ra giá trị lớn hơn và cùng nhau hội nhập sâu hơn vào khu vực và thế giới,” Tham tán Kinh tế và Thương mại Lào tại Việt Nam Sổm Sai Nông Lath nhận định.