Hàng Việt vươn ra 'biển lớn' từ những đơn hàng nhỏ

Bước ra thị trường toàn cầu

Thương mại điện tử Việt Nam đang bước vào một chương phát triển mới, nơi những doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) vốn được ví như các “tiệm tạp hóa số” không còn giới hạn trong thị trường nội địa. Từ những đơn hàng nhỏ lẻ, hành trình vươn ra ASEAN và xa hơn nữa đang dần trở thành một chiến lược có thật, được thúc đẩy bởi công nghệ, nền tảng số và chính sách hỗ trợ.

Không còn là câu chuyện của các tập đoàn lớn, xuất khẩu giờ đây đang được “bình dân hóa”. Một chủ shop bán đặc sản vùng miền tại Hà Nội có thể nhận đơn từ Thái Lan; một thương hiệu mỹ phẩm nội địa có thể tiếp cận người tiêu dùng tại Malaysia hay Singapore. Những điều từng được xem là xa vời nay đang diễn ra mỗi ngày, thông qua các nền tảng như Shopee, TikTok hay Lazada.

Chia sẻ tại tọa đàm “Phát triển thương mại điện tử bền vững” mới đây, đại diện sàn thương mại điện tử Shopee cho biết, nền tảng này đang triển khai chương trình hỗ trợ khoảng 2.000 SME Việt Nam tham gia xuất khẩu trực tuyến. Không chỉ dừng lại ở việc mở gian hàng, Shopee còn tổ chức các “Tuần lễ hàng Việt Nam” tại nhiều quốc gia ASEAN nhằm đưa sản phẩm tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng khu vực. 

Ở góc độ doanh nghiệp, chị Nguyễn Hải Anh (phường Hà Đông, Hà Nội), chủ một gian hàng đặc sản trên Shopee chia sẻ: “Trước đây, tôi chỉ bán trong nước, nhưng từ khi tham gia chương trình bán hàng xuyên biên giới, đơn hàng từ Thái Lan và Malaysia tăng dần. Điều bất ngờ là khách hàng quốc tế rất quan tâm đến câu chuyện sản phẩm chứ không chỉ mỗi giá cả”.

Không dừng lại ở ASEAN, tham vọng còn được mở rộng sang các thị trường khó tính hơn. Tại tọa đàm “Phát triển thương mại điện tử bền vững”, ông Nguyễn Lâm Thanh, đại diện TikTok Việt Nam cho biết, nền tảng này đang tổ chức các chương trình đào tạo, roadshow tại Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh và Đà Nẵng nhằm trang bị cho doanh nghiệp kỹ năng tiếp cận người tiêu dùng toàn cầu. Trọng tâm là xây dựng “câu chuyện thương hiệu” - yếu tố then chốt giúp hàng Việt tạo khác biệt.

Chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương, anh Cao Trung Hiếu, một nhà bán hàng mỹ phẩm trên TikTok cho biết: “Khi bán ra nước ngoài, mình không thể chỉ nói sản phẩm tốt. Mình phải kể được câu chuyện về nguyên liệu, vùng trồng, văn hóa. Khách hàng ở châu Âu hay Nhật Bản rất quan tâm điều đó”.

Ở một hướng tiếp cận khác, các sàn thương mại điện tử xuyên biên giới đang mở ra cánh cửa cho các đơn hàng quy mô lớn thông qua mô hình B2B. Nhiều doanh nghiệp đã tận dụng các nền tảng này để tiếp cận khách hàng toàn cầu. Điều này cho thấy thương mại điện tử là một cấu phần quan trọng của chiến lược xuất khẩu quốc gia.

Để giấc mơ thành hiện thực

Tuy nhiên, để những đơn hàng nhỏ có thể đi xa hàng nghìn ki - lô - mét, thương mại điện tử không thể vận hành độc lập. Đằng sau mỗi cú click đặt hàng là một hệ thống logistics phức tạp - yếu tố được ví như “mạch máu” của nền kinh tế số.

Chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương, đại diện Viettel Post cho biết, doanh nghiệp này lên kế hoạch cho chiến lược xây dựng các “luồng vận hành riêng” cho từng nhóm sản phẩm, đặc biệt là đặc sản địa phương. Thay vì áp dụng một mô hình logistics chung, Viettel Post đang thiết kế chuỗi vận hành riêng từ thu gom, bảo quản đến vận chuyển quốc tế cho các mặt hàng như nông sản, thực phẩm chế biến. Đây là bước đi cần thiết để đảm bảo chất lượng và giá trị của sản phẩm khi ra thị trường nước ngoài.

Chị Nguyễn Phương Thảo, một nhà bán hàng trái cây sấy trên thương mại điện tử chia sẻ: “Trước đây, chi phí vận chuyển quốc tế rất cao và thời gian lâu khiến mình không dám nhận đơn. Nhưng khi có các gói logistics chuyên biệt, mình bắt đầu thử nghiệm và thấy khả thi hơn”.

Tuy nhiên, logistics dù quan trọng vẫn chưa phải là rào cản lớn nhất. Theo nhiều doanh nghiệp logistic, thách thức cốt lõi hiện nay nằm ở hệ thống pháp lý. Các nền tảng thương mại điện tử đang chịu sự điều chỉnh của gần 10 văn bản luật khác nhau, từ thương mại, thuế, hải quan đến bảo vệ người tiêu dùng. Sự chồng chéo này hạn chế khả năng đổi mới sáng tạo. Bên cạnh đó, vấn đề tiêu chuẩn hóa sản phẩm, truy xuất nguồn gốc và bảo vệ thương hiệu cũng đặt ra yêu cầu cao hơn. Khi bước ra thị trường quốc tế, mỗi sản phẩm đều mang theo hình ảnh quốc gia, chính vì vậy, một sai sót nhỏ có thể ảnh hưởng đến uy tín chung của hàng Việt.

Cơ hội vẫn đang rộng mở, khi công nghệ tiếp tục phát triển, chi phí logistics giảm dần và chính sách được hoàn thiện, “giấc mơ xuất khẩu” của các “tiệm tạp hóa số” sẽ không còn là câu chuyện cá biệt. Đó sẽ là một xu hướng chủ đạo, góp phần tái định hình cấu trúc xuất khẩu của Việt Nam theo hướng linh hoạt, phân tán và bền vững hơn.