Tin Khu Vực 
Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn đã ký Quyết định số 16/QĐ-TTg ngày 5/1/2026 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Kế hoạch thực hiện Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và Israel (VIFTA). Kế hoạch yêu cầu trong thời gian tới, các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương cụ thể hoá và tổ chức triển khai thực hiện những nhiệm vụ tuyên truyền, phổ biến thông tin về Hiệp định VIFTA và thị trường Israel; xây dựng pháp luật, thể chế và nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển nguồn nhân lực...
Nhằm làm rõ hơn về Hiệp định VIFTA cũng như những mặt hàng xuất khẩu tiềm năng sang thị trường Israel, phóng viên Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với bà Phạm Hoài Linh, Phó Trưởng phòng Phòng Tây Á - châu Phi, Vụ Phát triển thị trường nước ngoài (Bộ Công Thương):
Bà Phạm Hoài Linh, Phó Trưởng phòng Phòng Tây Á - châu Phi, Vụ Phát triển thị trường nước ngoài (Bộ Công Thương).
Cơ hội cho hàng nông, thủy sản Việt
- Hiệp định VIFTA đã có hiệu lực thực thi, theo bà, nhóm sản phẩm thủy sản nào của Việt Nam được hưởng lợi lớn nhất từ việc cắt giảm thuế quan trong VIFTA?
Bà Phạm Hoài Linh: Israel được biết là một đối tác thương mại hàng đầu của Việt Nam trong khu vực Tây Á và hiện nay là đối tác nhập khẩu, xuất khẩu lớn thứ ba và là đối tác thương mại lớn thứ năm của Việt Nam tại khu vực này.
Bên cạnh đó, cơ cấu nền kinh tế giữa Việt Nam và Israel được đánh giá là hai nền kinh tế có tính tương đồng, không cạnh tranh trực tiếp, do vậy, VIFTA là tiền đề thuận lợi để Việt Nam thúc đẩy xuất khẩu những mặt hàng thế mạnh sang Israel, đồng thời, có cơ hội tiếp cận với những mặt hàng công nghệ cao của nước này.
Trong Hiệp định VIFTA, cam kết lớn nhất chính là việc nâng cao tỷ lệ tự do hóa thương mại lên đến 92,7% tổng số các dòng thuế, trong khi cam kết của Việt Nam sẽ là 85,8%. Hầu hết các mặt hàng nông sản, thủy sản - những mặt hàng chủ lực của Việt Nam đều có ưu đãi về thuế. Đặc biệt, Israel còn dành hạn ngạch thuế quan 0% cho một số sản phẩm như: trứng gà, thịt, khoai tây, cà rốt, súp lơ, nấm và mật ong.
Đối với lĩnh vực thủy sản, cá ngừ hiện là mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam vào thị trường Israel. Những năm gần đây, riêng xuất khẩu cá ngừ của Việt Nam đã chiếm khoảng 7% tổng kim ngạch cá ngừ nhập khẩu của Israel từ thế giới.
- Tương tự như các FTA khác, VIFTA cũng đặt ra những rào cản đó là quy tắc xuất xứ. Vậy, từ góc độ cơ quan quản lý, bà có thể chia sẻ thêm về quy tắc xuất xứ và thủ tục chứng nhận C/O trong khuôn khổ VIFTA?
Bà Phạm Hoài Linh: VIFTA là một hiệp định tạo tiền đề để Việt Nam - Israel có nhiều hoạt động hợp tác, trao đổi thương mại.
Để giúp doanh nghiệp áp dụng hiệu quả VIFTA và hỗ trợ triển khai hiệp định này, Bộ Công Thương đã ban hành Thông tư số 11/2024/TT-BCT quy định chi tiết về quy tắc xuất xứ hàng hóa trong khuôn khổ hiệp định. Thông tư này là cơ sở pháp lý quan trọng nhằm triển khai hiệu quả các cam kết về ưu đãi thuế quan và tạo thuận lợi cho thương mại song phương.
Thông tư quy định cụ thể các tiêu chí xác định hàng hóa có xuất xứ Việt Nam hoặc Israel, bao gồm: hàng hóa có xuất xứ thuần túy; hàng hóa sản xuất từ nguyên liệu có xuất xứ; và hàng hóa sử dụng nguyên liệu không có xuất xứ nhưng đã trải qua công đoạn gia công hoặc chế biến đầy đủ theo quy tắc cụ thể từng mặt hàng (RVC, CTC, hoặc quy trình gia công).
- Theo bà, đâu là lợi thế đặc biệt giúp thủy sản Việt Nam cạnh tranh với các nhà cung ứng khác trong khu vực Trung Đông?
Bà Phạm Hoài Linh: Trước hết, Việt Nam có sự tăng trưởng vượt bậc về kim ngạch xuất khẩu thủy sản từ năm 2020 - 2024 sang thị trường này, từ 198 triệu USD lên tới 366 triệu USD. Con số này cho thấy, Trung Đông là thị trường rất tiềm năng đối với các mặt hàng thủy sản Việt Nam như tôm, cá, cá tra, cá ngừ, cá mực, bạch tuộc...
So với các nhà cung ứng khác trong khu vực, Việt Nam được biết đến là một quốc gia có sở hữu nguồn cung ổn định và có năng lực sản xuất lớn nhờ có đường bờ biển dài, hệ thống nuôi trồng thủy sản phát triển, quy mô lớn. Đây là lợi thế quan trọng đối với các nhà nhập khẩu Trung Đông, vốn yêu cầu nguồn hàng liên tục và ít có biến động
Thứ hai, Việt Nam có năng lực chế biến hiện đại và đáp ứng được các tiêu chuẩn yêu cầu của khu vực Trung Đông. Một trong những tiêu chuẩn thường được nhắc tới là Halal, tiêu chuẩn Kosher, cùng nhiều tiêu chuẩn khác với điều kiện doanh nghiệp đáp ứng được yêu cầu của nhà nhập khẩu. Vì vậy, Israel được xem là thị trường có mức độ mở cao trong khu vực Tây Á - Bắc Phi.
Thứ ba, hiện nay, doanh nghiệp Việt Nam rất linh hoạt trong quá trình chế biến và đóng gói sản phẩm nên có thể sản xuất theo quy cách khác nhau tùy từng yêu cầu của thị trường cụ thể.
Do đó, mặt hàng thủy sản Việt đã có giá trị gia tăng đối với khối khu vực Trung Đông, đáp ứng được các tiêu chuẩn của các phân khúc bán lẻ.
Cuối cùng, thủy sản của Việt Nam đã phù hợp với thị hiếu và nhu cầu tiêu dùng của người Trung Đông. Như cá ngừ đóng hộp là sản phẩm được Israel và các nước Trung Đông ưa chuộng. Vì vậy, hiện nay, cá tra Việt Nam dần tiến vào thị trường Trung Đông và được các bạn hàng, người tiêu dùng yêu thích.
Thông qua VIFTA, sản xuất, xuất khẩu thủy sản Việt Nam có cơ hội tiếp cận công nghệ cao của Israel.
Lộ trình xây dựng thương hiệu bền vững cho hàng Việt
- Theo bà, Bộ Công Thương đang triển khai chương trình xúc tiến thương mại như thế nào hướng tới thị trường Israel?
Bà Phạm Hoài Linh: Bộ Công Thương đã và đang triển khai rất nhiều chương trình xúc tiến thương mại nhằm giới thiệu những sản phẩm xuất khẩu thế mạnh của Việt Nam như nông sản, thủy sản đến các thị trường đối tác, trong đó có Israel.
Bên cạnh đó, ở trong nước, Bộ Công Thương cũng thường niên tổ chức sự kiện triển lãm kết nối chuỗi cung ứng hàng hóa quốc tế tại Việt Nam. Qua sự kiện này, thương vụ của Việt Nam ở nước ngoài đã mời các nhà phân phối, các doanh nghiệp đầu tư, thương hiệu lớn của các nước vào Việt Nam trong đó có thị trường Israel. Đây là một hoạt động hữu ích, mang lại những lợi ích thiết thực cho doanh nghiệp.
Bên cạnh các hoạt động xúc tiến thương mại, Bộ Công Thương kết hợp xúc tiến đầu tư giúp doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận được với công nghệ cao của Israel và góp phần để nâng cao chất lượng hàng hóa sản xuất tại Việt Nam và giúp doanh nghiệp đa dạng hóa các loại sản phẩm.
Riêng đối với sản phẩm thủy sản, nếu quá trình sản xuất, xuất khẩu thủy sản Việt Nam được tiếp cận các sản phẩm công nghệ cao, công nghệ chế biến sâu của Israel, góp phần gia tăng giá trị sản phẩm xuất khẩu.
Vì vậy, chúng tôi khuyến nghị, khi tiếp cận thị trường Israel, doanh nghiệp cần tìm đến các đơn vị tư vấn có uy tín, năng lực và độ tin cậy cao để triển khai hợp đồng mua bán, đồng thời bảo đảm mọi hoạt động đều tuân thủ đúng quy định của luật pháp quốc tế, qua đó bảo đảm an toàn cho doanh nghiệp Việt Nam.
Bên cạnh đó, Bộ Công Thương có hệ thống cơ quan thương vụ Việt Nam ở nước ngoài, được xem là cánh tay nối dài của Bộ. Doanh nghiệp khi cần tìm hiểu, xác minh thông tin thị trường hoặc đối tác cần chủ động kết nối để khai thác hiệu quả hơn các lợi ích từ Hiệp định VIFTA.
- Việc xây dựng thương hiệu luôn là một trong những vấn đề tiên quyết để chắc chân tại thị trường nhập khẩu, vậy thì đối với VIFTA, doanh nghiệp Việt cần làm gì để xây dựng thương hiệu và niềm tin với nhà nhập khẩu Israel, thưa bà?
Bà Phạm Hoài Linh: Các doanh nghiệp Israel là những thương nhân rất là giàu kinh nghiệm và nắm rất chắc tình hình kinh doanh quốc tế. Khi hợp tác kinh doanh, doanh nghiệp Việt Nam phải xây dựng uy tín, lòng tin. Để làm được điều này, bên cạnh nỗ lực kiên trì để xây dựng thương hiệu doanh nghiệp, thương hiệu hàng hóa, doanh nghiệp cần xây dựng quy trình sản xuất minh bạch và có xuất xứ nguồn gốc rõ ràng và đáp ứng được đầy đủ các yêu cầu về tiêu chuẩn chất lượng, vệ sinh an toàn thực phẩm, các quy định hiện có của thị trường Israel.
Doanh nghiệp muốn triển khai hiệu quả Hiệp định VIFTA cần nghiên cứu kỹ các văn bản hướng dẫn do Bộ Công Thương ban hành, qua đó hiểu rõ hơn cách thức thực hiện và tổ chức triển khai hiệp định. Trường hợp gặp khó khăn về thủ tục, doanh nghiệp có thể liên hệ trực tiếp với Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) tại địa chỉ 54 Hai Bà Trưng, Hà Nội; các đơn vị thuộc Bộ Công Thương, hệ thống thương vụ Việt Nam ở nước ngoài. Ngoài ra, doanh nghiệp cũng có thể tìm hiểu thêm thông tin về các FTA trên Báo Công Thương tại địa chỉ congthuong.vn; trên Cổng thông tin điện tử Bộ Công Thương tại địa chỉ Moit.gov.vn, trên Cổng thông tin điện tử về các hiệp định thương mại tự do (Cổng FTAP)...
- Xin cảm ơn bà!
VIFTA là hiệp định đầu tiên của Israel với các quốc gia khu vực Đông Nam Á, đây chính là một lợi thế cạnh tranh rất lớn cho các doanh nghiệp Việt Nam. Vì vậy, doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động nắm bắt và tận dụng cơ hội để triển khai hiệu quả và kịp thời, trong bối cảnh một số quốc gia láng giềng dù có năng lực sản xuất tốt nhưng chưa có FTA nên chưa có được những lợi thế tương tự như các FTA đang mang lại cho doanh nghiệp Việt Nam.